Chinese deelfietsgigant staat op omvallen

Beeld REUTERS

China’s grootste deelfietsbedrijf Ofo werd geprezen om z’n innovatiekracht. Binnen enkele jaren was de startup actief in negentien landen. Nu staat het bedrijf op omvallen.

Ze werden gezien als een voorbeeld van Chinese innovatiekracht: deelfietsen zonder vaste standplaats, die met een smartphone te openen zijn. Maar die reputatie krijgt een stevige knauw nu China’s grootste deelfietsbedrijf Ofo op omvallen staat. Leveranciers klagen over achterstallige betalingen en miljoenen gebruikers eisen hun waarborg terug. Ofo blijkt vooral veel geld te hebben verslonden.

De 27-jarige directeur van Ofo gaf woensdag in een brief aan zijn werknemers toe dat het bedrijf in zware financiële problemen zit. “Om het bedrijf draaiende te houden, moeten we elke renminbi drie keer omdraaien”, schreef Dai Wei, verwijzend naar de Chinese munteenheid. Hij zei te overwegen­­ “het bedrijf te ontbinden en het bankroet aan te vragen”, al gaf hij ook aan “manieren te zoeken om de moeilijkheden te overwinnen”. Mogelijk­­ hoopt hij nog een koper te vinden.

Het verhaal van Ofo was lange tijd indrukwekkend. In 2015 begonnen als een soort wittefietsenplan voor studenten, die op hun campus gemeenschappelijke fietsen konden gebruiken, groeide de startup in razend tempo uit tot een wereldwijde deelfietsaanbieder. Op het hoogtepunt had Ofo 20 miljoen deelfietsen beschikbaar in 170 steden, verspreid over negentien landen. Na tal van kapitaalrondes werd het bedrijf op 2,6 miljard euro waarde geschat.

Het idee was eenvoudig: Ofo biedt deelfietsen aan zonder vaste standplaats, die vrij in de stad circuleren. Dankzij een slim slot zijn ze makkelijk met een smartphone te openen, en dankzij een gps-signaal zijn ze eenvoudig te lokaliseren. Dat laatste was in China overigens overbodig, want in veel steden werden zoveel Ofo-fietsen verspreid dat je er bijna over struikelde. Tal van stadsbesturen voerden naderhand een beperking van het aantal deelfietsen in.

De deelfietsen leken een oplossing voor het fileprobleem in veel steden, ook buiten China. Ofo breidde uit naar Japan en Zuidoost-Azië, en later ook naar Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Chinese media haalden het succes van Ofo aan als bewijs dat Chinese bedrijven meer konden dan kopiëren, maar ook konden innoveren. Staatspersbureau Xinhua noemde de deelfietsen ‘een van de vier grote­­ uitvindingen van het moderne China­­’.

Maar veel critici waarschuwden ook dat het succes niet zou blijven duren omdat het verdienmodel van Ofo onhoudbaar was. Deelfietsgebruikers betaalden één keer een waarborg van 99 renminbi (13 euro), en daarna amper 1 renminbi (0,13 euro) per rit. In theorie konden de goedkope Ofo-fietsen daarmee na een maand terugverdiend worden. Maar in de praktijk verloor Ofo veel geld door vandalisme en diefstal, en vooral door de moordende concurrentie.

Gretig

Kort na Ofo’s verschijning doken in China tientallen deelfietsmerken op, elk in een andere kleur en elk met gretige investeerders achter zich. Na een felle concurrentiestrijd, met hoge kortingen voor de gebruikers, bleven uiteindelijk de felgele fietsen van Ofo en de oranje fietsen van grote rivaal Mobike over. Maar beide bedrijven hadden toen al miljarden euro’s opgemaakt, terwijl nog steeds niet helemaal duidelijk was hoe ze ooit geld zouden opleveren.

Het is een probleem van veel Chinese startups, vooral in de technologiesector. Ze trekken zo veel durfkapitaal aan en groeien zo snel, dat niemand zich afvraagt of ze eigenlijk wel commercieel levensvatbaar zijn. De immense geldtoevoer wakkert ook verspilling aan. Zo waagde Ofo zich veel te snel aan uitbreidingen in het buitenland. Uiteindelijk moest het bedrijf zich bijna overal terugtrekken.

Nu de Chinese economie aan het afkoelen is en investeerders voorzichtiger worden, komen meer startups in de problemen. Ook de Chinese consumenten zijn kritischer geworden. Na geruchten over financiële problemen bij Ofo vroegen ruim 12 miljoen gebruikers hun waarborg terug, waarop Ofo openheid van zaken moest geven. Alleen een overname lijkt nog een uitweg te bieden, maar dat wordt volgens kenners geen makkelijke zoektocht.

Lees ook: 

Is er in de stad wel ruimte voor de deelfiets?

De gemeente Amsterdam is een illusie armer. De duizenden deelfietsen in de stad moesten het totaal aantal fietsen verminderen, maar ze zorgen inmiddels voor zoveel overlast dat de gemeente ze weg gaat halen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden