Chinese ‘babymaker’ is trots op zijn werk

Chinese wetenschapper He Jiankui op de internationale geneticaconferentie in Hong Kong. Beeld AFP

De Chinese wetenschapper die claimt de eerste genetisch gemanipuleerde baby’s ooit op aarde te hebben gezet, heeft zich woensdag op een medisch congres verdedigd. Hij zei trots te zijn op zijn verwezenlijking, die volgens hem mensenlevens zal redden. Maar hij slaagde er niet in de wereldwijde kritiek te doen verstommen.

He Jiankui, de Chinese professor die begin deze week met het opzienbarende nieuws uitpakte, gaf woensdag een druk bijgewoonde lezing op een internationale geneticaconferentie in Hongkong. De wetenschapper was voor zijn controversiële onthulling uitgenodigd als spreker, en de organisatoren besloten hem een kans te geven zich te verweren.

De 34-jarige He claimt verantwoordelijkheid voor de geboorte van een tweeling, die dankzij genetische modificatie niet vatbaar is voor het hiv-virus. Als zijn bewering klopt, is zijn handelswijze ethisch en medisch omstreden, en mogelijk illegaal. De gebruikte technologie is nog niet in orde, en is volgens de wetenschappelijke consensus veel te riskant om op mensen toegepast te worden.

De wetenschapper maakte het nieuws niet bekend in een wetenschappelijk vakblad, maar via een video op YouTube, wat twijfels doet rijzen over zijn betrouwbaarheid. Maar op de conferentie zei He zijn onderzoek wel degelijk naar een – niet nader genoemd – vakblad te hebben gestuurd. Alleen werd hij verrast door een medialek, waardoor hij besliste om het nieuws zelf naar buiten te brengen.

‘Goed geïnformeerd’

He verweerde zich ook tegen de breed gedeelde kritiek dat hij de gezondheid van de kinderen in de waagschaal legde door hen bloot te stellen aan een nog experimentele techniek. Hij zei de betrokken ouderparen, van wie de vaders met hiv waren besmet, goed geïnformeerd te hebben. Ook beloofde hij de rest van zijn leven de verantwoordelijkheid op te nemen voor de gezondheid van de kinderen.

In Chinese media werd schamper op die belofte gereageerd, aangezien in de toestemmingsformulieren van de ouders sprake is van een maximale schadevergoeding van 50.000 renminbi (6.300 euro) in geval van gezondheidsproblemen. Ook staan er allerlei uitzonderingsclausules in de formulieren.

“Vandaag weten we nog helemaal niet wat voor schade zo’n genetische verandering kan aanrichten”, aldus Zhang Tiankan, wetenschappelijk columnist van het weekblad Southern Weekly. “Het is makkelijk om vooraf te zeggen dat je je verantwoordelijkheid zal opnemen, maar als het achteraf uit de hand loopt, hoe zul je dat dan doen?”

Carrièrejager 

Volgens critici lijkt He een typische carrièrejager, gedreven door ambitie en ijdelheid. Geboren in een eenvoudig landbouwersgezin zou hij na zijn eerste academisch succes vastbesloten zijn geweest om grenzen te verleggen. Na zijn studie in China verhuisde hij naar de Verenigde Staten, waar hij promoveerde aan de Rice University in Texas en onderzoek deed aan Stanford University.

In 2012 keerde He terug naar China via een overheidsprogramma om in het buitenland werkende Chinese onderzoekers terug te lokken. Hij ging aan een net opgerichte universiteit in Shenzhen werken, waar hij in het geheim en zonder veel aandacht voor regelgeving aan zijn omstreden onderzoek begon.

Volgens He zelf was zijn onderzoek wel degelijk vanuit een oprechte bekommernis vertrokken. “Ik ben in aidsdorpen geweest waar 30 procent van de kinderen geïnfecteerd was met aids”, zei hij. “Die kinderen hebben bescherming nodig. Ik denk dat ik trots mag zijn. Ik ben mensenlevens aan het redden.”

Lees ook: 

Doe-het-zelven met je DNA

Met een spoedcursus moleculaire biologie en wat hulp van internet kun je een poging wagen zelf je genen te veranderen. Twee Amerikanen nemen het voortouw bedachten hun eigen gentherapie.

Knip- en plakwerk met een slim DNA-schaartje

Sleutelen aan genen is sinds kort veel eenvoudiger door een precieze DNA-schaar. Dat betekent een stroomversnelling in het onderzoek naar nieuwe medicijnen, verbeterde gewassen en de uitroeiing van de malariamug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden