Chinese studenten laten zich het zwijgen niet opleggen in #MeToo-zaak

De campus van de Universiteit van Peking. Beeld EPA

Studenten in Peking vragen aandacht voor een verkrachting door een hoogleraar twintig jaar geleden. De universiteit is daar niet van gediend.

Een poging van de Universiteit van Peking om een studente het zwijgen op te leggen over een oude misbruikzaak, leidt in China tot een ongekende golf van kritiek. Op sociale media ligt de universiteit zwaar onder vuur en wordt de studente geprezen om haar burgerlijke ongehoorzaamheid. De affaire blaast het zieltogende #MeToo-debat in China nieuw leven in.

Vorige week maandag plaatste de twintigjarige studente Yue Xin een open brief online, waarin ze beschrijft hoe de universiteit haar onder druk zet om een oude verkrachtingszaak dood te zwijgen. Hoewel de brief meteen werd gecensureerd, wisten Chinese internetgebruikers hem massaal te verspreiden. De censuur werd omzeild door de brief niet als tekst, maar als foto te delen en zelfs door blockchaintechnologie te gebruiken. Op de universiteitscampus werden korte tijd posters opgehangen.

Yue Xin diende begin april samen met zeven medestudenten een verzoek in bij de universiteit om inzage in een oud misbruikdossier. De zaak, die het uithangbord is geworden van de bescheiden #MeToo-beweging in China, draait om de negentienjarige studente Gao Yan die twintig jaar geleden zelfmoord pleegde nadat ze verkracht zou zijn door haar hoogleraar. De studenten willen inzage in hoe de universiteit de zaak toentertijd heeft aangepakt.

Smeekbeden

De universiteit zette de studenten onder druk om hun verzoek in te trekken en dreigde hun diploma-uitreiking te saboteren. Vorige week zondag kreeg Yue 's nachts bezoek van een studieadviseur, die haar opdroeg al haar documenten over de zaak te wissen en schriftelijke garantie eiste dat Yue zich zou terugtrekken. Zelfs haar moeder werd erbij gehaald om Yue te overtuigen haar toekomst niet op het spel te zetten. 'Geconfronteerd met haar smeekbedes kon ik niet anders dan tijdelijk naar huis te gaan', schrijft Yue in haar open brief. 'Maar ik geef de strijd niet op'.

Had de Universiteit van Peking gehoopt de aandacht voor de misbruikzaak in de kiem te smoren, het resultaat was het omgekeerde. Nadat Yue de intimidatiepogingen publiekelijk aan de kaak stelde, werd de universiteit op sociale media bedolven onder de kritiek. Studenten lanceerden een petitie om transparantie in de misbruikzaak te vragen en alumni lieten weten dat zij, mocht Yue later problemen ondervinden een baan te vinden, klaarstaan om haar te helpen.

Gezien de censuur is het in China altijd moeilijk in te schatten hoe breed het protest wordt gedragen, maar veelbetekenend was dat partijkrant People's Daily en de ultranationalistische staatskrant Global Times zich genoodzaakt voelden zich in het debat te mengen. People's Daily riep de universiteit zelfs op de studenten serieus te nemen en niet de toevlucht te nemen tot 'simplistische oplossingen'. De artikelen - de enige die niet gecensureerd werden - stonden op Weibo, het Chinese Twitter, meteen bovenaan de lijst van populairste onderwerpen.

Trendbreuk

Volgens de gepensioneerde historicus Zhang Lifan, wiens boeken in China niet verkrijgbaar zijn omdat ze te kritisch zijn, is er sprake van een trendbreuk. "Ik merk dat de jonge generatie de oude autoriteiten vaker uitdaagt", zegt hij. "Ik denk dat de generatie die met internet is opgegroeid echt anders is dan wij. Ze zijn moeilijker in de hand te houden. Yue Xins moeder bezweek voor de druk, maar Yue hield vast aan haar morele standpunt. De internetgeneratie denkt anders, niet volgzaam zoals de generatie van haar ouders."

De Chinese overheid is argwanend tegenover burgerbewegingen en tracht ze buitenspel te zetten voor ze een kritische massa bereiken. De gevoeligheid voor georganiseerde actie is nog groter op universiteitscampussen, waar de studentenbeweging ontstond die in 1989 door het leger werd uiteengeslagen.

Tegenwerking

Ook de uit het buitenland overgewaaide #MeToo-campagne botst in China op veel tegenwerking van de overheid. Hoewel uit onderzoek blijkt dat seksueel grensoverschrijdend gedrag wijdverspreid is aan Chinese universiteiten en tal van studenten, aangemoedigd door de #MeToo-beweging, hun verhaal op sociale media deelden, werd slechts een handvol hoogleraren vervolgd of ontslagen.

De zaak van Gao Yan, die in 1998 zelfmoord pleegde nadat ze door haar hoogleraar zou zijn verkracht, veroorzaakte nog toe tot de grootste ophef. De docent kreeg in 1998 alleen een waarschuwing en bleef tot 2011 aan de Universiteit van Peking werken. Nadat oud-medestudenten van het slachtoffer de zaak in de publiciteit brachten en een tweede slachtoffer zich meldde, is hij door zijn huidige universiteit op non-actief gezet.

Lees ook: Chinese student heeft weinig op met Xi
Alice moet even heel hard nadenken. De 22-jarige studente heeft net verteld dat ze de machtsuitbreiding van Xi Jinping vreselijk vindt. Dat ze een manier zoekt om uit China te emigreren, via een studie in de Verenigde Staten. Maar of we dat ook mogen opschrijven, dat is een andere vraag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden