China zorgt nu voor zijn eigen eten

Volksrepubliek koopt in rap tempo buitenlandse voedselbedrijven op

Het Chinese staatsbedrijf Cofco, producent van voedingsmiddelen, nam begin 2014 voor 1,5 miljard euro het Rotterdamse Nidera over, een grote handelaar in granen, zaden en oliën. Voor de leek zijn Cofco en Nidera misschien onbekenden, maar ze vormen een landbouw- en voedingsconcern dat behoort tot de mondiale top.

De overname is exemplarisch voor de strategie van de Chinese staat. Vergelijkbare deals gingen aan deze vooraf. Vele zullen volgen. De VS en Australië huiveren.

In 2013 behaalde Nidera een jaaromzet van 13,5 miljard euro en verhandelde 33 miljoen ton granen, oliezaden en soja, voornamelijk uit Zuid-Amerika. De controle over deze grondstoffen en het uitgebreide netwerk aan silo's, vrachtwagens en schepen maken Nidera voor China aanlokkelijk. De Chinese regering beseft dat het land de eigen snelgroeiende bevolking niet kan voeden. Er is te weinig landbouwgrond en te weinig zoet water. Naar verwachting stijgt de vraag naar (voedings)grondstoffen de komende zes jaar van 120 miljoen ton tot 190 miljoen ton. Import vangt tekorten nu nog op, maar als China ergens een hekel aan heeft, is het afhankelijkheid van andere landen.

China wil de toevoer en de prijs van grondstoffen en voedsel beheersen door grote investeringen en overnames over de grens te doen. Staatsbanken verschaffen bedrijven goedkope krediet en de afgelopen jaren zijn zo meerdere Chinese voedingsreuzen ontstaan.

Cofco is inmiddels het grootste agrarische handelshuis van Azië en China's grootste voedingsmiddelenproducent. De WH Group werd de grootste varkensvleesverwerker ter wereld, mede door de staatsbanken die de overname van de Amerikaanse slachterij Smithfield à 7 miljard dollar financierden. En verschillende Chinese zuivelbedrijven, zoals Yili, kopen in rap tempo buitenlandse zuivelbedrijven, fabrieken en landerijen inclusief koeien op. In Australië, Nieuw Zeeland, Amerika, Afrika en Europa.

Ook voedselveiligheid speelt een rol. Na allerlei schandalen heeft de Chinese middenklasse behoefte aan hoogwaardig voedsel. Maar China slokt ook technologie en kennis op. Zo komt het Zwitserse zaadbedrijf Syngenta binnenkort voor 43 miljard dollar in handen van staatsconglomeraat ChemChina.

Protesten van Amerikaanse en Australische politici tegen de Chinese 'infiltratie' klinken steeds luider. Zo zegt Tom Vilsack, minister van landbouw in de VS, in de Financial Times dat het oneerlijke concurrentie in de hand werkt. Australische senatoren maken zich zorgen omdat Chinese bedrijven wél toegang krijgen tot hun markt, maar andersom niet. Analisten rekenen erop dat de overnamehonger van China voorlopig nog niet gestild is. Geld zal in ieder geval het probleem niet zijn.

undefined

Cofco

China National Cereals, Oils and Foodstuffs Corporation, afgekort Cofco, is verreweg het grootste Chinese bedrijf in de voedingsmiddelsector. In 2014 telde Cofco 120.000 werknemers en bedroeg de omzet naar schatting 60 miljard euro.

Cofco, opgericht in 1949, wordt direct aangestuurd door de Nationale Raad en de Chinese premier. Eerst richtte het bedrijf zich op de handel in granen en zaden, nu op bijna de gehele voedingsmiddelenindustrie. In 2011 deed Cofco de eerste grote overname. Gesteund door staatsbanken werd het Australische Tully Sugar ingelijfd. Daarna volgden de handelshuizen Nidera (uit Nederland) en Noble (uit Hong Kong). Ook investeerde Cofco in wijngaarden in Chili en Frankrijk. Cofco wil de komende jaren een grote partij in de VS inlijven.

undefined

WH Group

Shuanghui was al de grootste varkensvleesverwerker van China. maar werd de grootste ter wereld toen het de Amerikaanse varkensslachter Smithfield kocht voor 7 miljard dollar. Daarna veranderde het bedrijf zijn naam in WH Group. In 1958 zette het agrarische gemeentebestuur van Luohe, in de provincie Henan, de slachterij op. Jarenlang was Shuanghui verlieslijdend, totdat topman Wan Long aan het roer kwam. Hij breidde het bedrijf agressief uit, draaide weer winst en is op 75-jarige leeftijd nog steeds de hoogste baas.

De inkomsten van de WH Group bedroegen in 2014 22 miljard dollar, meldde de China Daily USA. Volgens het Nederlandse vakblad Boerderij Vandaag slachtte WH in 2014 47,2 miljoen dieren en zoekt het bedrijf naar overnamekandidaten in Europa.

undefined

Yili Group

Yili was in 2008 betrokken bij het Chinese melkschandaal rond melamine. Toch groeit het door de staat gesteunde bedrijf hard. In 2013 stormde Yili de top-10 van grootste zuivelbedrijven ter wereld binnen. Yili komt uit Mongolië en telt dertig fabrieken in het hele land. In 2012 kocht Yili Oceania Dairy uit Nieuw Zeeland op, en in 2013 sloot het een overeenkomst met het Italiaanse zuivelbedrijf Sterilgarda om kennis uit te wisselen. In 2013 bereikte Yili ook een akkoord met Dairy Farmers of America, over de opening van een melkfabriek in Kansas. In 2014 behaalde Yili een omzet van 6,8 miljard dollar en opende het een onderzoeks- en ontwikkelingscentrum op de campus van Wageningen UR. Yili-werknemers doen er onderzoek naar voedselveiligheid.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden