Christen-democratie heeft nog wel degelijk toekomst

De auteurs zijn respectievelijk voorzitter en lid van het CDJA.

Hij verwacht dat de sociaal-democratie en het liberalisme de twee politieke stromingen zijn die zullen overblijven. En dat terwijl de partijen die deze ideologieën vertegenwoordigen nu samen één coalitie vormen.

De sociaal-democratie vertegenwoordigt het overheidsdenken: bij sociale misstanden dient de overheid in te grijpen om de ongewenste situatie teniet te doen. Het liberalisme hecht meer waarde aan de vrijheid van de markt en accepteert daarmee het ontstaan van ongelijkheid. Beide politieke filosofieën hebben gemeen dat zij oplossingen benaderden vanuit een sociaal-economisch perspectief.

De liberale VVD en de sociaal-democratische PvdA vertolken deze uitersten allang niet zuiver meer. De liberalen erkennen dat ook voor de overheid een taak is weggelegd die groter is dan het 'laisser-faire' principe en de sociaal-democraten zien in dat overheidsregulering ook zijn bezwaren heeft. De reeks van nuanceringen die beide partijen aan hun ideologieën hebben toegevoegd, bereikte haar hoogtepunt met de totstandkoming van het paarse kabinet. Bij sociaal-economische vraagstukken blijkt de consensus nu zo groot, dat beide voormalige tegenpolen er niet meer voor terugschrikken gezamenlijk een coalitie te vormen.

Het onderscheid tussen de VVD en de PvdA is vervaagd terwijl kiezers juist zoeken naar onderscheidingscriteria bij het bepalen van hun partijvoorkeur. Dit biedt de christen-democratie kansen, omdat deze politieke stroming problemen niet alleen vanuit een sociaal-economisch gezichtspunt benadert. Waar de sociaal-democratie en het liberalisme het individu beschouwen als een economisch object, plaatst de christen-democratie hem in een groter verband. De christen-democratie spreekt mensen aan op hun verantwoordelijkheid voor andere mensen en de samenleving. Elke persoon is een uniek onderdeel van en functioneert in een groep. Dit kan een sport- of carnavalsvereniging, kerk of een heel volk zijn; belangrijk voor de christen-democratie is dat een mens meer is dan een sociaal-economische factor. Hij kan zich op veel meer uiteenlopende terreinen nuttig maken dan de economie alleen.

Concreet betekent dit dat bijvoorbeeld op het gebied van de gezondheidszorg de christen-democratie hecht aan vrijwilligerswerk of maatschappelijke verbanden die zich bekommeren om mensen die hulp nodig hebben. De christen-democratie kijkt daarmee verder dan de taak die de overheid volgens de sociaal-democratie juist wel en volgens het liberalisme in deze weer niet heeft; zij meent dat ook individuen een maatschappelijke taak en functie hebben.

De sociaal-democratie en de beide andere ideologieën verschillen van elkaar in hun taakopvatting van de overheid. Terwijl de sociaal-democratie de overheid graag ziet ingrijpen bij economisch ongewenste situaties en het liberalisme de overheid een voorwaarden scheppende rol toedicht om de markt vrij spel te bieden, speelt de overheid in het christen-democratische gedachtegoed een belangrijke rol in discussies over waarden en normen. Daarbij hoeft zij niet na te laten haar voorkeuren kenbaar te maken.

Natuurlijk is het van belang dat de christen-democratie goede mensen heeft die het gedachtegoed vorm kunnen geven. Omdat visuele media steeds belangrijker worden bij opinievorming kan het charisma van een partijleider een niet geringe invloed hebben op de omvang en daarmee de invloed van een politieke partij. Maar het feit dat het CDA die grote charismatische leider momenteel ontbeert, betekent niet meteen dat de toekomst van de christen-democratie tot uitzichtloos moet worden verklaard.

Integendeel, de christen-democratie biedt juist door haar bredere visie dan die van sociaal-democratie en liberalisme een goed alternatief in deze tijd van sociaal-economische consensus, ook voor niet-christelijke kiezers. De christen-democratie heeft nog een lange tijd te gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden