Circusmuziek en boegeroep voor Helmut Kohl op de 'Alex'

BERLIJN - Schijnwerperlicht. Michael Jackson, meer dan levensgroot op het dak van een elektronica-supermarkt. Dat beroemde plein van Alfred Döblin. Boven alles uit: Berlijns televisietoren uit de DDR-tijd.

Vrijdagavond. We staan met zevenduizend anderen op de Alexanderplatz en wachten op de 'Kanzler der Einheit'. Helmut Kohl komt, hadden de verkiezingsaffiches van de Berlijnse CDU gewaarschuwd en daarmee een hoogtepunt in de (lusteloze) verkiezingsstrijd voor de Berlijnse senaat aangekondigd. Komende zondag stemmen de Berlijners voor een nieuwe senaat en ze doen dat sinds de val van de Muur in 1989 voor de tweede keer als herenigde stad. Maar voor het allereerst spreekt Kohl op deze vrijdagavond in het oostelijk deel van de stad onder de blote hemel - toch nog een soort première.

Dat Oost-Berlijn, dat is voor Kohls CDU geen thuiswedstrijd. Hier bepaalt met meer dan dertig procent van de stemmen de PDS, de opvolgerpartij van de communistische SED, het politieke beeld. Nog steeds. Ook vanavond zijn ze er. Op de Alexanderplatz, net buiten de nogal ruim opgestelde dranghekken, zwaaien de rode PDS-vlaggen als vooraan de luidsprekerinstallatie een circusmuziek inzet met veel pauken en bekkens. Het publiek weet dan dat het zover is: Kohl betreedt de Alexanderplatz, diezelfde Platz waar op 4 november 1989 - vijf dagen vóór de val van de Muur - meer dan honderdduizend DDR-burgers hun democratische rechten opeisten.

Kohl hoort die muziek graag, want het past in het beeld dat hij van het campagnewerk heeft. Hij ziet zich als een oud circuspaard, dat bij de inzet van de muziek instinctief het hoofd in de nek werpt en fier de arena betreedt. Vanavond bij zijn première op Alexanderplatz hoort hij applaus vooraan en boegeroep en gefluit van achteren, vanachter de dranghekken. “Bijzonder hartelijk wil ik mijn politieke tegenstanders begroeten,” zegt hij tot zijn publiek, want aan boeroepers is hij wel gewend. Die is hij eerder op de dag ook al tegengekomen toen hij de eerste spa in de grond zette voor één van die mega-projecten waaronder Berlijn - 'Hoofdstad van de Toekomst' - lijkt te bezwijken.

Op de 'Alex' spreekt Kohl gedragen over Berlijns aansluiting met de wereld: “Dat is mijn visioen van de komende eeuw. Dat in Londen een snelle trein vertrekt, die via de Kanaaltunnel, Parijs en Frankfurt naar Berlijn komt en vandaar zijn aansluiting vindt naar Petersburg, Kiev en Moskou. Berlijn in het midden van Europa.” Natuurlijk moeten de Berlijners komende zondag dan wel op de CDU stemmen - 'voor een stabiel beleid' - en de ambtstermijn van CDU-burgemeester Eberhard Diepgen met nog eens vijf jaar verlengen.

Kohl waarschuwt ervoor niet te zeer op de peilingen af te gaan. Die zijn namelijk voor de CDU zo gunstig dat men bij de partij vreest dat de kiezer het wel voor gezien zal houden. Een dikke 42 procent mag de CDU volgens de peilingen verwachten (40,4 in 1990), terwijl de partner in de regerende, zogenaamde grote coalitie - de SPD - van 30,4 in 1990 terugvalt naar een dramatisch lage 25 procent. Over heel Berlijn gerekend klimt de PDS naar de derde positie met veertien procent (9,3 in 1990), net voor de Groenen met twaalf procent (9,2). Bij zulke vooruitzichten verkeert de Berlijnse SPD bij voorbaat in een soort shock-toestand en SPD-lijsttrekker Ingrid Stahmer, nu nog wethouder van sociale zaken in het kabinet, heeft bij een groot verlies al aangekondigd te overwegen de coalitie te verlaten.

Verwijzend naar een soortgelijk model in de deelstaat Saksen-Anhalt, waar SPD en Groenen met gedoogsteun van de PDS een minderheidskabinet vormen, hamert Kohl op de onbetrouwbaarheid van de rooien en schildert een rampzalig scenario voor de stad in deze zware overgangsperiode. Achter de dranghekken blijft het gefluit het hele uur dat Kohl volspreekt aanhouden. 'Allemaal leugens' staat er op een plakkaat te lezen en 'Liever hennep dan Kohl'. Als ten slotte uit de luidsprekers het Duitse volkslied over het plein schalt, scanderen de dranghekken: 'Nie wieder Deutschland'. Oude posities blijven hardnekkig overeind - de stad legt moeizaam haar eiland-status af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden