Chinees Gao Xingjian krijgt Nobelprijs voor literatuur

De in ballingschap levende Chinees Gao Xingjian krijgt dit jaar de Nobelprijs voor de literatuur. Dit is gisteren in Stockholm bekendgemaakt. De 60-jarige schrijver woont in Parijs en heeft het Franse staatburgerschap aangenomen. Zijn werk is verboden in China. Het is niet in het Nederlands vertaald.

De auteur zei in een eerste reactie 'verrast' te zijn. Hij rekende zichzelf niet tot de favorieten voor de prijs. Naast schrijven houdt Gao zich ook bezig met vertalen, theater, regisseren, schilderen en recenseren.

Het Nobelcomité noemt het oeuvre van Gao ,,van universele waarde, bittere inzichten en taalkundige vernuftigheid, dat nieuwe paden heeft geëffend voor de Chinese roman en drama.''

Gao Xingjian werd op 4 januari 1940 in Ganzhou in de provincie Jiangxi in het oosten van China geboren als zoon van een bankbediende en een toneelspeelster. Hij studeerde Frans aan het Instituut voor Vreemde Talen in Peking. Tijdens de Culturele Revolutie (1966-1976) werd hij verbannen naar een kamp en moest hij een tas vol manuscripten verbranden. Pas in 1979 werd zijn eerste werk gepubliceerd. Tussen 1980 en 1987 verschenen vier boeken van zijn hand en een aantal novelles, essays en drama's.

Zijn doorbraak kwam met het absurdistische stuk 'Het busstation', dat in het Volkstheater van Peking werd opgevoerd. Een hoge partijfunctionaris veroordeelde het werk later als 'geestelijke verontreiniging'.

In China werd in 1986 'De andere oever' verboden. Sindsdien is er geen drama meer van Gao opgevoerd in zijn vaderland. Een jaar later verliet Gao het land en in 1988 vestigde hij zich als politiek vluchteling in Frankrijk.

Een jaar later, na het neerslaan van de protesten op het Plein van de Hemelse Vrede, trad hij uit de Communistische Partij. Na een toneelstuk over de opstand verklaarden de Chinese autoriteiten hem tot persona non grata en verboden zij zijn werk.

De Zweedse Academie was onder de indruk van Gao's werken over de strijd van het individu om de geschiedenis te overleven. ,,Hij is een helder scepticus die niet beweert dat hij de wereld kan verklaren. Hij zegt dat hij de vrijheid alleen in het schrijven heeft gevonden'', aldus de Academie.

Gao's roman 'De Berg van de Ziel' is volgens de Academie een van de zeldzame literaire scheppingen die met geen enkel werk te vergelijken zijn. In deze roman heeft Gao indrukken verwerkt van zijn voetreis door afgelegen gebieden in het zuiden en zuidwesten van China in 1986, die hij maakte om aan vervolging te ontkomen.

Aan de Nobelprijs is een bedrag verbonden van ongeveer 2,5 miljoen gulden. De onderscheiding wordt op 10 december in Stockholm uitgereikt. Uitgeverij Meulenhoff, die eerder Japanse literatuur in het Nederlands liet vertalen, gaat achter de rechten aan om boeken van Gao in het Nederlands uit te kunnen geven.

De Amerikaanse zanger, tekstschrijver en componist Bob Dylan werd dit jaar voor de vierde keer voor de literaire prijs genomineerd. In 1994 werden Hugo Claus en Cees Nooteboom genoemd als Nederlandstalige kandidaat voor de Nobelprijs.

Eerdere Nobelprijswinnaars voor de literatuur waren de Italiaanse toneelschrijver Dario Fo (1997) en José Saramago uit Portugal (1998). De Duitse schrijver Günter Grass won vorig jaar de Nobelprijs voor de literatuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden