Christenjacht voor het goede doel

reportage | In het vervolgingsspel De Jacht zijn christenen jager en doelwit tegelijk. Het inschrijfgeld gaat naar daadwerkelijk vervolgde christenen.

Wie niet beter weet, zou denken dat er een inbraakpoging wordt gedaan in deze keurige nieuwbouwwijk in Delft. Gerbert van Nieuwaal (25) sluipt door de tuin van een hoekwoning. Hij tuurt door de spijlen van de houten schutting. Een buurvrouw die een avondwandeling maakt, staat even stil om naar het tafereel te kijken. Vanuit de tuin ziet Van Nieuwaal een lange gestalte opdoemen in het huis. "Zie je wel, hij is wel thuis! Er woont hier maar één lange man, dat moet hem zijn."

Gerbert van Nieuwaal is een van de vijfhonderd deelnemers aan De Jacht. In dit spel doen christenen alsof zij elkaar vervolgen, zoals dat gebeurt met hun geloofsgenoten in landen als Somalië, Irak en Syrië.

Het interactieve spel wordt dit jaar voor het eerst door heel Nederland gehouden. Vorig jaar was er al een kleinschalige start in Zwolle en Hoogezand. Nu is ook in Delft, Drachten, Emmen, Gouda, Kampen, Zaltbommel en Zutphen de jacht geopend.

Wie deelneemt aan het spel is doelwit én vervolger tegelijk. Je ontvangt een kaartje met de naam en foto van je doelwit. De 'vervolging' eindigt als het lukt een sticker op het slachtoffer te plakken met de tekst 'I love Jesus'. Daarbij moet je volgens de spelregels roepen: "Jij hoort ook bij die Jezus uit Galilea!"

Vervolgens neem je het doelwit over van degene die je net hebt overmeesterd. Zo blijven er steeds minder spelers over. De winnaar is degene die de meeste kaartjes heeft of die als enige overblijft.

"Het doel van het spel is drieledig", vertelt Jan Pieter Meijer (32), het brein achter De Jacht. "Christenvervolging onder de aandacht brengen, geld ophalen voor Open Doors, en het beleven van de onvrijheid die vervolgde christenen ervaren."

Bij inschrijving betalen de deelnemers aan 'De Jacht' minimaal twintig euro. Dat geld gaat naar Open Doors, een christelijke organisatie die in de bres springt voor vervolgde christenen. Hoe is Meijer op het idee gekomen om een spel over christenvervolging te bedenken? "Mijn vrouw deed vorig jaar mee aan de Muskathlon in Israël, een sponsortocht waarvoor ze tienduizend euro moest ophalen. Ik bedacht het spel om geld in te zamelen. Maar al snel ging het vooral om de beleving van het spel zelf."

Kritiek

Het concept is niet onomstreden. Is het moreel verantwoord om van zoiets ernstigs als christenvervolging een spel te maken? Meijer begrijpt de bezwaren, zegt hij. Maar op de kritische geluiden heeft hij een weerwoord. "Er worden ook benefietmaaltijden gehouden om geld op te brengen voor arme mensen in Afrika. Of sponsortochten voor mensen die ernstig ziek zijn. Dat heeft ook iets dubbels. In dit spel gaat het om de ervaring. Bovendien komt de kritiek tot nu toe van niet-deelnemers."

Bewustwording van wat vervolgde christenen doormaken, gaf voor Van Nieuwaal de doorslag om zich op te geven voor het spel. "Als je in Nederland woont, leef je in vrijheid en heb je geen idee hoe het is om vervolgd te worden", vertelt hij in zijn auto, vlak voordat hij een poging zal ondernemen om zijn 'slachtoffer' te belagen. Het wordt schemerig in de stad. Van Nieuwaal vist een envelop uit zijn jaszak. "Kijk, dit vond ik in mijn brievenbus." Hij toont een beschrijving van de spelregels van 'De Jacht', de sticker met daarop 'I love Jesus' en een rechthoekig kaartje met de adresgegevens en een onscherpe pasfoto van zijn slachtoffer. De foto zou zo uit een opsporingsbericht kunnen komen.

"De impact van het spel is groot", zegt Jan Pieter Meijer. "Er zijn niet veel spellen die je zo beheersen dat je er continu mee bezig bent. Je bent alert, kijkt voortdurend om je heen. Die doorlopende spanningsboog doet iets met je."

Zelf is hij ook deelnemer aan 'De Jacht'. "Ik kijk steeds over mijn schouder. Ook parkeer ik mijn auto op verschillende plekken." Deelnemers die afvallen, zijn volgens Meijer opgelucht, omdat de spanning waaraan ze voortdurend waren blootgesteld, wegvalt.

Paranoïde

Daar kan Van Nieuwaal zich wel iets bij voorstellen. Hij kan niet meer zorgeloos over straat. "Ik word er wel paranoïde van. Misschien hang ik een spionnetje op bij de deur." Hij vermoedt dat de dominee naar hem op zoek is. "Hij belde met de vraag of ik zijn computer na wilde kijken. Er kan natuurlijk echt iets mis mee zijn, maar ik dacht iets te horen aan zijn stem. En hij stond erop dat hij de computer zelf langs zou brengen, wat ook verdacht is. Toen dacht ik: hmm, hier klopt iets niet."

Het spel heeft niet alleen impact op de speler, maar ook op zijn of haar omgeving. Het komt vaak voor, vertelt Meijer, dat een slachtoffer wordt verraden door zijn omgeving. Sterker nog: familieleden of vrienden worden soms ingeschakeld om een speler te beschermen of er juist 'bij te lappen'. "Vorig jaar was er een deelnemer die verraden is door zijn buren. Die was daar kwaad over. Maar bij christenvervolging komt verraad ook vaak voor."

Ook in het spel is dat toegestaan. Als deelnemer kun je bijna overal worden 'gepakt': op je werk, op straat en in de supermarkt ben je vogelvrij. Wel zijn er zogenoemde 'safezones', plekken waar spelers tot op zekere hoogte veilig zijn: basisscholen, de kinderopvang, kerken en huizen.

Meijer: "Vaak gaat er veel rechercheerwerk aan vooraf. Waar werkt iemand, wat doet hij in zijn vrije tijd?"

Smoes

Het slachtoffer van Van Nieuwaal is Jan Wolthers, met wie hij samenwerkt in een diaconaal project. Van Nieuwaal belt hem op met een smoes: of hij langs kan komen om iets te bespreken. Wolthers stemt in eerste instantie toe, maar houdt later de boot af. "Zet het maar op de mail", appt hij.

Van Nieuwaal besluit naar het huis van zijn doelwit te gaan. "Ik hoop dat ze me binnenlaten." Hij belt aan en na enkele ogenblikken gaat de deur open. Een vrouw met krullend haar verschijnt in de deuropening. Ze scheept Van Nieuwaal af: Jan zou niet thuis zijn. Van Nieuwaal maakt rechtsomkeert.

"Ik weet zeker dat hij er wel is", zegt hij even later. "Haar glimlach bracht me aan het twijfelen, het was een zenuwachtig lachje."

Van Nieuwaal sluipt de tuin in. Hij ziet hoe Jan Wolthers in de woonkamer zit te lezen. "Nu kom ik niet meer binnen", verzucht hij.

In de kelderkast

Wolthers had gehoopt op een rustig avondje op de bank met zijn vrouw Dimile, vertelt hij later. Nadat zijn vrouw Van Nieuwaal had afgescheept, bleef hij de hele tijd op zijn hoede. Toen later op de avond nog een keer de deurbel ging - dit keer was het de verslaggever - kroop hij snel weg in de kelderkast.

Zelf heeft Wolthers in de rol van jager al een succesvolle jacht achter de rug. Eén dag nadat het startsein voor het spel werd gegeven, heeft hij zijn slachtoffer al te grazen genomen en kan hij zijn vizier richten op een nieuwe prooi. Zijn tactiek? "Ik heb gewoon aangebeld en gevraagd of hij thuis was. Ja hoor, ik zal hem even roepen, zei zijn vrouw. Toen heb ik hem naar buiten getrokken."

Het gemak waarmee Wolthers zijn doelwit kon overrompelen, maakte hem extra bewust van het gevaar dat op de loer ligt. Opeens realiseerde hij zich dat Gerbert van Nieuwaal óók in De Jacht zit. Waarom wilde hij anders langskomen, als hij ook zou kunnen mailen? Wolthers: "Ik heb mijn vrouw ingelicht en haar gewaarschuwd."

"Ik moest glashard liegen", lacht Dimile Wolthers, die zelf niet meedoet aan De Jacht, maar wel door haar man is ingeschakeld als een soort poortwachter. Wie huize Wolthers wil binnendringen, moet eerst langs haar.

Het spel heeft een behoorlijke impact, vindt Jan Wolthers. "Je bent voortdurend op je qui-vive." Nu hij weet dat Van Nieuwaal zijn 'vervolger' is, bestaat zijn tactiek voorlopig uit vermijding. "Dus na de zondagdienst zo snel mogelijk naar huis."

Voor Van Nieuwaal is de eerste confrontatiepoging mislukt. Maar hij heeft nog meer pijlen op zijn boog. "Ik weet nu hoe laat Jan meestal thuis is, dus ik kan hem opwachten. Ik ben heel benieuwd hoe hij reageert als ik plotseling voor hem sta."

Gerbert van Nieuwaal doet mee aan De Jacht omdat hij wil ervaren wat vervolgde christenen doormaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden