CIA moet uitleg geven over keiharde verhoormethoden

null Beeld EPA
Beeld EPA

Twee voormalige hooggeplaatste medewerkers van de CIA moeten in een civiele procedure onder ede uitleg geven over keiharde verhoren door de geheime dienst. Een federale rechter heeft dat bepaald in een procedure die door de burgerrechtenorganisatie ACLU is gestart.

De twee mannen die in een rechtbank verklaringen moeten afleggen over de ondervragingsmethoden van de CIA zijn Jose Rodriguez en John Rizzo. Rodriguez was het hoofd van het Centrum voor Contraterrorisme van de CIA na de aanslagen van 11 september 2001. Rizzo was de belangrijkste juridische adviseur van de CIA.

Hun verklaringen onder ede worden onderdeel van een proces tegen twee psychologen die door de CIA waren ingehuurd om verhoormethoden te bedenken tijdens de Amerikaanse 'oorlog tegen terreur'. Nadat een aantal van de CIA-verhoormethoden van terreurverdachten bekend raakten, zoals het zogeheten 'waterboarden', werden die algemeen als marteling gekenschetst.

Burgerrechten
Het civiele proces, dat naar verwachting volgend jaar juni begint, is aangezwengeld door de ACLU (America Civil Liberties Union), de Amerikaanse unie voor burgerrechten. De ACLU vertegenwoordigt drie voormalige gevangenen van de geheime dienst: Gul Rahman, Suleiman Abdullah Salim, en Mohamed Ahmed Ben Soud.

Zij stellen gemarteld te zijn door de CIA met methoden die ontwikkeld werden door de psychologen James Mitchell en John 'Bruce' Jessen. Rahman overleed in een geheime CIA-gevangenis aan onderkoeling, de andere twee zijn inmiddels vrijgelaten zonder dat er ooit een formele aanklacht tegen hen is geformuleerd.

Doodskisten
Tot de verhoortechnieken waaraan de drie werden blootgesteld behoorden onder meer het tegen de muur slaan van de gevangenen, hen opsluiten in doodskisten, hen blootstellen aan extreme temperaturen, het toepassen van diverse technieken waarbij water werd gebruikt, het vastketenen in pijnlijke posities, uithongeren en het dagenlang wakker houden van de verdachten.

Om de getuigenissen van de CIA-ers was verzocht door de twee psychologen die terechtstaan. In rechtbankdocumenten erkennen zij dat de verhoormethoden hard waren, maar wijzen de beschudiging van marteling of oorlogsmisdaden af.

Geheimhouding
De burgerrechtenbeweging ACLU is tevreden dat het nu tot een zaak gaat komen waarbij, op last van een federale rechter, ook hoge CIA-ers onder ede moeten getuigen.

"Dit gerechtelijke bevel bevestigt dat ons rechtssysteem ook beschuldigingen van CIA-martelingen aan kan", zei ACLU-advocaat Dror Ladin. "Jarenlang bleven de deuren van rechtbanken gesloten voor overlevenden op grond van geheimhouding, maar nu blijkt dat dit systematische mishandelingen niet voor eeuwig onder het tapijt kunnen worden geveegd."

Het Amerikaanse ministerie van justitie is ook betrokken bij de zaak, vooral om ervoor zorg te dragen dat er geen staatsgeheimen worden prijsgegeven. Over de getuigenissen van de hoge CIA-medewerkers zei advocaat van het ministerie Andrew Warden: "Ik geloof niet dat dit ooit eerder is voorgekomen in de geschiedenis van ons land".

Waterboarding als verhoormethode, waarbij de verdachte de indruk krijgt dat hij verdrinkt en in doodsnood raakt, werd in 2009 door president Obama beëindigd. De methode werd tot dan toegepast op Al-Kaida-verdachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden