Chinese grootouders gaan boven de crèche

Beeld Foto: Inge van Mill

De Chinese Channa (28), PhD-student in Leiden, besloot haar ouders uit te nodigen om voor haar dochtertje te zorgen. De vroege pensioenleeftijd in China maakt het voor veel grootouders mogelijk om hun kind of kleinkind voor langere tijd op te zoeken.

Als ze zin hebben om vissenkopsoep te maken, een bekend gerecht uit hun thuisstreek in de Chinese kustprovincie Shandong, lopen Li Chengqun (54) en zijn vrouw She Huagui (53) met hun eenjarige kleindochter naar de markt in Leiden. Daar bestelt meneer Li, een middelbareschoolonderwijzer, in zorgvuldig uitgesproken Engels een vissenhoofd, goedkoop omdat Nederlanders ze meestal laten liggen. Buiten de deur eten ze weinig. "Te duur en we zijn het eten hier niet gewend", aldus Li.

Het is de derde keer dat het echtpaar in Nederland is, sinds vorig jaar mei hun kleindochter Lantian werd geboren. Ze blijven dit keer drie maanden, de maximale verblijfsduur op een visum voor bezoek aan familieleden. Dochter Channa (28) en haar - ook Chinese - man ontmoetten elkaar tijdens hun PhD-onderzoek in Nederland. Zoals gebruikelijk onder jonge Chinese ouders, besloten ze hun ouders uit te nodigen om voor Lantian te zorgen. "Zo kunnen we beter werken", legt Channa uit. "Kinderdagverbljven gaan hier al om zes uur dicht."

Traditie
In de statige Boerhaavelaan, waar veel van Leidens buitenlandse studenten in de wat vervallen flats aan het einde van de straat wonen, zijn Li en She bepaald geen uitzondering in het straatbeeld. Op de meeste naambordjes zijn de namen Chinees. De vroege pensioenleeftijd in China - 50 jaar voor vrouwen, 55 of 60 voor de meeste mannen - maakt het mogelijk om hun kind of kleinkind voor langere tijd te komen opzoeken. "Dat is de traditie. Daarnaast is Channa is ons enig kind. Dit kunnen we niet missen", aldus Li, die zelf tot zijn pensioen alleen in de schoolvakanties naar Nederland kan komen.

Het is inderdaad traditie, beaamt hoogleraar Modern China aan de Universiteit Leiden Frank Pieke, dat Chinese ouders enkele jaren voor hun pasgeboren kleinkinderen zorgen. Tijdens China's streng socialistische periode was dit echter vaak onmogelijk, omdat vrij reizen binnen en buiten China was verboden. Sinds de jaren '90 is de traditie deels in ere hersteld. "Daarvoor is het niet zo belangrijk of de kinderen in Nederland wonen, in Amerika of in een andere Chinese stad. Het patroon is precies hetzelfde", aldus Pieke.

Beeld Foto: Inge van Mill

Grote kosten
Volgens een enquête die het Leiden Asia Centre dit jaar uitzette onder Chinese studenten in Nederland vinden veel studenten het lastig dat hun ouders na drie maanden weer het land uitmoeten. Pieke: "Ze geven aan dat ze hier graag langer zouden willen blijven, levend van hun Chinese pensioen." Dat geldt ook voor Channa's ouders. "Al die vliegtickets zijn wel een grote kostenpost", roept She, terwijl ze door het appartement achter haar energieke kleindochter aanrent. "En ons hart is toch waar ons kind is."

De komende jaren blijft dat Nederland, als het aan Channa ligt. Ze hoopt een baan in Nederland te vinden na het afronden van haar onderzoek over boeddhisme. "Voor Lantian is de schone lucht goed. En in China staan kinderen al vanaf heel jonge leeftijd onder druk om te presteren. Hier is ze gelukkiger denk ik." Ze hoopt dat Lantians grootouders van beide kanten kunnen blijven komen. "Natuurlijk zit je elkaar soms wat op de lip. Maar in China trouw je niet alleen met je partner, maar ook met zijn of haar familie."

Nooit hadden beide grootouders gedacht dat vliegen naar Europa routine zou worden. Nederland is het eerste land buiten China dat ze bezoeken. Maar het buitenlandse leven bevalt, al regent het meer dan thuis en is het soms lastig communiceren, vooral voor She, die alleen Chinees spreekt. "Gelukkig hoef je hier tenminste niet af te dingen in de winkel." Li is nog enthousiaster. "De eerste keer dat ik hier was heb ik in anderhalve maand nul keer een auto horen toeteren. De tweede keer misschien een of twee keer." Hij concludeert: "Nederlanders zijn ontzettend beschaafd."

Chinese promovendi

Sinds het jaar 2000 neemt het aantal Chinese studenten in Nederland snel toe. Alleen uit Duitsland komen meer studenten naar Nederland. Naast ruim 4300 bachelor- en masterstudenten in 2015, levert China volgens cijfers van het IND ook ongeveer een derde van de buitenlandse promovendi in Nederland. Daarmee is het land het belangrijkste herkomstland voor buitenlandse PhD-studenten, die vaak tenminste vier jaar in Nederland verblijven.

Volgens een studie van het Centraal Planbureau uit 2015 blijven Chinese promovendi relatief vaak in Nederland werken: 42.7 procent is tien jaar na aankomst nog in Nederland, gemiddeld is dit 32 procent. Precieze gegevens over hoe vaak zij familieleden naar Nederland laten overkomen zijn er niet, al is de constructie volgens EP-Nuffic 'gebruikelijk' en komt hij ook voor bij studenten uit andere landen, zoals India en Pakistan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden