Chinezen ontdekken hoe lastig saneren is

Overschot woningen en staal maakt pijnlijke ingrepen onvermijdelijk

Begin maart haalde de stadsregering van Shenyang, een stad in het noordoosten van China, de kranten in het hele land. Jongeren met een universiteitsdiploma mogen er een nieuwe woning kopen zonder een cent aan te betalen. In combinatie met subsidies per vierkante meter en belastingvoordelen moet dat een einde maken aan de grote leegstand in de regio. Het is een probleem van veel Chinese steden na jaren van torenhoge investeringen in de bouw.

Lokale jongeren zijn blij. Iedereen heeft het erover, zegt de 24-jarige Song Yang, medewerkster van een bank in Shenyang. Ze denkt erover een huis te kopen. "Ik wacht nog af hoeveel subsidie er precies komt", zegt ze.

Maar Shenyang werd nog dezelfde dag teruggefloten door de centrale regering in Peking. De verkoop van huizen zonder aanbetaling verhoogt het risico op onverantwoord leengedrag. Daar schiet de Chinese economie, die behalve onder chronische overcapaciteit gebukt gaat onder hoge schulden, niets mee op. Shenyang gaat zich nu bezinnen op wat de stad wel kan doen.

Overproductie is een nationaal probleem, waarvan de centrale regering zich zeer bewust is. Buiten China's grootste steden, waar de vraag naar vastgoed nog altijd enorm is, is leegstaand vastgoed een rem op de economische groei. Als alles wat in de steigers staat wordt afgebouwd, duurt het in het huidige verkooptempo meer dan vijf jaar voor het van de hand is, rekende een staatsdenktank uit.

Zelfs die schatting is wellicht te optimistisch voor het noordoosten van het land, centrum van de krimpende zware industrie. "Nu het onduidelijk is hoe het loopt met de economie, wordt het minder aantrekkelijk een huis te kopen als investering of om te verhuren", zegt Cui Siying, een student uit Shenyang.

Toch wordt er nog volop gebouwd. Het nieuwe tweekindbeleid zorgt voor vraag naar grotere woningen, denkt Cui. Projectontwikkelaars springen daar op in met nog meer nieuwe bouwplannen.

Het is een voorbeeld van de tweeslachtigheid die als een rode draad door het economische beleid van de Chinese regering loopt. Aan de ene kant gonst het van het nieuws over pijnlijke structurele hervormingen die deze keer écht worden doorgevoerd. Peking wil de overcapaciteit in de vastgoedsector wegwerken, maar ook in de cement- en staalindustrie en in de productie van steenkool.

Tegelijkertijd worden de economische groeicijfers met nieuwe investeringen opgekrikt. Zo produceert China meer staal dan Japan, India, Amerika en Rusland bij elkaar, volgens een rapport van de Europese Kamer van Koophandel in China. Maar aan al dat staal is geen behoefte.

Dus wil Peking 'zombiebedrijven' sluiten. Dat zijn veelal verliesmakende staatsbedrijven die met kunst- en vliegwerk worden opengehouden. 'Hervormingen aan de aanbodzijde' wordt deze koude sanering eufemistisch genoemd in de plannen die premier Li Keqiang vorige week bekendmaakte. Ze gaan gepaard met lagere belastingen en minder regelgeving voor private bedrijven, waardoor sectoren waarin de staat tot nu toe dominant is, gedeeltelijk worden geprivatiseerd.

Vooral lokale overheden hebben de hervormingen van de economie vertraagd of gedwarsboomd. Ze hadden geen zin in de onrust die grootschalige ontslagen met zich meebrengen. Die onrust lijkt in de noodlijdende sectoren echter onvermijdelijk. Dit weekend gingen duizenden steenkoolmijnwerkers de straat op in Shuangyashan, ook in het noordoosten van China. Met spandoeken waarop "We willen leven, we willen eten" geschreven staat, demonstreerden ze voor de uitbetaling van achterstallig loon. De mijnwerkers weten dat hun banen op de tocht staan. Alleen al in de steenkoolsector vallen de komende jaren 1,8 miljoen ontslagen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden