Chinezen zien het Wit-Russische Minsk als springplank naar Europa

Presentatie van het 'Great Stone Industrial Park' in aanwezigheid van de Chinese president Xi Jinping. Beeld EPA

Via het Wit-Russische Minsk kloppen de Chinezen aan de poort van Europa. Daar verrijst een reusachtig overslagcentrum, als onderdeel van de nieuwe zijderoute.

Vanuit de lucht lijkt het alsof er met een reuzenschaar grote lappen uit het sparrenbos zijn geknipt. Rond het vliegveld van Minsk is een onmetelijke vlakte ontstaan, wit besneeuwd en nu nog vrijwel onbebouwd. Maar de Chinezen zijn er al. De reizigers op de luchthaven worden behalve in het Engels en het Russisch ook toegesproken in het Chinees.

"Minsk is een parel in de nieuwe zijderoute", aldus de Chinese president Xi Jinping, die in 2015 het Belt and Road-initiatief presenteerde, een transnationaal megaproject om de Chinese haven- en industriesteden beter te laten aansluiten op de Europese markt. Op het terrein naast de Wit-Russische hoofdstad, dat 90 vierkante kilometer telt, werken Chinezen en Wit-Russen samen aan een overslagcentrum.

Nieuwe stad

"Hier verrijst een compleet nieuwe stad", zegt Daria Matskevitsj, die werkt voor het Chinees-Wit-Russische ontwikkelingsbedrijf dat het 'Great Stone Industrial Park' aanlegt. Met een laser wijst ze op de maquette de diverse gebouwen aan. Er komen logistieke centra waar producten niet alleen worden herverpakt maar ook gefabriceerd. 

Ook moeten er appartementen, kantoren en hotels verrijzen. De loodsen van het in Hongkong gevestigde staatstransportbedrijf China Merchants Group, dat maar liefst een half miljard dollar investeerde in het park, zijn al in aanbouw. "Hun eerste doel is een plek veroveren in Euro-Aziatische Unie, om zo Chinese producten te kunnen verspreiden", aldus Matskevitsj. "Europa is de volgende stap."

In mei reed de eerste trein vol elektronica en auto-onderdelen van de Zuid-Chinese miljoenenstad Shenzhen naar Minsk, een route van op de kop af 10.000 kilometer. De reis duurde twee weken, terwijl een tanker met containers er over zee een maand over doet om Europa te bereiken. Het overslagcentrum is gelegen aan de snelweg tussen Moskou en Berlijn. Ook ligt er een spoorweg naast het vliegveld, hoewel die nog niet aansluit op het park. 

Over het wit besneeuwde terrein, waar overal rood-Chinese vlaggen en het roodgroen van Wit-Rusland wapperen, lopen Chinese bouwvakkers rond. Zij lachen, maar zeggen niks, net als hun bazen, hoezeer Matskevitsj hen ook probeert te overtuigen te vertellen wat hier gebeurt.

Goedkope aardolie

"Het park is voor de Chinezen een manier om de Europese markt te kunnen betreden. Dat is plezierig voor Wit-Rusland, want ze nemen een hoop geld mee", zegt Leonid Zajko, een 69-jarige econoom en politiek analist in Minsk die doceerde aan de universiteiten van Berlijn, Moskou en Peking. President Loekasjenko, die vaak gekenschetst wordt als 'laatste dictator van Europa', keek al in de jaren negentig richting China, vertelt Zajko. 

"Tenslotte is China net als Wit-Rusland een socialistisch land." De Chinezen komen gelegen, zegt de econoom. De Wit-Russische economie is te afhankelijk van de export van goedkope aardolie die vanuit Rusland wordt geïmporteerd en nabij Minsk wordt geraffineerd. "Blijkbaar wil Loekasjenko van ons land een trampoline voor 'Aziatische tijgers' maken, voor Singapore, Peking en Hongkong."

Dit jaar schreven 23 bedrijven zich in voor het Industrial Park. Dat zijn vooral Chinese en Wit-Russische producenten en transporteurs. Maar na een presidentieel decreet, die een vrijstelling van winstbelasting van tien jaar inhoudt, waagden ook een Oostenrijks meubelbedrijf en een Duitse ledlampenproducent de sprong. Een firma uit de VS, gespecialiseerd in lasertechniek, is begonnen met de bouw van faciliteiten.

Nieuwe technologie

Ondanks de te verwachten logistieke bedrijvigheid is econoom Zajko sceptisch. Wit-Rusland is een kleine en gesloten economie, benadrukt hij, die gerund wordt door een handvol families. "Als het park al ten goede komt aan Wit-Russen, is het aan de 'nomenklatoera', de heersende klasse. Wit-Rusland is niet klaar voor markthervormingen."

Van de 6000 banen die het park-management zegt te creëren, in 2020, is de analist niet onder de indruk. Volgens hem kan de regering beter investeren in het ontwikkelen van nieuwe technologie zoals 3D-printers, robottechniek en elektrisch transport. De samenwerking met de Chinezen betekent dat president Loekasjenko zich vooral om zijn eigen welzijn bekommert, vindt hij. "Met twee zulke grote broers, Rusland en China, zal het Westen hem niets doen."

Handelsweg

Het Chinese Belt and Road-initiatief wordt ook wel de 'nieuwe' zijdeweg genoemd, verwijzend naar de eeuwenoude handelsweg van Azië naar Europa.

Het gaat om een netwerk van infrastructuur, die de grote productiecentra van China moeten verbinden met Europa en Noord-Afrika. De komende twintig jaar zal China honderden miljarden investeren in spoor- en autowegen, havens en pijpleidingen in tientallen landen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden