Chirac zit in het nauw

AMSTERDAM - Frankrijk kruipt zaterdag voor de televisie. Op Quatorze Juillet, de nationale feestdag, houdt president Jacques Chirac een traditionele, politiek getinte rede. De Fransen hebben vrij en vieren feest, maar toch kijken ze er dit jaar reikhalzend naar uit.

Zal hij zich uitspreken, témoin numéro un, 'getuige nummer één'? De vraag brandde op ieders lip sinds Chirac twee weken geleden alwéér met corruptie in verband werd gebracht. Ja, antwoordde gisteren een woordvoerder van zijn partij, de neo-gaullistische RPR. De president zal het onderwerp aanroeren. Maar wat zal hij dan gaan zeggen?

Chirac kan niet meer om een verklaring heen. Dat werd duidelijk uit een opiniepeiling dinsdag, gepubliceerd door het dagblad Le Monde: 23 procent van de Fransen heeft zijn mening over de president na de jongste affaire bijgesteld -in neerwaartse richting. Liefst 64 procent wil niet dat Chirac op tv verschijnt maar -als getuige- voor de rechter. Zelfs 43 procent van zijn eigen, rechtse aanhang is die mening toegedaan. Dat zijn desastreuze cijfers voor de man die begin volgend jaar voor een tweede termijn hoopt te worden herkozen.

Chirac en corruptie: de geluiden zijn niet nieuw. Maar de jongste affaire waarin de president is verwikkeld, verschilt van alle vorige. Voor het eerst is er de verdenking van persoonlijk profijt. Daarnaast lijkt, ook voor het eerst, zijn familie betrokken. De echtgenote van de president, Bernadette, en zijn dochter, Claude, moeten zich verantwoorden, vinden de meeste Fransen. Claude werd gisteren al door twee onderzoeksrechters ondervraagd.

Een gepensioneerd reisagent vertelde de rechters dat Chirac voor in totaal 2,4 miljoen franc (800000 gulden) aan vliegtickets bij hem kocht. Het betrof luxe reizen met familieleden en vrienden naar verre bestemmingen. Onder de reizen was bijvoorbeeld een lang weekeinde naar New York, met Concorde, luxe hotel en limousine, dat 40000 gulden zou hebben gekost.

De reizen werden gemaakt tussen 1992 en 1995, toen Chirac nog burgemeester was van Parijs. De betaling geschiedde in baar geld, dat door een chauffeur werd gebracht. Soms, aldus de reisagent, belde de burgemeester later zelf om te vragen of het geld wel gearriveerd was.

De onderzoeksrechters vermoeden dat Chirac de reizen betaalde uit de smeergelden die hij als eerste burger jarenlang voor zijn partij zou hebben vergaard. Het Elysée, het presidentieel paleis in Parijs, heeft dat officieel ontkend: het geld kwam deels uit eigen zak en verder uit de geheime zogenoemde speciale fondsen waarover president en premier beschikken -de burgemeester was van 1986 tot 1988 premier.

Chirac weigert de gang naar de rechters te maken, deelde het Elysée dinsdag mee. Een ondervraging, zeker als témoin assisté (een in het Nederlands recht niet bestaande mogelijkheid van verhoor als 'betrokken getuige') verdraagt zich niet met zijn positie als staatshoofd, heeft hij al eens eerder gezegd. Dat excuus is er echter niet voor zijn omgeving.

De president is woedend, lekt zijn entourage naar de pers. Dat Claude de gang naar justitie moest maken, zou hij nog kunnen billijken. Ze is immers zijn medewerker, net als de andere vier die werden ondervraagd. Maar een oproep aan zijn echtgenote zal de president als 'een oorlogsverklaring' opvatten. In dat geval, zo heet het, slaat hij terug.

Hoe is onduidelijk, maar het illustreert de paniek op het Elysée. En bij de RPR: voorzitster Michèle Alliot-Marie kwam deze week scheldwoorden tekort bij haar kritiek op de onderzoeksrechters en hun superieur, de procureur van Parijs die zich op het standpunt stelt dat ze de president kunnen verhoren.

In het linkse regeringskamp leunt premier Lionel Jospin ondertussen ontspannen achterover. De gedoodverfde opponent, volgend jaar, van Chirac, zal zich niet mengen in het optreden van justitie, liet hij deze week weten. Jospin heeft ook zo zijn problemen, maar de schijnwerpers, weet de premier, zijn voorlopig op de president gericht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden