Chinese ouderenzorg in de kinderschoenen

enig kind | Traditioneel zorgen kinderen in China voor hun ouders, maar door de snelle vergrijzing komen zij in de knel.

"Ik heb het standaardpakket: suikerziekte, hoge bloeddruk en een te hoog cholesterol!" De 86-jarige Ren Suzhen lacht haar weinige tanden bloot. De voormalige fabrieksarbeidster is afgekomen op een door de overheid gesponsorde ouderengymnastieksessie in de buurt: "Als ik niet blijf bewegen, is het gedaan met me. Bovendien, ziek worden is te duur."

Zittend op klapstoeltjes op een kunstgrasveldje tussen appartementengebouwen trainen dertig ouderen hun spiergroepen. Af en toe worden de stoeltjes omgedraaid om elkaar een massage te geven, of te helpen bij een oefening.

"We doen eerst een onderzoek onder alle ouderen in de buurt, en nodigen dan de mensen uit van wie we denken dat ze er het meest profijt van hebben, omdat ze eenzaam zijn of te weinig bewegen. Maar iedereen is welkom." De energieke Liu Kang (23) is een van de begeleiders van de ouderengymnastiek, in dienst van de Beijing Academy of Science and Technology.

Hij had niet gedacht dat de eerste baan na zijn opleiding sportonderwijs hem dagelijks in contact met 'ooms en tantes', zoals hij de ouderen respectvol noemt, zou brengen. "Maar de vergrijzing is een groot probleem, en ik help graag. Nog lang niet alle buurten hebben dit."

China's professionele ouderenzorg staat in de kinderschoenen. Traditioneel is familiezorg de norm, maar modernisering en snelle vergrijzing maken meer voorzieningen noodzakelijk, en vooral de realisering van een verzekeringsstelsel dat het gebruik daarvan kan financieren. Eind 2015 telde het land 143 miljoen inwoners ouder dan 65 jaar, maar in 2050 zijn dat er ruim drie keer zoveel, terwijl de totale bevolking juist zal beginnen te krimpen.

Het is de vorig jaar opgeheven eenkindpolitiek die het 'urgente strategische probleem' van de ouderenzorg, zoals president Xi Jinping het eerder deze maand noemde, zo nijpend maakt. Dat beleid zorgt ervoor dat een generatie van enig kinderen de zorglast draagt voor hun beide ouders, bovenop die van hun eigen gezin, dat volgens het nieuwe tweekindbeleid bij voorkeur twee kinderen telt.

Tot nu toe gaan de veranderingen te langzaam. Er is een groot tekort aan ouderenverplegers, en de integratie van nieuwgebouwde zorginstellingen - vaak ver buiten de stad - met de medische zorg is vaak slecht.

"Ze zetten in hoog tempo luxueuze gebouwen neer. Maar de kwaliteit van de zorg is onbetrouwbaar", zegt Hans van Dijk, een zorgconsultant die onlangs mee was met een Nederlandse handelsdelegatie voor ouderenzorg. De missie, onder leiding van staatssecretaris Van Rijn, keek naar mogelijkheden voor Nederlandse bedrijven bij het ontwikkelen van de amper aanwezige wijkverpleging en thuiszorg in China.

Die missie was goed getimed: twee weken eerder keurde het centrale partijleiderschap een plan goed om de markt voor dienstverlening aan ouderen 'volledig open te gooien' en 'de kwaliteit van dienstverlening op wijkniveau te verhogen'.

De urgentie van de vergrijzing versnelt ook een culturele omslag. Het taboe op het sturen van je ouders naar een zorginstelling bestaat nog altijd, maar is de afgelopen vijf jaar sterk afgenomen. Voor Zhang Huiyin (88), die sinds een half jaar in een van de weinige verpleeghuizen in het centrum van Beijing woont, was het even slikken, maar ze begrijpt het besluit van haar zoon om haar niet in huis te nemen. "De tijden veranderen. En het is hier best gezellig", zegt ze, terwijl ze borduurt aan een tasje.

Ook Ren, die nu bij haar dochter inwoont, staat open voor een verhuizing. "Ik ben al bijna veertig jaar met pensioen. Als ik m'n dochter te veel word, mag ze me wegbrengen. De lasten zijn te ongelijk verdeeld."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden