Chinese troetelmiljardair Liu in de problemen

Richard Liu, topman van JD.com, in betere tijden: hij viert de beursgang van zijn bedrijf Jingdong aan de Amerikaanse beurs in 2014. Beeld AP

De oprichter van JD.com, het Amazon van China, had een vlekkeloze reputatie, evenals zijn bedrijf. Maar de Chinese troetelmiljonair zit in de problemen. Zijn bedrijf leidt verlies, en de topman zelf wordt beschuldigd van verkrachting.

Hij begon met een elektronicastalletje op een markt en bouwde dat uit tot het tweede grootste technologie­bedrijf van China. Lange tijd was ­Richard Liu, CEO van miljardenbedrijf Jingdong, mede hierdoor China’s favoriete selfmade man. Maar sinds kort ligt Liu zwaar onder vuur. Zijn bedrijf rapporteerde een monsterverlies, kondigde ontslagen aan en kwam in opspraak omwille van de harde werkcultuur. Als toppunt werd Liu deze week voor de rechter gedaagd op beschuldiging van verkrachting.

Jingdong – of JD.com, zoals het bedrijf op de Amerikaanse techbeurs is genoteerd – mag in het Westen niet erg bekend zijn, in China is het een absolute topspeler. Het gigantische ­e-commercebedrijf telt 157.000 personeelsleden en draaide in 2018 een omzet van 59,8 miljard euro. Het Amazon van China, zoals de online ­allesverkoper ook bekendstaat, is het een-na-grootste techbedrijf van China, na telecomontwikkelaar Huawei.

Geen nepartikelen in de webshop

Het megabedrijf, eigenhandig opgebouwd door de van oorsprong straatarme Richard Liu, had tot voor kort een vlekkeloze reputatie, als merk en als werkgever. Jingdong maakt er een erezaak van geen nep­artikelen te verkopen en spullen razendsnel bij de klanten te bezorgen, dankzij een netwerk van zowat honderdduizend koeriers. Die koeriers, die binnen het bedrijf ‘broeders’ worden genoemd, hadden de beste arbeidsvoorwaarden in de sector.

In de boomende Chinese e-commercemarkt groeide Jingdong razendsnel, met elke twee jaar een verdubbeling van de omzet. De 46-jarige Liu werd een populair boegbeeld, opgeklommen tot de hoogste rangen, maar niet te beroerd zelf af en toe eens een rood Jingdong-uniform aan te trekken en pakjes te bezorgen. In 2015 huwde hij met Zhang Zetian, een toen 21-jarige internetberoemdheid.

Fragiel

Maar toen de Chinese economie vorig jaar in het slop raakte en de binnenlandse consumptie minder groeide dan verwacht, bleek hoe fragiel Jingdongs verdienmodel is. Het bedrijf heeft een miljardenomzet, maar ook torenhoge kosten. Afgelopen maand kondigde de onderneming aan in 2018 een verlies van 372 miljoen euro te hebben geleden. “Als dit zo doorgaat”, schreef Liu in een brief aan het personeel, “is het opgehaalde geld over twee jaar op”.

In een reactie op de tegenvallende resultaten werd 10 procent van het kaderpersoneel ontslagen, en werden de arbeidsvoorwaarden van de ‘broeders’ bijgesteld. In plaats van een vast maandsalaris zullen ze betaald worden per bezorgde bestelling. Ook mengde Liu zich in een maatschappelijk debat over de 996-werkcultuur in China – van 9 uur ’s ochtends tot 9 uur ’s avonds werken, zes dagen per week – met een oproep aan zijn personeel een tandje bij te steken.

Tegelijkertijd kwam Liu ook persoonlijk in opspraak. Eind augustus werd de topman opgepakt tijdens een zakenreis in de Verenigde Staten op verdenking van verkrachting. Hij werd een dag later vrijgelaten en eind december buiten vervolging gesteld wegens een gebrek aan bewijzen. Maar deze week spande het veronderstelde slachtoffer een civiele zaak aan tegen Liu. Daarbij werden heel wat onverkwikkelijke details bekend.

Dronken studente

Liu Jingyao, een 21-jarige studente, verklaarde dat ze door de CEO was uitgenodigd voor een met drank overgoten zakendiner – kostprijs: 1950 euro, betaald met de creditcard van Jingdong – en dronken in zijn limousine werd afgevoerd. Daarna zou de topman zich aan haar hebben opgedrongen. Omdat collega’s van Jingdong bij het diner aanwezig waren, heeft de studente ook het bedrijf aangeklaagd.

Liu ontkent de aantijgingen en zijn advocaat houdt vol dat sprake was van ‘wederzijdse toestemming’. Maar het imago van China’s troetelmiljardair heeft een flinke deuk gekregen. Los van zijn schuld of onschuld trokken velen op de Chinese sociale media dezelfde conclusie: terwijl Liu zijn ‘broeders’ bezuinigingen oplegt, gooit hij zelf het geld van Jingdong over de balk. En terwijl hij hun vraagt non-stop te werken, zit hij zelf achter de vrouwen aan. Een populair commentaar op Weibo, het Chinese Twitter: ‘Hoe heeft hij de tijd gevonden om zulke misdaden te plegen als hij volgens een 996-schema werkt?’

Lees ook:

Chinese Big Brother ziet veel, maar niet alles

De Chinese overheid gaat ver om burgers in de gaten te houden, schrijft China-correspondent Leen Veraeke. Heel ver. Maar alziend is ze (nog) niet. Griezelverhalen in Westerse media over sciencefiction-toestanden in het land spelen het communistische regime alleen maar in de kaart. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden