Chodorkovski komt snel vrij, belooft Poetin

Ouders en advocaten van machtige zakenman weten niets af van gratieverzoek

MOSKOU - De Russische oliemagnaat Michail Chodorkovski kan nog vóór de jaarwisseling op vrije voeten zijn, na meer dan tien jaar gevangenschap. President Vladimir Poetin heeft beloofd hem 'op korte termijn' per decreet gratie te verlenen. "Hij heeft me onlangs geschreven en om gratie verzocht", aldus Poetin. "Hij heeft al meer dan tien jaar doorgebracht in gevangenschap. Dat is een zware straf." Chodorkovski zou de gezondheid van zijn moeder hebben aangevoerd als reden voor zijn verzoek om gratie, iets wat hij eerder altijd weigerde.

Poetins woordvoerder Dmitri Peskov heeft het bestaan van een brief met Chodorkovski's handtekening bevestigd, maar zei ook dat een verzoek om gratie betekent dat hij schuld erkent. Dat wordt ernstig betwijfeld door zijn advocaten, die niets afwisten van de brief. Evenmin trouwens als Chodorkovski's ouders. "Wij weten niets van een gratieverzoek", vertelde een verraste Marina Chodorkovskaja tegen de krant Novaja Gazeta. "Ik hoop zeer dat uiteindelijk het gezond verstand zegeviert en ze Misja vrijlaten."

Poetin maakte zijn besluit bekend na afloop van zijn jaarlijkse grote persconferentie, waar meer dan duizend journalisten hem drie uur lang vragen konden stellen. Tijdens de persconferentie werd Poetin wel gevraagd naar een mogelijke derde strafzaak tegen Chodorkovski, die de zakenman nog langer achter slot en grendel zou kunnen houden, maar opmerkelijk genoeg repte hij in zijn antwoord daarop met geen woord over mogelijke gratie. Wel zei hij dat hij 'geen perspectief' in een nieuwe strafzaak zag. Begin december maakte een woordvoerder van het Russische Openbaar Ministerie melding van nieuwe 'perspectiefrijke' strafrechtelijke onderzoeken tegen Chodorkovski.

Bij zijn arrestatie in oktober 2003 was Michail Chodorkovski (nu 50) de rijkste man van Rusland. Hij stond aan het hoofd van het succesvolle oliebedrijf Yukos, dat na zijn veroordeling is ontmanteld en grotendeels, via een duistere tussenfirma, is overgegaan in handen van het staatsoliebedrijf Rosneft. Chodorkovski hoopte op basis van Yukos de eerste Russische multinational te stichten. Hij bemoeide zich ook steeds meer met de politiek en gaf financiële steun aan verschillende oppositiepartijen, wat hem verdacht maakte in de ogen van het Kremlin. Met zijn zakenpartner Platon Lebedev werd hij na een politiek getint proces veroordeeld op beschuldiging van fraude en belastingontduiking. Hij zou vrijkomen in 2011, maar in 2010 volgde een nieuwe omstreden veroordeling wegens diefstal. Chodorkovski's nieuwe termijn zou aflopen in augustus volgend jaar.

Poetins verrassende besluit volgt op een amnestiewet, die deze week door het parlement is aangenomen ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan van de Russische grondwet. Onder de duizenden veroordeelden die vrij komen onder de wet vallen ook gevangenen die vastzitten wegens 'hooliganisme'. Zoals de twee vrouwen van de punkband Pussy Riot, die tot twee jaar strafkamp zijn veroordeeld voor hun deelname aan een anti-Poetinactie in een Moskouse kathedraal. De opvarenden van het Greenpeaceschip Arctic Sunrise komen ook in aanmerking voor amnestie, net als een aantal deelnemers aan een oppositiedemonstratie in mei vorig jaar. Tegen sommigen van hen is het proces inmiddels stopgezet.

De amnestie kan een punt zetten achter verschillende geruchtmakende zaken, die de afgelopen jaren het imago van Rusland in de wereld geen goed hebben gedaan. Dat dat minder dan vijftig dagen voor de Olympische Winterspelen in Sotsji gebeurt zal nauwelijks toeval zijn. "Dit is nu in het belang van Poetin", zei Chodorkovski's vader Boris in een eerste reactie tegen de internetkrant Slon. "Vanwege de Olympiade." De milde houding ten aanzien van Chodorkovski kan ook betekenen dat het Kremlin hem voorlopig niet meer beschouwt als een serieuze bedreiging, temeer nu de massale protesten tegen Poetin en zijn bewind van de afgelopen jaren zijn geluwd.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden