Chronologie van een slagveld

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De luchtaanvallen van de Navo boven Bosnië zijn de zwaarste van de tien acties die de westerse alliantie tot nu toe in voormalig Joegoslavië heeft uitgevoerd. Het is de derde keer dit jaar dat Navo-toestellen worden ingezet. Een overzicht van de ontwikkelingen op en om het slagveld.

- 24 mei. De VN stellen de Bosnische Serviërs een ultimatum hun zware wapens in een straal van 20 kilometer rond Sarajevo terug te brengen naar VN-depots, dan wel die terug te trekken. Een jaar eerder, in februari '94, had Pale aan dezelfde eis gevolg gegeven onder dreiging van Navo-luchtacties. Maar al snel werden wapens uit VN-depots geroofd en weer ingezet.

- 25 mei. De Navo vernietigt munitie-opslagplaatsen bij Pale als de Bosnische Serviërs het ultimatum negeren. Zij reageren met beschietingen van VN-'veilige gebieden', ondermeer Tuzla. Daarbij vallen 71 doden. De volgende dag gaan de Navo-acties door en de Bosnische Serviërs gijzelen 370 blauwhelmen, die zij gebruiken als 'menselijk schild' tegen mogelijke luchtaanvallen.

- 28 mei. De Bosnische minister van buitenlandse zaken komt om het leven als zijn vliegtuig door de Bosnische Serviërs wordt neergehaald. Frankrijk en Engeland sturen meer troepen, en ook de VS voeren hun militaire aanwezigheid in de regio op.

- 2 juni. De Bosnische Serviërs schieten een Amerikaanse F-16 neer boven Noord-Bosnië; de piloot wordt zes dagen later door Amerikaanse mariniers in veiligheid gebracht. Pale laat 121 gegijzelde blauwhelmen gaan. De ministers van defensie van de Navo geven een dag later in Parijs hun fiat aan het sturen van een snelle reactiemacht ter ondersteuning van de VN-troepen.

- 6 juni. De Amerikaanse gezant Robert Frasure slaagt na weken van onderhandelingen er niet in de Servische president Slobodan Milosevic zover te krijgen dat hij Bosnië erkent.

- 7 juni. Nog eens 111 VN-gijzelaars herkrijgen hun vrijheid.

- 8 juni. VN dreigen met terugtrekking van de vredesmacht deze herfst.

- 15 juni. Het Bosnische regeringsleger begint offensief om omsingeling Sarajevo te doorbreken, maar de uitbraakpoging verzandt. De Bosnische Serviërs voeren hun beschietingen op de Bosnische hoofdstad en andere 'veilige gebieden' op.

- 18 juni. Laatste VN'ers vrijgelaten

- 2 juli. Fransen installeren 120 mm geschut, het zwaarste dat tot dan is ingezet, op berg Igman bij Sarajevo. Later komen daar acht Franse 155 mm kanonnen bij, twaalf stuks Brits 105 mm geschut en zes 120 mm mortieren uit Nederland.

- 11 juli. De Navo voert op het laatste moment luchtaanvallen uit om te voorkomen dat safe area Srebrenica valt. Den Haag blaast verdere luchtacties af, nadat Nederlandse blauwhelmen in gijzeling zijn genomen. De Nederlanders worden vrijgelaten, nadat de Bosnische Serviërs zich van de hele moslimenclave hebben meester gemaakt. Langzaam komen verhalen los over massamoord op moslimmannen. Tienduizend van hen worden opgegeven als vermist.

- 21 juli. In Londen beloven westerse landen Gorazde met alle middelen vanuit de lucht te verdedigen.

- 25 juli. De veilige haven Zepa valt in handen van de Bosnische Serviërs. Duizenden vluchtelingen. Radovan Karadzic en generaal Ratko Mladic worden door het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag aangeklaagd wegens genocide en misdaden tegen de menselijkheid

- 28 juli. Bosnische Kroaten rukken op in west-Bosnië met steun van Zagreb.

- 1 augustus. De Navo zegt alle resterende safe havens vanuit de lucht te beschermen: Sarajevo, Gorazde, Bihac en Tuzla.

- 4 augustus. Kroatië valt Krajina binnen en verovert binnen vier dagen het grootste deel van het gebied dat sinds 1992 in handen was van de Kroatische Serviërs. Duizenden beginnen aan een lange vlucht naar Servië. De Kroatische successen maken tevens een einde aan het offensief van Kroatische en Bosnische Serviërs tegen de moslimenclave Bihac.

- 13 augustus. De Verenigde Staten leggen een nieuw vredesinitiatief voor. Onderdeel daarvan zouden ondermeer militaire acties zijn tegen de Bosnische Serviërs om hen te dwingen mee te werken.

- 18 augustus. De VN beginnen aan de terugtrekking van blauwhelmen uit de veilige haven Gorazde, onder protest van de Bosnische regering. De bedoeling is de moslimenclave verder vanuit de lucht te beschermen, en de mogelijkheden voor gijzelname door de Bosnische Serviërs te beperken. Amerikaanse diplomaten reizen heen en weer tussen Zagreb, Belgrado en Sarajevo om te praten over het nieuwe vredesplan van Washington.

- 22 augustus. Bij Servische beschietingen op Sarajevo vallen zes doden en 38 gewonden, daaronder zes Egyptische blauwhelmen.

- 28 augustus. Aan de vooravond van besprekingen tussen de Bosnische president Alija Izetbegovic en zijn Franse collega Jacques Chirac over het Amerikaanse vredesplan komen granaten van Bosnische Serviërs neer op de markt van Sarajevo: 37 doden. VN halen laatste Britse blauwhelmen over Bosnisch-Servisch gebied weg uit Gorazde, zodat de weg vrij is voor represailles door de Navo.

- 30 augustus. Navo-vliegtuigen beginnen met steun van de snelle reactiemacht een grootscheepse actie tegen posities van de Bosnische Serviërs bij Sarajevo, Tuzla en Gorazde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden