Chinese vrouwen pakken kans

De Chinese vice-president Wu Yi mag de problemen rond giftig speelgoed en textiel oplossen. Wu Yi is niet de enige invloedrijke vrouw. Miljoenen Chinese vrouwen gaan door het glazen plafond.

Vrouwen in China zijn geen doetjes. Wie in een willekeurige stad het straatbeeld opneemt, ziet zelfbewuste vrouwen van alle leeftijden in allerlei beroepen. Dat komt door het communisme, dat werk maakte van de emancipatie. Maar dat is het niet alleen.

Chinezen zijn bij uitstek pragmatisch. Hoewel Chinese vrouwen in de praktijk nog altijd hun ’plaats’ moeten kennen, doet niemand lastig als het anders loopt. Dat is al eeuwenlang zo. Ook in de geschiedenis van China duiken invloedrijke vrouwen op, van wie keizerin-regentes Cixi (1835-1908) wel de bekendste is.

In het gezin hebben Chinese vrouwen al honderden jaren feitelijk de touwtjes in handen. En dat zij dat werk vaak combineerden met een eigen zaak of wat handel, was ook heel gewoon. De officiële carrière maakten weliswaar de mannen, zo wilde het confucianisme, maar op de achtergrond waren het meestal de echtgenotes die de beslissingen namen.

De leer van de filosoof Confucius (551-479 voor Chr.), die de Chinese samenleving heeft doordrenkt, plaatste vrouwen hiërarchisch onder mannen, werknemers onder hun baas, en iedereen onder de keizer. Maar de leer maakte ook dat belangrijk werd gevonden dat mensen studeerden en dat ze beloond werden om hun kunnen: de besten moesten het land besturen.

Het is tegen die achtergrond dat carrière-vrouwen in het zich snel ontwikkelende China nu optimaal van de veranderingen kunnen profiteren: als ze hun werk goed doen, maken ze een kans.

Daarbij komt dat door de één-kind-politiek de meeste vrouwen geen grote gezinnen meer hebben. De kloof tussen arm en rijk is in China bovendien zo groot, dat vrouwen zodra ze enigszins redelijk verdienen, voor een appel en een ei een kindermeisje in huis kunnen halen.

Voor een overheidscarrière als die van Wu Yi is in China het partijlidmaatschap nog een voorwaarde. Tot die groep vrouwen behoren ook de nder-directeur van de Chinese Centrale Bank, Wu Xiaoling, of de uit Hongkong afkomstige baas van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO, Margaret Chan. Ook de Chinese ambassadeur in Nederland, de juriste Xue Hanqin, is een vrouw.

Maar een toenemend aantal Chinezen begint een eigen bedrijf of maakt carrière in het internationale bedrijfsleven, waar partijlidmaatschap niet vereist is. Op de meest recente ’China Rich List’ uit 2006, een lijst van China’s rijken samengesteld door uitgever Hurun Report in Shanghai, staat voor het eerst een zakenvrouw op nummer 1: Zhang Yin heeft een vermogen van 2,5 miljard euro, bij elkaar verdiend met een tien jaar geleden opgericht bedrijf dat oud papier uit de Verenigde Staten importeert en dat in China recyclet.

„De carrièremogelijkheden nemen alleen maar toe”, zei drie jaar geleden een Chinese vrouwelijke manager tegen Trouw. Verwijzend naar de één-kind-politiek die vanaf de jaren zeventig geldt en die zorgde voor een geboorte-overschot van jongetjes, zei ze: „Vrouwen worden schaars, dus ze kunnen wat eisen.”

Dat laatste geldt nog niet voor de straatarme onderklasse van de Chinese samenleving. In de naaiateliers in het zuiden van China zijn het nog vooral de jonge plattelandsvrouwen die hun door het confucianisme bepaalde positie innemen. Maar optimisten geloven dat ook hier uiteindelijk de arbeidsomstandigheden zullen verbeteren, al dan niet onder druk van zich krachtig manifesterende fabrieksmeisjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden