China smult van Trump versus Clinton

Verkiezingen VS | De Amerikaanse verkiezingsstrijd laat volgens de Chinese regering zien dat democratie leidt tot instabiliteit. Maar de Chinezen vinden het prachtig.

Li Zhuyun moet weer lachen als ze terugdenkt aan het derde verkiezingsdebat tussen de Amerikaanse presidentskandidaten Hillary Clinton en Donald Trump. "Het was zo'n schreeuwpartij. Chinezen houden natuurlijk van Trump. Als hij wint, gaat Amerika eraan!"

Dat is een grapje, maar de 22-jarige student communicatiewetenschappen neemt de verkiezingen in de Verenigde Staten heel serieus. "Ik kijk vooral naar wie goed voor China zou zijn, maar misschien zijn ze dat allebei niet." Clinton staat in China bekend als een politieke hardliner, die als minister van buitenlandse zaken China's opkomst probeerde in te dammen. Ook haar kritiek op de Chinese mensenrechtensituatie, die al teruggaat tot haar tijd als First Lady, maakt haar ongeliefd.

Trump is populairder: veel Chinezen identificeren zich met zijn imago als pragmatische zakenman. Ook geloven ze dat Trumps isolatiepolitiek ervoor zal zorgen dat China met rust gelaten wordt. "Maar als hij Amerikaanse bedrijven terughaalt naar de VS, is dat misschien slecht voor onze economie", aldus Li.

Nog nooit is er in China zo veel aandacht geweest voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Volgens You Tianlong, een Chinese promovendus politicologie aan Arizona State University, heeft het te maken met de groei van de Chinese middenklasse, en het toegenomen contact met de Verenigde Staten, waar ruim 300.000 Chinese studenten studeren en steeds meer mensen heen emigreren. "Daardoor is er veel meer informatie beschikbaar. De staatsmedia hebben niet langer een monopolie op wat mensen over de verkiezingen te weten komen."

Zelf produceert You een Chinese podcast waarin hij met experts over de verkiezingen praat. De show moet context bieden aan zijn Chinese luisteraars, die hun kennis over de Amerikaanse politiek vooral uit de ook in China populaire televisieserie 'House of Cards' halen. Ze hebben een erg negatief beeld van de Amerikaanse politiek, nog cynischer dan de realiteit. "We willen laten zien hoe ingewikkeld het vaak is."

Gematigde Trump

Het cynisme over het Amerikaanse politieke klimaat wordt gevoed door de Chinese staatsmedia, die vaak fungeren als spreekbuis voor de Chinese overheid. In eerste instantie bekritiseerden die vooral Hillary Clinton. Trump, die naast zijn anti-China-uitspraken China's leiders ook prees als 'veel slimmer dan die van ons', werd in april voorzichtig verwelkomd door het Volksdagblad: "Hij noemt China vaak in zijn kritiek op de Amerikaanse regering, maar is eigenlijk heel gematigd."

Inmiddels nemen de officiële media echter afstand van beide kandidaten. Peking grijpt de gelegenheid aan om het volk te wijzen op de 'ernstige legitimiteitscrisis' waarin de Amerikaanse democratie verkeert. Daarmee past de verkiezingsrace naadloos in het verhaal van de Chinese regering, waarmee ze het niet-gekozen Chinese leiderschap rechtvaardigt. Directe verkiezingen zorgen voor onnodige instabiliteit en zijn niks om na te streven.

"Nu er geen eind komt aan rare schandalen, zou Amerika er goed aan doen haar extreme zelfvertrouwen op te bergen. De democratie Amerikaanse stijl heeft een fundamenteel probleem", aldus het Volksdagblad.

De chaotische verkiezingsrace doet Chinezen inderdaad anders naar Amerika kijken, zegt ook de 42-jarige historicus Guan Hongliang. "Zelfs de pro-Amerikaanse liberale intellectuelen, die erom bekend staan dat ze alles wat Amerika doet goed vinden, zijn diep teleurgesteld." Dat Amerika er niet in is geslaagd een verbindende, gematigde politicus naar voren te schuiven vindt Guan "slecht voor Amerika, voor China, en voor de wereld".

Student Li vindt het Chinese systeem er goed bij afsteken: "In China is het minder democratisch, maar daardoor is er meer continuïteit, en kan beleid beter worden uitgevoerd over langere tijd. Zo'n verkiezingsrace zet alles elke vier jaar op z'n kop. Ook kost het enorm veel geld, best een verspilling eigenlijk."

Toch heeft het politieke spektakel in Amerika ook iets aantrekkelijks. Niet iedereen wil het hardop zeggen, maar veel Chinezen vinden het best spannend: van dichtbij een machtsstrijd bekijken en ongestraft hun politieke mening ventileren. Zoals filmmaker Guan Yadi schrijft in een online opiniestuk: "Directe kritiek leveren op de Chinese politiek zit er voorlopig niet in, maar heel China leert nu wel de Amerikaanse verkiezingen te bekritiseren. Kwaad kan dat zeker niet."

Clinton heeft mijn wereldbeeld veranderd

Fang Ding bouwvakker, 27 jaar

Ik volg de race wel. Die vrouw vind ik wel leuk. Hoe heet ze ook alweer? O ja, Hillary. Waarom vind ik haar leuk? Ja, eigenlijk vooral omdat ze een vrouw is. Als je als vrouw het tot president van Amerika kunt schoppen, moet je wel wat in je mars hebben. Dat ze meedoet vind ik eigenlijk al ongelofelijk. Het heeft m'n beeld van de wereld veranderd.

Trump geeft om het Amerikaanse volk

Wang Yun sociaal werker, 35 jaar

Natuurlijk ben ik voor Trump. Hillary praat wel mooi en de Amerikaanse media schilderen haar af als Heilige Moeder, maar ondertussen geeft ze je geld aan luie mensen en laat ze je zonen en dochters naar dezelfde wc gaan. Trump heeft geen ervaring en drukt zich wat onhandig uit, maar hij geeft wel om het Amerikaanse volk. Zijn handelsprotectionisme is zelfs slecht voor zijn eigen bedrijf. Als Hillary aan de macht komt, komen veel Chinese immigranten terug naar China. Ik snap dat wel.

Gesloten Partijbijeenkomst

Terwijl China's sociale media vol staan van de Amerikaanse verkiezingen, vond deze week in Peking de belangrijkste politieke bijeenkomst van het jaar plaats achter gesloten deuren. Tijdens het Zesde Plenum van de Chinese Communistische Partij kreeg president Xi Jinping een nieuwe titel: hij mag zich 'de kern' van het Chinese leiderschap noemen. Dat plaatst hem in een rijtje met grote leiders als Mao Zedong. Zijn voorganger Hu Jintao kreeg de titel niet. Volgende herfst is er een Partijcongres, waarna veel partijleiders met pensioen gaan. De competitie voor de plekken die vrijkomen is intens, maar vindt buiten het publieke blikveld plaats.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden