Citoscores publiceren: ja of nee?

Wetenschappers waarschuwen dat het publiceren van Citoscores de segregatie op basisscholen kan versterken. In de praktijk valt dit mee, is de ervaring in Amsterdam. Daar zijn de Citoscores al jaren openbaar en is er nauwelijks iets veranderd in het aantal aanmeldingen voor verschillende scholen.

'Angst voor leegloop van scholen is onterecht'
Menno van de Koppel, onderwijsconsumentenorganisatie Amsterdam (OCO)

In Amsterdam worden al sinds 2000 de gemiddelde Citoscores van bijna alle scholen gepubliceerd, en dat heeft niet geleid tot grote verschuivingen in de populariteit van scholen. "Er is geen run ontstaan op de hoogst scorende scholen, en er zijn ook geen scholen leeggelopen", zegt Menno van de Koppel van de Onderwijsconsumentenorganisatie Amsterdam (OCO). "Ouders weten ook wel dat er meer nodig is dan alleen een hoge Citoscore", zegt hij. Als we afgaan op de Amsterdamse praktijk, dan vallen de gevolgen van het publiceren van de scores dus wel mee. Dat heeft verschillende oorzaken. Ten eerste hebben veel scholen in Amsterdam een postcodebeleid, wat inhoudt dat ze alleen kinderen uit de eigen wijk toelaten. Daarnaast maken lang niet alle ouders gebruik van de gegevens. Van de Koppel: "Alleen de best geïnformeerde ouders doen daar hun voordeel mee. Scholen hebben angst voor lijstjes en maken het ouders moeilijk om de cijfers te interpreteren en te vergelijken."

Volgens Van de Koppel leidt juist het niet delen van informatie tot meer segregatie. "Ouders kopiëren elkaar, omdat ze niet weten dat andere scholen in de buurt ook goed zijn. Als ze weinig informatie hebben kiezen ze voor een school met een goede reputatie, terwijl dat niet de beste school hoeft te zijn." Op dat gebied valt er ook in Amsterdam nog wel winst te behalen. "De scholen zijn terughoudend in het bieden van informatie, maar de verschuiving van het aantal aanmeldingen voor scholen is echt niet zo groot dat scholen er bang voor moeten zijn. Door de informatie te delen kunnen ouders juist meedenken over hoe je de vooruitgang van leerlingen het best kunt meten."

'Segregatie in Nederland is al groot en neemt hierdoor toe'
Paul Jungbluth, onderwijsonderzoeker aan de Universiteit Maastricht

Het zou zomaar kunnen dat de segregatie op Nederlandse scholen toeneemt wanneer de Citoscores openbaar worden gemaakt, denkt Paul Jungbluth, onderwijsonderzoeker aan de Universiteit Maastricht. "Die scores zijn vooral belangrijk voor ouders die het hoogst zijn opgeleid en hun kinderen thuis het meeste ondersteunen", zegt hij. En het zijn juist de kinderen van die ouders die vaak hoog scoren op de Citotoets. Zo wordt het effect versterkt. Volgens Jungbluth kan de redenering zelfs worden omgedraaid: "De Citoscore is een goede voorspeller van de opleiding van de ouders." Dus wanneer de gemiddelde score op een school rond de 545 punten ligt, is de kans groot dat er veel kinderen van hoogopgeleide ouders op de school zitten. "Uit mijn onderzoek blijkt dat mensen met een hogere opleiding er belang aan hechten dat hun kind op een school komt met andere kinderen van hoogopgeleide ouders. Zo ontstaat segregatie. De segregatie is al heel erg in Nederland, maar ik verwacht dat die door de publicatie van kale Citoscores nog verder toeneemt."

Volgens Jungbluth zou het beter zijn wanneer niet alleen de gemiddelde scores worden gepubliceerd, maar dat ze worden gecorrigeerd voor het type kinderen dat op de school zit. "De verschillen in Citoscores tussen scholen worden voor een groot deel bepaald door de intelligentie van de ouders en de ondersteuning die een kind thuis krijgt. Met deze randvoorwaarden moet dus rekening worden gehouden wanneer je de kwaliteit van het onderwijs wilt beoordelen. Doe je dit niet, dan worden de verschillen tussen hoog en laag scorende scholen alleen maar groter."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden