'Christelijke partij, richt je op immateriële thema's'

Boek voedt discussie over toekomst van confessionele partijen in Nederland

"Het CDA kan bij de volgende verkiezingen zomaar de grootste partij van Nederland worden als de christen-democraten in staat zijn om immateriële thema's te agenderen", meent Boris van der Ham, voorzitter van het Humanistisch Verbond en ex-Kamerlid voor D66. Het is nog lang niet gedaan met de christelijke politiek, zei hij gisteren bij de presentatie van het boek 'Van God los'.

Het boek beschrijft de staat van de politieke partijen met een christelijke achtergrond. Tot 1967 hadden zij een meerderheid in de Tweede Kamer. Hun macht is geslonken naar 21 zetels. Het CDA handhaaft zich op lokaal niveau ternauwernood, leed landelijk twee keer een forse nederlaag en zoekt nu aarzelend in de oppositie naar een eigen verhaal dat weer kiezers trekt. De ChristenUnie, geschoeid op een gereformeerde leest, lonkt naar de katholieken (zie kader). En de SGP blijft hetzelfde: klein en rechts, tegenwoordig contrecoeur met vrouwen op de kieslijst.

De auteurs van het boek vormen een apart stel. De een, Remco van Mulligen, was lid van de Socialistische Partij, maar stapte, als katholiek, over naar de ChristenUnie. De ander, Ewout Klei, was oprichter van een ChristenUnie-afdeling en verhuisde vervolgens naar D66. Zij presenteerden hun werk gisteren in een Amsterdamse boekhandel tussen biografieën en bundels met essays over oorlogen en politieke ideologie. Net als Van der Ham reageerde Bart Jan Spruyt, voorzitter van de conservatieve Edmund Burke Stichting, op het boek. "Heel misschien wordt het nog wat met het CDA", zei hij. "Mogelijk groeit de partij weer naar 25 zetels, maar een machtsfactor zal het niet meer worden. Het Nederlandse bestuur is seculier, blank en liberaal en daar hebben wij het mee te doen." Volgens Spruyt heeft het CDA geen immaterieel verhaal. Klein denkt dat de christen-democraten ook in de huidige omvang van 13 zetels als 'CHU-achtige partij best een leuke rol' spelen. "Net als de ChristenUnie komt de partij afwisselend in het kabinet of soms in een gedoogsteunpositie. Dat kan heel waardevol zijn."

Net als Rutte II zullen ook toekomstige kabinetten vaak afhankelijk zijn van partijen die niet in het kabinet zitten maar vanuit beide Kamers gedoogsteun willen bieden, meent Klei.

Klei en Van Mulligen verwachten dat de immateriële onderwerpen in seculiere partijen een grotere rol gaan spelen nu de christelijke politiek krimpt. "In de Socialistische Partij", zegt Klei. "Die partij heeft iets religieus. Daar voelen heel wat christenen zich thuis." Het zal eerder de PvdA zijn die het gat opvult, meent Van Mulligen: "De sociaal-democraten zijn niet vies van moraal."

ChristenUnie lonkt naar katholieken

Katholieken en evangelischen moeten zich makkelijker bij de ChristenUnie kunnen aansluiten, zegt voorzitter Piet Adema. De partij heeft al katholieke raadsleden en Kamerlid Joël Voordewind is evangelisch. Toch kan de Uniefundering, de grondslag van de partij, 'als een drempel werken', vertelt Adema. Daarom overweegt de partij die te veranderen. In de grondslag van de partij zijn de Drie Formulieren van Eenheid, twee geloofsbelijdenissen en gereformeerde regels uit de zeventiende eeuw opgenomen. Een van die geloofsbelijdenissen noemt de rooms-katholieke mis 'een verloochening van het lijden van Christus' en 'vervloekte afgoderij'. De regels gaan ook uit van kinderdoop terwijl voor evangelischen de volwassendoop belangrijk is.

Er staan zaken in de belijdenissen, zegt Adema, die theologisch waardevol maar zonder politieke betekenis zijn. "Het is misschien goed om de politiek relevante zaken terug te laten keren in ons kernprogramma. De belijdenis gaat bijvoorbeeld over de waarde van het leven en daarom zijn wij tegen abortus. Zo blijven de geloofsbelijdenissen van belang."

Voor de jaarlijkse politieke rede van de partij, de Groen van Prinstererlezing, is bisschop De Korte gevraagd. Ook dat tekent de poging de partij te verbreden. Voor moslims blijft de deur dicht. "Als een moslim zich bij ons thuis voelt als lid, zijn wij niet meer uitgesproken christelijk. Dus daar hebben wij geen behoefte aan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden