Christchurch-herdenking op de Dam: ‘Onschuldige mensen vermoorden mag niet, nooit’

Française Clotilde Paillaugue bracht een tekening mee naar de herdenking in Amsterdam. Beeld Patrick Post

Enkele honderden mensen herdachten zondag in Amsterdam de slachtoffers van de aanslag in Nieuw-Zeeland. 

Als vertrouwenspersoon voor de Abi Bakr moskee in Nijmegen kreeg Saïda Baktit (49) vrijdag direct na het nieuws over tientallen doden en gewonden bij een rechts-extremistische aanslag op twee moskeeën in Nieuw-Zeeland een telefoontje. “Het was iemand uit onze gemeenschap die vroeg of er wel een nooduitgang was in onze moskee. En of het nog wel veilig was om te komen bidden.”

Dat geeft wel aan hoezeer die aanslagen aan de andere kant van de wereld ook hier in Nederland angst zaaien, stelt Baktit, vertrouwenspersoon en bestuurslid van de Commissie Moskeebesturen Nijmegen. Ze is zelf ook ontdaan. Daarom reisde ze deze zondagmiddag van Nijmegen naar een vredesmanifestatie op de koude, maar af en toe ook zonnige, Amsterdamse Dam.

Ik voel angst

“Ik voel angst in de moslimgemeenschap na deze moorden, die angst is groot, overal in Nederland”, verklaart Baktit, terwijl ze haar gekleurde hoofddoek vasthoudt tegen de wind. “Het minste wat we kunnen doen is vandaag bij elkaar komen met joden, moslims, christenen, niet-gelovigen. Samen zeggen we hier: onschuldige mensen vermoorden dat mag niet, nooit.”

Baktit is een van enkele honderden mensen die zondagmiddag in de hoofdstad stilstaan bij de aanslagen in Nieuw-Zeeland. Dertien religieuze en levensbeschouwelijke organisaties zoals het Overleg Joden, Christenen en Moslims, de Unie van Marokkaanse Moslimorganisaties Nederland en de Raad van Kerken in Nederland regelden de bijeenkomst.

Omringd door veiligheidsmensen staat ook orthodox-joodse opperrabbijn Binyomin Jacobs in de menigte. “Ik ben van de joodse gemeenschap en kom hier mijn zorg uitspreken over wat er is gebeurd”, zegt hij. “Tijdens een gebedsdienst heeft een brute criminele moordenaar toegeslagen. Dit gaat niet alleen over vijftig doden, maar ook over hun familieleden en alle gewonden. Honderden levens zijn hiermee kapotgemaakt. En dit had hier ook kunnen gebeuren.”

Hij is een van vele sprekers die allemaal getuigen van hun afschuw over wat er in Christchurch plaatsvond. Respecteer elkaar, het maakt niet uit wat je geloof of afkomst is, de mens is in de samenleving centraal, is hun boodschap.

Kwetsbaar

Burgemeester Femke Halsema uit Amsterdam is een van de andere sprekers, die de angst voor aanslagen, ook in Nederland, benoemt. Ook de Amsterdamse samenleving is kwetsbaar, aldus Halsema, “maar we zijn door onze verscheidenheid ook sterk. We laten ons door terreur niet uit elkaar spelen. Tegen eenieder die bang of bezorgd is, zeg ik: wij zijn met u.” Dan volgt een minuut stilte.

Niet alle demonstranten zijn Nederlanders. Clotilde Paillaugue (28) uit Frankrijk houdt tijdens de toespraken een tekening omhoog. Een plaatje van twee vrouwen die elkaar omhelzen, eentje draagt een hoofddoek. Ze woonde in Parijs in de buurt van het theater Bataclan toen daar in 2015 tientallen mensen door moslim-extremisten werden gedood. Ze woont sinds enkele maanden in Nederland. “Aanslagplegers zijn terroristen die haat willen zaaien”, zegt ze. Om daartegen te protesteren is ze naar de Dam gekomen.

Weer een andere reden om aanwezig te zijn heeft Cameron van Baalen (27) die met zijn vrouw op de Dam staat. Ze komen allebei uit Nieuw-Zeeland en werken momenteel in Amsterdam. Hij belde meteen naar huis, vertelt Van Baalen, toen hij vrijdag vernam wat er was gebeurd. “Het bleek dat mijn moeder precies een week eerder op hetzelfde tijdstip in die buurt van de moskee was. Dan komt dit dichtbij. Gelukkig bleken al onze bekenden in orde.” Het doet ze goed dat zoveel mensen meeleven met hun land, zegt hij.

Nieuw-Zeeland: bloemen, kaarsen en briefjes

Premier Jacinda Ardern omhelst een man in Wellington. Beeld Getty Images

Nieuw-Zeelanders rouwen om de vijftig doden op dezelfde wijze als eerder in andere steden die waren getroffen door terroristische geweld: bij een tapijt van bloemen, kaarsen en briefjes met boodschappen. De stroom mensen loopt langs de Al Noor-moskee, een van de twee plaatsen waar de schutter toesloeg, of naar de botanische tuinen, iets verderop. Dat is een plek waar de inwoners van Christchurch ook in 2011 bij elkaar kwamen na een aardbeving waarbij ruim 180 doden vielen.
Bij een opvangcentrum voor het ziekenhuis komen familieleden van slachtoffers bij elkaar, en andere moslims uit Nieuw-Zeeland om hun geloofsgenoten te steunen. Veel familieleden van slachtoffers wachten nog altijd tot zij het lichaam van hun overleden dierbare terugkrijgen. Dat kan pas als de autoriteiten zeker zijn van de identiteit van een slachtoffer en de doodsoorzaak. “We zijn ons bewust van de culturele en religieuze behoeften, we doen het dus zo snel mogelijk”, zegt politiecommissaris Mike Bush. Moslims willen een overleden dierbare zo snel mogelijk begraven. In het Vaticaan herdacht paus Franciscus ‘onze moslimsbroeders’ die waren gedood tijdens de aanval.
De Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern heeft laten weten dat ze de wapenwetgeving wil veranderen. De verdachte had een vergunning voor de vijf geweren die hij gebruikte. Hoe de verandering eruit gaat zien, weet Ardern nog niet. Wel wil ze met name kijken naar een verbod op semi-automatische wapens. De verdachte gebruikte twee van dit soort wapens. 

Lees ook:

Terrorist stuurde zijn manifest kort voor de aanslagen naar de premier van Nieuw-Zeeland

De premier van Nieuw-Zeeland, Jacinda Ardern, heeft laten weten dat ze het manifest van de terrorist negen minuten voor de aanslagen op de moskeeën in Christchurch ontving

Meer verhalen over de aanslagen in Nieuw-Zeeland leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden