Christelijke 'C' van NCRV staat vooral voor conflict

Door onzekerheid over de toekomst rommelt het binnen de publieke omroepen. NCRV-voorzitter Kees Klop, die de christelijke waarden van de vereniging had weten aan te scherpen, moest vertrekken. De leden voelen zich de grote verliezer.

Het lot heeft aardse, want ironische trekken. Juist nu de meeste neuzen bij de Nederlandse Christelijke Radio-Vereniging naar boven wijzen, heeft de architect van 'de nieuwe NCRV' Hilversum door de achterdeur moeten verlaten.

Officieel is voorzitter Kees Klop afgelopen vrijdag om 'persoonlijke redenen' opgestapt. Insiders weten beter. ,,In de balans tussen vereniging en bedrijf heeft de vereniging verloren'', stelt Afra Wamsteker. Zij stapte dit weekeinde samen met Lizzy Doorewaard op als bestuurslid. Ook leverde ze gedesillusioneerd haar lidmaatschap van de omroep in.

,,Mij is nu gebleken dat een omroepvereniging een voorbije constructie is. Dat suddert natuurlijk al heel lang in de maatschappij. Het vertrek van Klop betekent dat een vereniging inderdaad, ondanks haar vele leden, een onmachtig instituut is.''

Het zit de publieke omroepen niet mee. De politiek verwacht enerzijds medewerking aan de netprofilering. De NCRV draagt samen met de EO en de KRO het verdiepende karakter van Nederland 1. Deze herkenbaarheid is belangrijk in de concurrentie met de horizontaal geprogrammeerde commerciële zenders. Tegelijk mogen ze hun gezicht als afzonderlijke omroep niet kwijtraken.

Dat heet 'samenwerking met behoud van identiteit'.

Het is een spagaat.

De dubbele doelstelling zorgt voor extra botsingen tussen besturen en directies. Verenigingen willen zoveel mogelijk leden, zeker nu -staatssecretaris Medy van der Laan (media) presenteert dit voorjaar haar toekomstvisie voor de publieke omroep. Directies hechten meer aan goede programma's op het net.

Ook de NCRV voert haar eigen achterhoedegevecht. ,,Er is natuurlijk altijd frictie'', weet Wamsteker. ,,Voor een bedrijf is het belangrijk om kijkcijfers te halen. Voor de vereniging om de 'C' hoog te houden. Die twee uitgangspunten staan soms onder spanning.''

Maar nu niet, benadrukken directeur Coen Abbenhuis en interim-voorzitter Jan Greven gezamenlijk. ,,Over de aanscherping van de protestants-christelijke identiteit waren alle partijen, bestuur én bedrijf, het eens.''

Kees Klop (1947) heeft dat proces een jaar of drie geleden in gang gezet. Hij was sinds 1 december 2001 voorzitter. Volgens hem bevond de protestants-christelijke traditie in Nederland zich op een nulpunt. Tijd voor een nieuwe fase, verklaarde hij onlangs nog.

,,We willen niet meer het rationele systeem van de dogmatiek, maar we willen ook niet meer alles wegrelativeren. Er komt nu een manier van denken over het leven die niet zo stellig is, niet zo rationeel. Er komt meer gevoel bij.''

Wamsteker: ,,De NCRV is ooit op gericht als educatieve, christelijke omroep. Het kost moeite om dat overeind te houden. Klop heeft de 'C' bij de NCRV weer naar voren gehaald en gaandeweg is het bedrijf naar hem en de vereniging toegegroeid.''

Dan bitter: ,,Maar er hoeft kennelijk maar iets te gebeuren of een voorzitter moet opstappen.''

Op 1 maart van dit jaar kondigde Klop in een interview met het Nederlands Dagblad aan dat alle medewerkers van de NCRV in april op een opfriscursus protestantisme zouden worden gestuurd.

De regels zaten verstopt in het paginagrote artikel: De NCRV moet er nu hard aan trekken om zijn protestantse wortels weer grond te geven. Er was de laatste decennia nogal wat kennis en interesse weggezakt bij de medewerkers.

Personeel reageerde verbaasd en geschokt. Op dit moment hebben de medewerkers een spreekverbod.

Het was niet de eerste keer dat Klop zijn achtergrond liet gelden. Hij was voorheen werkzaam op het partijbureau van het CDA. Begin dit jaar vond hij de actualiteitenrubriek 'Netwerk' nog te veel 'een Volkskrant op tv'. Hij pleitte voor meer CDA-geluid, tot ergernis van de redacteuren die hechten aan hun journalistieke onafhankelijkheid.

De rollen zijn inmiddels omgedraaid.

In 2003 was Klop nog de winnaar. Hij stuurde de toenmalige directeur, Harry Hemink, de laan uit. De presentatoren Rik Felderhof, Sjors Fröhlich, Cees Grimbergen en Aart Zeeman protesteerden vergeefs. Het bestuur hield Hemink verantwoordelijk voor de schade die de NCRV had opgelopen met Paul de Leeuw.

Nu ruimt Klop zijn bureau en boekenkast, die ruim een halve meter bijbels bevat. Formeel kan de directie de bestuursvoorzitter niet ontslaan.

De vermeende 'persoonlijke redenen' van Klop houden volgens zijn tijdelijke opvolger Greven verband met de aloude wijsheid: ,,Je moet je bij je leest houden.'' De directie gaat over het personeelsbeleid en eventuele opfriscursussen.

Het vertrek van Klop heeft volgens directeur Abbenhuis 'grote emoties opgeroepen bij de verenigingsraden'. ,,Kees heeft een hele markante en goede bijdrage geleverd bij het kleur geven aan de eigen identiteit. Daar zijn de leden hem zeer erkentelijk voor.'' Greven vult aan: ,,Zeker nu de relatie tussen het bedrijf en de leden wat meer onder spanning staat, is de functie van het bestuur een bemiddelende.''

,,De leden willen vertrouwen hebben in de integriteit van het bestuur. Ze hebben geen vragen over onze integriteit. Maar wel over hun eigen vertrouwen. Omdat het vertrek van Klop hun rauw op het dak is gevallen. In alle openheid moeten we dat bespreken.''

Op 2 april is er een overleg met de verenigingsraden. Tot die tijd lijkt de 'C' vooral voor conflict te staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden