Christus in volle glorie

herrezen christus | Michelangelo beeldhouwde een compleet naakte Christus. Heiligschennis? Beslist niet. Verwarrend? Hooguit de eerste minuten.

Waar is de lendedoek? Het is de eerste gedachte die bij je opkomt als je in The National Gallery in Londen oog in oog staat met de 'Herrezen Christus' van Michelangelo. Piemelnaakt staat hij daar. Het doek waarmee hij zijn geslachtsdeel had kunnen bedekken, houdt hij nonchalant in zijn linkerhand. Toch is dit onmiskenbaar Christus. Wie anders zou zich vasthouden aan een kruis?


Het beeld is dé trekker op de tentoonstelling 'Michelangelo & Sebastiano', die nu te zien is in The National Gallery. De tentoonstelling toont de verwantschap tussen het werk van de twee kunstenaarsvrienden Michelangelo en Sebastiano del Piombo.


Uiteindelijk is het niet die merkwaardig blote vierkante decimeter die de kijker geboeid houdt. Minstens zo interessant is de rest van het beeld. Christus ziet er ongekend welvarend uit. Zijn schouders en bovenarmen ogen sterk. Zijn buik toont het goede leven, op de rand van overgewicht. Daaronder goed gevulde benen. Op zijn gezicht, omgeven door lang, golvend haar en een getrimd baardje, een blik van tevredenheid en zelfvertrouwen.


Dit is het beeld van een overwinnaar. En dat is de herrezen Christus natuurlijk ook. Na een vernederende dood aan het kruis te zijn gestorven, kwam hij na drie dagen levend uit zijn graf. Zijn discipelen herkenden hem meteen, maar zagen ook dat hij veranderd was.


Dat begrijp je des te beter als je dit beeld vergelijkt met de Pietà uit de Sint-Pieter in Rome. Een kopie van dit beroemde beeld van Michelangelo is ook op de tentoonstelling te zien. Jezus, net van het kruis gehaald, ligt dood op de schoot van zijn moeder Maria. Hij ziet er mager en uitgeput uit. De benen dun, de buik ingevallen.


Deze Jezus is zwak, de Herrezen Christus is onkwetsbaar, juist zonder lendedoek. Ziekte en zwakte hebben geen invloed meer op hem, toont dit gezonde lichaam in vol ornaat.


Michelangelo (1475-1564) maakte het beeld in 1514-15 in opdracht van de erfgenamen van een Romeinse dame. Ze vroegen nadrukkelijk om een naakte Christus met een kruis. Dat was minder vreemd dan het lijkt. Het was de tijd van de Renaissance; de naakte Griekse en Romeinse beelden waren het voorbeeld van het perfecte lichaam.


En ze waren bij Michelangelo aan het juiste adres. De beeldhouwer was een specialist in de klassieke menselijke figuur. Denk maar aan zijn beeld David, dat net zo'n keurig geproportioneerd geslachtsdeel als de Herrezen Christus heeft.


Behalve klassieke beelden bestudeerde Michelangelo lijken. Direct nadat hij de opdracht voor de Herrezen Christus had gekregen, werd hij lid van een broedergemeenschap die de lichamen van ter dood veroordeelden begroeven. Zo had hij de gelegenheid spieren en botten te onderzoeken.


Michelangelo had echter enorme pech met dit beeld. Toen het bijna af was, bleek er een zwarte ader in het marmer te zitten die dwars over het gezicht van Christus liep. Hij maakte het beeld niet af, maar begon zo'n vijf jaar later aan een ander beeld. Weer een compleet naakte Christus met kruis. Christus zakt in deze versie niet bevallig door een been, zoals gebruikelijk bij Griekse helden. Zijn ene been staat een beetje voor het andere. En zijn linkerarm is voor zijn lichaam gedraaid omdat hij het kruis met twee handen vasthoudt.


Dit beeld - een kopie is te zien op de tentoonstelling - werd uiteindelijk geplaatst in de Santa Maria sopra Minerva in Rome. Daar kreeg het alsnog een metalen lendedoek voor. De rechtervoet werd bovendien van een metalen omhulsel voorzien, omdat de kerkgangers massaal die voet kusten.


De eerste Herrezen Christus, die nu schittert in Londen, was tot 1997 kwijt. Toen ontdekte een kunsthistoricus het beeld in de sacristie van een kerk in Bassano Romano, even buiten Rome. Zeventiende-eeuwse beeldhouwers hadden het beeld afgemaakt, zo bleek. Maar een lendedoekje hebben ze gelukkig achterwege gelaten.


De tentoonstelling 'Michelangelo&Sebastiano' is te zien t/m 25/6 in The National Gallery in Londen. nationalgallery.co.uk

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden