China's rijken nemen de benen

emigratie | Stress, strenge regels en vervuiling drijven vermogende Chinezen het land uit.

De 22-jarige Jin oogt wat bleek en vermoeid. Hij heeft last van de drukte, zegt hij, hier in het bruisende stadscentrum van de zuidwestelijke stad Chongqing. Hij vouwt zijn Burberry-jas netjes op en wijst naar buiten. Even leeft hij op. Buiten het raam van de Starbucks verrijst een wolkenkrabber. De helft van de spiegelende glaspanelen zit er al op. "Die is van m'n klasgenoot", zegt hij droogjes. Dan fel: "Maar denk maar niet dat geld gelukkig maakt. Die jongen heeft een vreselijke jeugd gehad."

Zelf is Jin, net als zijn klasgenoot, een van China's zogenoemde fuerdai, de 'rijke tweede generatie' die teert op het geld van hun succesvolle ouders. Ook Jin is ongelukkig, zegt hij. "Iedereen is hier gestresst. Je hebt altijd het gevoel dat je achterloopt." Daarom denkt hij vooruit, voorbij zijn huidige leven als jonge manager in de hotelketen van zijn ouders. Nog een paar jaar, en dan houdt Jin het hier voor gezien.

Nu al is reizen zijn passie. Net als 's avonds laat in zijn nieuwe BMW rijden. Hij wacht nog met de aanschaf van een Ferrari tot hij in het buitenland woont, vanwege de 100 procent importbelasting die China heft op de duurste automerken. Niet dat hij de dubbele prijs niet kan betalen, hij vindt het simpelweg overdreven.

Emigreren wil hij naar Canada, een land dat bij veel Chinezen hoog scoort: het is Engelstalig en dunbevolkt, maar de Chinese minderheid is relatief groot. "Veel van mijn vrienden zitten in Vancouver en Montreal, dat soort plaatsen", zegt hij dromerig. "Hun ouders volgen als ze met pensioen gaan."

Jins situatie is verre van uniek. Al jaren stijgt het aantal Chinese rijken dat het land verlaat hard. Beter onderwijs, minder vervuiling en betere voedselveiligheid voeren de lijst aan van redenen om China te verlaten, volgens een onderzoek van Hurun. Het instituut dat zich specialiseert in marktonderzoek onder China's rijken vroeg in 2015 bijna driehonderd rijke Chinezen waarom ze weg willen. De respondenten bezitten gemiddeld vier miljoen euro. Uit een eerder onderzoek bleek dat maar liefst 64 procent van een vergelijkbare groep bezig is of plannen heeft om te emigreren.

Anticorruptiecampagne

Naast het nastreven van een betere levenskwaliteit speelt ook het politieke klimaat onder president Xi Jinping een rol. Zijn intensieve anticorruptiecampagne heeft veel onrust gezaaid onder China's economische elite, die sterk afhankelijk is van de juiste politieke contacten. Een gevallen ambtenaar sleept ook zijn netwerk mee.

Jin ziet dit om zich heen gebeuren. "Er is hier een traditie van het doden van de rijken. Dat deed Mao Zedong, en daar zijn we nog steeds bang voor. Ik heb ook familieleden in de gevangenis zitten wegens corruptie. Dat is best eng. Dus iedereen wil een buitenlands paspoort. Voor de zekerheid."

Naast de rijke bovenklasse willen ook veel Chinezen uit de middenklasse het land verlaten. Ook zij willen een beter leven in een minder competitieve maatschappij. Een kind op een buitenlandse school of universiteit is daarbij vaak de eerste stap.

Duan Wanfu (26) spreekt veel van hen. Hij werkt in een taleninstituut in Beijing, inmiddels ook bekend als een van de beste emigratie-adviesbureaus. "Mijn werk is ouders uitleggen wat de procedure is voor taaltoetsen en visumaanvragen. Ze willen allemaal weg." Zelf blijft hij in China. "Ik wil meehelpen dit land beter te maken voor volgende generaties."

De bekende politicoloog Zheng Yongnian noemt het vertrek van hen die de afgelopen jaren het meest hebben geprofiteerd van de razendsnelle economische ontwikkeling 'een van de meest ernstige problemen' waar China momenteel mee te maken heeft, zo schreef hij in een online-artikel. Hij ziet het als een teken dat het de Chinese overheid niet lukt haar inwoners een gevoel van stabiliteit en veiligheid te geven. De overheid zelf neemt de trend ook serieus: al jaren investeert ze in programma's om talent terug te halen. Een jaarlijkse limiet op de hoeveelheid geld die een individu naar het buitenland mag verplaatsen, moet de kapitaaluitstroom in bedwang houden.

Het is de vraag of die maatregelen Jin en anderen uit 'zijn kring', zoals hij het noemt, kunnen tegenhouden. Van jongs af leven ze al in hun eigen wereld, thuis bij elkaar en eenzaam in eigen land. Jin kijkt vaak melancholisch voor zich uit, naar de winkelcentra vol flitsende reclameschermen die zijn wereld vullen. Het lijkt net of hij erdoorheen kijkt, zijn gedachten al duizenden kilometers verderop.

Vanwege zijn openheid over het beleid van president Xi wil Jin niet met zijn volledige naam in de krant. Zijn identiteit is bij de redactie bekend.

VS, Canada, Australië

Het aantal Chinese rijken dat het land verlaat, stijgt hard. De meesten kopen hun verblijfsvergunning door in vastgoed of bedrijven te investeren. In Australië - na de Verenigde Staten en Canada de populairste bestemming - gaat 90 procent van het aantal vergunningen naar Chinezen. In de VS ging in 2014 meer dan 80 procent van het vergunningenquotum naar Chinezen. In 2013 woonden 9,3 miljoen Chinezen al minstens een jaar in het buitenland, in 2000 was dat nog 5,5 miljoen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden