Chinese jeugd verleert het handschrift

Of ze zijn neergekalkt op het aanbiedingenbord van de groentenboer, of in schoonschrift gekalligrafeerd op een officiële uitnodiging: niets is zo fascinerend als Chinese karakters. Een marteling om ze te leren, dat wel. Tijdens mijn studie Chinees oefende ik elk vrij moment op een kladblok. Alleen door elke dag te schrijven, verankert een karakter zich in het geheugen. Zodra het wordt verwaarloosd, glipt het stilletjes weg, al heb je het tienduizend keer uit je hoofd geleerd.

Schrale troost voor de met het Chinees worstelende buitenlander: Chinezen vergeten de karakters zelf ook. Volgens peilingen van Chinese nieuwssites heeft 83 procent van de jeugd last van ’karakteramnesie’: ze herkennen een karakter als ze het zien, maar weten niet hoe het te schrijven. De mobiele telefoon is samen met de computer verantwoordelijk voor het verleren van het Chinese handschrift.

De pen – of, heel archaïsch, de kwast – ter hand nemen is in het dagelijks leven bijna overbodig geworden. Vroeger liet mijn man vaak een briefje voor me achter – ’Restje noedels op aanrecht niet weggooien!’ – maar zelfs voor zo’n kattenbelletje is een sms handiger. Er wordt hoogstens geschreven bij het invullen van een fomulier.

Yang Jie, mijn secretaresse van halverwege de twintig, is groot geworden met de computer. Zij kampt met tibiwangzi, dat letterlijk betekent: ’pen oppakken, karakter vergeten’. „Ik herken het woord voor ’vraatzucht’ als ik het zie, maar vraag me niet het op te schrijven”, zucht ze. Ik dwing haar het te schrijven: na twee pogingen zoekt ze het met een rood hoofd op in haar mobiele telefoon.

Het zijn twee intimiderende bouwwerkjes van rond de twintig pennenstreken. Het zijn traditionele karakters, overlevenden van de taalhervormingen van de vorige eeuw waarbij grote aantallen Chinese karakters werden vereenvoudigd.

Vereenvoudigd of niet, Chinees handschrift is en blijft aan strenge regels gebonden. Elke streep, punt of haal moet in de juiste volgorde en de juiste richting worden gezet. Mijn Chinese leraar haalde elke fout – streepje van links naar rechts gezet terwijl het andersom moest – er feilloos uit. Die generatie docenten, die de karakters erin ramt, sterft echter langzaam uit. Handschrift is op de lerarenopleiding een keuzevak waar slechts een enkeling belangstelling voor heeft. Sommige lagere scholen hebben de handschriftles afgeschaft en brengen de kinderen direct Chinees schrijven op computers bij. Daar komen karakters op een hele andere manier tot stand: ze leunen op invoer via het Latijnse alfabet. Een woordje intikken levert een rijtje karakters op. Herken de juiste en klik hem aan: klaar.

Voorstanders van behoud van het Chinese karakterschrift pleiten voor een nieuw invoersysteem, dat rekening houdt met de regels voor handschrift. Dat bestaat eigenlijk al: het wubi, dat zo moeilijk is dat het een studie op zich vergt. Dan kun je net zo goed opnieuw leren met de hand schrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden