Christelijk boek is uit

Christelijke boekwinkels doen het nog slechter dan andere boekhandels. Noodgedwongen sluit De Wegwijzer in Amersfoort na 35 jaar de deuren.

Het is afgelopen. Henk Vroon schudt het hoofd. De 65-jarige eigenaar van christelijke boekwinkel De Wegwijzer in Amersfoort kijkt uit het raam. Daar hangt een bord met 'uitverkoop'. Vandaag sluit de winkel na 35 jaar de deuren.

Vroon is niet de enige christelijke boekhandelaar die het moeilijk heeft. De branche zit in zwaar weer. Alle christelijke boekhandels zagen hun opbrengsten de afgelopen jaren dramatisch dalen.

In de periode van januari tot en met mei dit jaar ligt de omzet van de christelijke boekenbranch 6 procent lager dan in dezelfde periode in 2012. Dat blijkt uit cijfers van marktonderzoeksbureau GFK. Over 2012 daalde de verkoop ook al met ruim negentien procent. De omzet uit de boekverkoop van niet-christelijke boeken daalde in 2012 met 8 procent.

Vroon zucht. "Als jongen van vijftien wist ik al dat ik een christelijke boekhandel wilde beginnen", zegt hij. Die droom kwam op zijn dertigste uit, toen de evangelische kerkgemeente Perspectief in Amersfoort aankondigde een christelijke boekwinkel op te willen zetten. Ze zochten daarvoor een echtpaar. Samen met vrouw Corrie greep Henk zijn kans. Christelijke Boekhandel De Wegwijzer zag het licht.

Jarenlang gingen de zaken goed. Vanaf 2008 raakte de zaak in een vrije val. Elk jaar was de omzet tien procent minder, tot ze in 2012 voor het eerst verlies draaiden. Een overname zat er niet in. Door de crisis en de slechte situatie op de boekenmarkt zagen banken het niet zitten een overname te financieren. Er zat niets anders op dan te stoppen. "Alles liever dan een faillissement", zegt Corrie.

Hoe komt het dat het zo slecht gaat met de christelijke boekensector? Coen Verboom van uitgeverij Kok wijt deze ontwikkeling vooral aan de teruggelopen verkoop van theologische boeken. Jonge theologen, zegt hij, leggen geen bibliotheek meer aan zoals hun voorgangers nog wel deden. De bibliotheken van vroeger hebben plaatsgemaakt voor iPads en wetenschappelijke artikelen. Verboom: "Als een theologieboek vroeger goed liep, werden er drieduizend exemplaren van verkocht. Als het nu goed gaat, zit je op een oplage van maximaal duizend."

Henk Vroon ziet nog een andere reden. Steeds vaker projecteren kerken gezangen en Bijbelteksten op een scherm, zegt hij. "Vroeger verkochten we zeshonderd psalmboeken aan een kerkgenootschap. Nu alles gebeamerd wordt raken we ze niet meer kwijt."

In Groningen zit Boekhandel Riemer, ook een christelijke boekhandel. Eigenaar Jan Riemer was één van de geïnteresseerden om De Wegwijzer over te nemen. Maar de bank wilde hem geen geld lenen. Het gaat om een aanzienlijk bedrag. Volgens Corrie Vroon is de inkoopwaarde van collecties van boekhandels over het algemeen erg hoog. "Je moet toch wel zeventig- tot tachtigduizend euro meenemen."

Hoewel de dalende verkoop van christelijke boeken ook Riemer treft, kan hij nog elk jaar zwarte cijfers noteren. Maar veel slechter moet het niet gaan, zegt hij. "Nóg twee magere jaren kan ik hebben, maar daarna moeten er toch even weer vette komen."

Valt het tij in de christelijke boekenbranche te keren? Uitgever Verboom pleit voor radicale vernieuwing. "Alleen de christelijke boekhandel die de boer op gaat maakt een kans." Boekhandel Riemer is voor hem een voorbeeld. "Riemer en zijn zoons snappen dat het om verbinding met de klanten gaat. Ze verzinnen creatieve acties om die tot stand te brengen."

Vernieuwingsdrang
De Groninger staat in de hele branche bekend om zijn enthousiasme en vernieuwingsdrang. Hij organiseert lezingen en debatten in zijn winkel en er treden cabaretiers en bands op. De bezoeker kan er koffie kopen en soep van een hippe winkel in de buurt.

Riemer zelf is vooral blij met zijn actie rond oud en nieuw. "Op de laatste verkoopdag van het oude jaar kregen mensen die met twee verschillende sokken de winkel bezochten een gratis boek. Hartstikke leuk toch!"

In De Wegwijzer schenkt Corrie koffie in. Henk Vroon kent de tactiek van Riemer maar haalt zijn schouders op. "Als ik jonger was, had ik meegedaan met al die moderniseringen. Maar nu vind ik het wel goed zo."

Jan de Hek komt de winkel binnen. Hij is een klant van het eerste uur en komt voornamelijk voor theologische boeken, zegt hij. "Kom daar bij andere boekhandels nog maar eens om." De Hek gaat aan de tafel zitten bij Henk en Corrie Vroon. Het einde van De Wegwijzer stemt hen droevig. "Dit was meer dan een boekwinkel", zegt Corrie. "Dit was ook een clubhuis."

Met het verdwijnen van winkels als De Wegwijzer gaat er veel vakkennis verloren, meent Henk. "Bij de algemene boekhandels kennen de medewerkers nauwelijks het verschil tussen de NBG'51 van het Nederlands Bijbelgenootschap en de Herziene Statenvertaling."

Ook zal het aanbod aan christelijke boeken in de regio vervlakken, denkt het echtpaar. Corrie Vroon: "De algemene boekhandels pikken enkel de grote namen op uit het christelijke aanbod. De meer specialistische boeken hebben ze daar niet. Daarvoor moest je naar ons toe."

Ondertussen zoekt een bevriende antiquair houten kisten uit die hij opkoopt van het echtpaar. Henk staat op, loopt naar de tuin achter de winkel en komt terug met een steekkar. "Kijk Anton, dit gaat veel makkelijker." Samen rollen ze de kisten naar buiten.

Corrie Vroon: 'Dit was meer dan een boekwinkel. Dit was ook een clubhuis.'

Anders van karakter
Nederland kent zo'n 250 christelijke boekhandels. Deze verschillen sterk van karakter. Waar De Medeklinker in Oldebroek draait op vrijwilligers en missionaire en pastorale taken vervult, ziet Boekhandel Riemer in Groningen zich in de eerste plaats als een ondernemer die, als de klant dat echt zou willen, rustig Vijftig Tinten Grijs bestelt.

Daarnaast bestaan er christelijke boekwinkels die onderdeel zijn van een kerkgemeente. Ook Corry en Henk Vroon van De Wegwijzer in Amersfoort moesten de eerste vijf jaar van hun bestaan rekening houden met de wensen van hun zendende instantie.

De christelijke boekwinkels in Nederland zijn aangesloten bij de BCB: de Brancheorganisatie voor het Christelijke Boeken- en Muziekvak. In een interview met Boekblad in januari gaf BCB-directrice Els de Jong-van Gurp al aan te merken dat veel christelijke boekhandelaren moeite hadden een overname-kandidaat te vinden.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden