Chinese zieken halen zelf geld op

gezondheid | Chronisch zieken of mensen met een zeldzame aandoening hebben het moeilijk in de Chinese zorg. Ze zoeken nieuwe wegen om hun behandeling te betalen.

Wu Congzhi (28) zit op de rand van zijn bed, terwijl hij aan de telefoon praat. Als hij zo blijft zitten gaat het wel, maar zodra hij beweegt vertrekt zijn gezicht van de pijn. Aan de telefoon vertelt hij over zijn ernstige reuma en zijn afgestorven heupbot dat vervangen moet worden. "Dat kost zo'n 100.000 yuan (14.000 euro). Voor een bot dat vijftien jaar meegaat. Goedkopere zijn er ook."


Congzhi, die eerder onder andere in de bouw en scheepvaart werkte, kreeg de afgelopen dagen veel telefoontjes, een welkome afwisseling van zijn eenzame leven in een tochtige kamer in een buitenwijk van de stad Wuhan. Vrienden en kennissen hebben zijn online-oproep gezien om geld in te zamelen voor zijn operatie.


"Ik was niet van plan om de buitenwereld om hulp te vragen. Maar iedereen doet het nu. En als ik snel geholpen word kan ik nog wel vijftig jaar bijdragen aan de maatschappij."


Zoals bijna alle Chinezen is Congzhi verzekerd via een van de drie verzekeringsprogramma's van de overheid, in zijn geval de in 2003 opgezette medische plattelandsregeling. Maar omdat het gaat om een zogenoemde 'zeldzame ziekte', die niet op de lijst staat van behandelingen die vergoed worden, heeft hij daar niks aan.


Zonder vast inkomen of directe familieleden die garant kunnen staan - zijn beide ouders zijn overleden - heeft hij weinig mogelijkheden om een lening aan te gaan. Dat medische behandelingen in China vaak in hun geheel vooraf betaald moeten worden, helpt niet mee.


"Ook noodfondsen kennen vaak lange, ingewikkelde procedures", zegt Zhang Yingli, woordvoerder voor online-fondsenwervingsplatform Qingsong Chou, dat zegt op een 'ontspannen manier' dromen te helpen vervullen. "Internet is sneller. Mensen die niet geholpen kunnen worden door de overheid, keren zich tot de samenleving voor hulp."


Qingsong Chou is een bekend platform voor het inzamelen van geld dat vorig jaar meer dan tien miljoen mensen steunde. Ook voor niet-medische doeleinden kun je er terecht, maar het zijn vooral de tragische verhalen van ziektegevallen, aangevuld met foto's van ziekenhuisdocumenten en patiënten, die dagelijks de ronde doen op sociale media.


Bekenden van de patiënt kunnen de informatie op de pagina bevestigen. "Dit is een oud-klasgenoot van mijn man. Zijn verhaal klopt. Hij is ernstig ziek", schreef iemand onder Congzhi's verhaal.

Zuurstofbehandeling

Een wondermiddel is het online-crowdfunden niet. "Degenen die geld geven zijn vooral mensen die we al kennen", zegt Zhang Shufan (24). Ze zette een pagina op om geld in te zamelen voor de zuurstofbehandeling van haar broertje, die weken in een coma lag na een aanrijding met een auto.


De 10.000 euro die ze ophaalde, valt in het niet bij het benodigde bedrag. "Ik had er meer van verwacht. Maar er zijn te veel mensen die geld nodig hebben. Als ik de persoon in kwestie niet zou kennen, zou ik waarschijnlijk ook doorscrollen."


Vertrouwen speelt ook mee. Online-bedriegers heb je overal, maar in China heeft de razendsnelle modernisering geleid tot een groot gebrek aan sociale cohesie.


In een onderzoek uit 2016 naar liefdadigheid onder mensen uit 140 landen behaalde China een laatste plaats. Incidenten waarbij omstanders niet durven te helpen bij een ongeluk uit angst aangeklaagd te worden, zijn bekend. Los van de schandalen is het cultureel not done om je vuile was buiten te hangen.


Ook op internet gaat het mis. In december nog ging het verhaal van Luo Yixiao, een peuter met leukemie, viraal. Bijna 400.000 dollar haalde Luo's vader op voordat bleek dat hij meerdere appartementen bezit in de welvarende stad Shenzhen. "Waarom verkoopt hij er daar niet een van?", was de woedende publieke reactie.


Volgens Zhang is er geen reden hun platform te wantrouwen. Qingsong Chou werd vorig jaar door het ministerie van burgerzaken goedgekeurd als een van dertien platforms die online geld mogen werven. Maar het bedrijf is ook enkele keren betrapt op het verspreiden van onjuiste informatie, en werd vorige maand door het ministerie op het matje geroepen.

Toezicht op donaties

"Extern toezicht op de donaties moet verbeterd worden, en ook de rechtsgeldigheid van de verzekeringen die online-platforms aanbieden is nog onduidelijk", aldus Qiu Yulin, een expert in sociale verzekeringen aan de Renmin Universiteit.


Dat ondanks deze problemen online ziektekosten werven zo populair is, zegt iets over de noodzaak, denkt Wu Jie (26), een cameraman in Peking. Zaken als die van Luo Yixiao maken hem boos, maar toch geeft hij regelmatig geld aan gevallen die hij voorbij ziet komen op zijn WeChat.


"Door internet is de drempel om aan liefdadigheid te doen lager." Bovendien komen schandalen op het internet sneller uit. "Het is relatief transparant."


Voor Congzhi leverde de inzamelingsactie nog geen doorbraak op. "Ik ben wel dichter bij een operatie." Hij weet dat zijn geval bijzonder lastig is. De meest succesvolle acties op Qingsong Chou zijn die voor ernstig zieke kinderen, en voor mensen in acuut levensgevaar.


"Ik ben een jonge man, en ik ga ook niet direct dood", zegt hij geduldig, terwijl hij zijn smartphone weer oppakt om naar zijn gemiste berichtjes te kijken.

Stijgende ziektekosten

Meer dan 97 procent van China's bevolking heeft een medische verzekering. Regeringsuitgaven op het gebied van gezondheidszorg gaan gestaag omhoog (van 3,7 procent van het bnp in 1994 naar 5,5 procent in 2014). Deze resultaten volgen op een periode waarin publieke diensten verwaarloosd werden: na het begin van de economische hervormingen in 1978 ging de kwaliteit van de publieke gezondheidszorg sterk achteruit.


Maar alsnog draaien Chinese zieken vaak zelf op voor steeds hogere kosten. Verzekeringsvoorwaarden verschillen sterk per regio, en veel buitenlandse medicijnen worden niet vergoed. Openbare ziekenhuizen zijn door geldgebrek vaak afhankelijk van winst op medicijnenverkoop. Slechts zo'n 3 procent van de Chinese bevolking heeft een aanvullende private verzekering.


Uit een recent onderzoek onder Chinese stedelingen van Ernst & Young bleek dat 93 procent niet of matig tevreden is over hun gezondheidsverzekering. Het traditionele 'lenen van familie' bij ziekte is nog altijd wijdverbreid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden