Review

Ciccolini vertolkt Liszt superieur

Lange tijd werd de muziek van Franz Liszt niet naar waarde geschat. De concertagenda van de maand oktober bekijkend, lijkt daar inmiddels verandering in te zijn gekomen. Hoewel er geen sprake is van een Liszt-jaar, staat de muziek van de Hongaarse componist deze weken uitzonderlijk veel geprogrammeerd, op meer plekken in ons land.

Eerder deze maand waren er in het kader van het twaalfde Franz Liszt Festival elf Liszt-concerten in Amsterdam, Zaltbommel en Den Haag. Geheel los daarvan staat het festival Franz Liszt in Vredenburg, waarmee deze week het 25-jarig bestaan van het Utrechtse Muziekcentrum wordt gevierd. Vredenburg heeft vanouds een band met Liszt, omdat daar al vanaf 1980 de eerste Liszt Festivals werden gehouden, en vanaf 1986 het Internationaal Franz Liszt Pianoconcours.

Woensdag speelde in de Grote Zaal de Franse pianomeester Aldo Ciccolini een Liszt-programma. Zijn repertoire was opmerkelijk, want hij koos voor een integrale uitvoering van Liszts negendelige cyclus 'Harmonies poétiques et religieuses'. Zelden is dit werk compleet in een concertzaal te horen en al helemaal niet in een doorsnee meesterserie-concert. Het is ook zeker geen publieksvriendelijke muziek, want het werk vraagt opperste concentratie en inlevingsvermogen van luisteraar en vertolker. Twee delen eruit, 'Bénédiction de Dieu dans la solitude' en 'Funérailles' behoren wél tot het vaak gespeelde Liszt-repertoire. Inderdaad zijn dit qua omvang en qua zeggingskracht de hoogtepunten van de cyclus. Toch hebben ook de andere delen, zoals het fragiele 'Ave Maria', het archaïsche 'Pater Noster' of het duistere 'Pensée des morts' grote zeggingskracht. Die komt echter vooral tot uitdrukking als deze stukken in hun context worden gespeeld.

Om de diepgang van deze deels op gedichten van Alphonse de Lamartine geïnspireerde stukken te doorgronden, lijkt de levenswijsheid van een zeventigplusser bijna een vereiste. Tegelijk kun je deze stukken niet spelen zonder de virtuositeit en kracht van een twintigjarige. Zoiets gaat zelden samen, en daarom alleen al was het recital van de 78-jarige Ciccolini zo bijzonder. Zijn spel is namelijk nog uiterst krachtig, volstrekt gaaf, soepel en onaangetast door de jaren. Tegelijk doorgrondt hij deze stukken, die hij tientallen jaren gelden al op de plaat zette, en speelt hij met een instelling die uitsluitend erop gericht is deze muziek recht te doen.

Ciccolini bespeelde deze avond een gloednieuwe, 308 cm lange Fazioli-vleugel. Het reusachtige instrument heeft een navenante klank, die bijna te groot bleek voor deze zaal in de monumentale octavencascades van 'Funérailles'. Helaas werd het middengebied van dit instrument ontsierd door enkele scherpe bijgeluiden. Veel erger was echter Ciccolini's pianostoel, die een afschuwelijk gekraak voorbracht. Na de pauze werd deze gelukkig vervangen, met het excuus van de directie van Vredenburg dat de krakende stoel tijdens de repetities geen enkel geluid had voortgebracht. Ciccolini had zich er overigens in het geheel niet door van de wijs laten brengen. Niet voor niets zei hij in een interview in de maandagenda van Vredenburg: ,,Als ik speel ben ik alleen. Dan heb ik niets in de gaten. Zoals een priester die de mis opdraagt.''

Inderdaad had zijn serene uitvoering van deze dichterlijke en religieuze muziek iets gewijds. Tevens had zijn spel iets onherroepelijks: zo moet deze muziek klinken en niet anders. Na de krachtige akkoorden in het openingsstuk, 'Invocation', was de tederheid van het net niet zoetelijke 'Ave Maria' een verademing. Groots was de eenvoud waarmee Ciccolini de lange, melodische lijnen van 'Bénédiction de Dieu dans la solitude' gestalte gaf. In alle delen, maar vooral in 'Pensée des morts' en 'Funérailles' frappeerden zijn vermogen op de Fazioli orkestrale klanken voort te brengen, zoals trompetgeschal, een fluitkwartet, of het gebeier van doodsklokken.

De perfecte toegift na al deze hemelse muziek was Liszts meest duivelse compositie, de Mephisto-Polka, waarmee Ciccolini met groot raffinement en onnavolgbare bitsheid dit superieure Liszt-recital besloot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden