ChristenUnie Utrecht wil bouwstop voor kerken

Terwijl in vrijwel heel Nederland de kerken leeglopen, bouwde reformatorische gemeenten in het Gelderse Barneveld de laatste jaren twee megakerken. Beeld anp

De partij die opkomt voor de belangen van christenen gaat pleiten voor een bouwstop voor kerken. Tijdens een symposium stelt de Utrechtse Statenfractie van de ChristenUnie deze week voor om vrijwel geen bouwvergunningen meer af te geven aan christelijke gemeenschappen.

Kerkgemeenten met bouwplannen moeten min of meer gedwongen worden om in een bestaand godshuis te trekken, vindt de fractie. Die aanpak moet helpen om de toenemende leegstand van kerken te bestrijden. Waarom een kerk bouwen als een paar straten verderop een ouder exemplaar leeg staat?

Fractievoorzitter Arne Schaddelee, die het voorstel woensdag gaat doen tijdens een symposium over kerksluiting, hoopt zo de discussie over herbestemming van kerken een nieuwe richting in te sturen. Vooralsnog is de bouwstop nog niet meer dan een voorstel.

De fractie heeft geen concrete plannen om een motie in te dienen. "Maar als hier animo voor is, kan dat wel snel politieke gevolgen hebben", vertelt Schaddelee. "Bij coalitiebesprekingen die volgen op de Provinciale Statenverkiezingen komt monumentenzorg zeker aan de orde. We zetten het kerkelijk erfgoed alvast op de kaart."

Lichtend voorbeeld: Driebergen
Kwakkelende gemeenschappen die hun kerk van de hand doen en groeiende gemeenten die op zoek zijn naar een gebouw, praten volgens Schaddelee nog te veel langs elkaar heen. Vaak worden de voormalige godshuizen omgebouwd tot cultureel centrum of appartementencomplex.

Schaddelee: "Daar is op zich niets mis mee, maar het levert wel regelmatig vreemde situaties op. Een reformatorische gemeente bouwt dan aan de rand van het dorp een enorm gebouw, terwijl de dorpskerk staat te verpieteren. De christelijk-gereformeerde gemeente van Driebergen is wat ons betreft een voorbeeld. Toen die het plan opvatte om een nieuwe kerk te bouwen, vroegen gemeenteleden of ze niet beter het leegstaande gebouw van een paar straten verderop kon kopen. Dat heeft die gemeente toen gedaan."

Aartsbisdom voorziet megakrimp
Hoeveel kerken er jaarlijks in de provincie Utrecht worden gebouwd is niet bekend. Maar het is duidelijk dat de leegstand de komende decennia fors zal toenemen. Het Utrechtse aartsbisdom brengt het aantal parochies momenteel sterk terug en doet jaarlijks tientallen kerken van de hand. Die maatregelen zijn omstreden, maar volgens aartsbisschop en kardinaal Wim Eijk zijn ze vanwege de terugloop in kerkgangers en inkomsten hard nodig.

In december voorspelde Eijk dat het aartsbisdom, dat onder meer Gelderland, Overijssel en Flevoland beslaat, over vijftien jaar nog zo'n twintig kerken telt. Nu zijn dat er nog ongeveer 300. Ook gemeenten van de Protestantse Kerk in Nederland doen godshuizen van de hand, al gebeurt dat op minder grote schaal dan bij de katholieken.

'Bij kantoren gaat het al op deze manier'
De ChristenUnie-Statenfractie is geïnspireerd door de manier waarop de provincie Utrecht leegstand van winkels en kantoren aanpakt. "Een gemeente mag pas een nieuw bedrijventerrein bouwen als ze een groot deel van haar leegstand heeft weggewerkt. Dat heeft al aardig wat resultaat opgeleverd. Veel van die kantoren zijn starterswoningen geworden."

Een kerkelijke bouwstop hoeft niet absoluut te zijn, vindt Schaddelee. "We moeten de druk opvoeren. Maar als een gemeenschap goede argumenten heeft om toch te bouwen, dan moet daar over te praten zijn."

Het aartsbisdom heeft geen principiële bezwaren als gereformeerden, evangelischen of andere protestanten zich vestigen in een voormalige rooms-katholieke kerk. "Ons beleid is vrij ruim", vertelt secretaris-generaal Hans Zuijdwijk. "Parochies bekijken per geval welke vorm van herbestemming het beste uitkomt. Maar protestantse diensten - die wijzen we op voorhand zeker niet af."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden