China's nieuwe wapen tegen smog: frisse ecosteden

Een barbecue in de sterk vervuilde Chinese miljoenenstad Chongqing. Zo'n 25 kilometer verderop wordt nu de eco-satd Yuelai gebouwd. Beeld Getty

China bouwt speciale eco-steden, volgens 'milieuvriendelijke principes'. Maar voor de bewoners telt vooral de frisse lucht.

Het splinternieuwe metrostation van Yuelai ligt er verlaten bij. Het is even zoeken naar de uitgang, want van de vier aangegeven exits is er slechts een geopend. Buiten op straat is het levendiger in deze buitenwijk in aanbouw, zo'n 25 kilometer buiten het centrum van de zuidwestelijke stad Chongqing.

Met een paraplu in haar hand tegen de felle zon komt de vijftigjarige Zhang Ping aansnellen. Voor 15 euro per dag verwijst ze bezoekers die geïnteresseerd zijn in een van de vele luxeflats in aanbouw naar de makelaar voor wie ze werkt. "Het loopt storm. We hebben hier ook maar liefst vijf parken. En het is helemaal niet afgelegen", prijst ze enthousiast aan.

Yuelai, gelegen aan de Jialing-rivier met op de achtergrond een landschap van glooiende heuvels, is niet zomaar een nieuwe Chinese buitenwijk. Net als bijna driehonderd vergelijkbare projecten door het hele land moet het een 'eco-stad' worden, gebouwd volgens 'energiezuinige, milieuvriendelijke en ecologische principes'. Oftewel een 'glanzend visitekaartje' voor de 'groene bergstad' Chongqing, aldus lokale staatsmedia.

Vorig jaar werd het door de nationale regering ook nog eens aangewezen als een van zestien 'sponssteden', een term die de Chinese overheid gebruikt voor een populaire vorm van duurzaam watermanagement (zie kader). De eco-projecten, vrijwel altijd in nieuwgebouwde steden op afgelegen plekken, dienen als laboratorium voor duurzamere bouwtechnieken.

'Bijna niemand weet wat hier zo mileuvriendelijk aan is'
Onder huizenkopers is de duurzame agenda van de projecten minder bekend. In april kocht Zhang Meng (26, geen familie van Zhang Ping) in Yuelai een appartement. In het centrum van Chongqing had hij al een huis. "Ik heb me wat ingelezen en ben in grote lijnen op de hoogte, maar bijna niemand weet precies wat er milieuvriendelijk is aan de gebouwen. Het gaat mensen erom dat er hier veel groen is en dat de lucht schoner is dan in de stad."

Zhang vindt Yuelai een geschikte plek om zijn dochter, die voornamelijk verzorgd wordt door zijn moeder, op te laten groeien. Zijn aankoop is ook een goede investering, want met de economische ontwikkeling van de wijk komt het ook wel goed. Hij wijst naar de achtbaansweg achter hem, net als de luxeflats en villa's een bewijs dat Yuelai's schone lucht vooral bedoeld is voor welgestelden. "De regering staat erachter."

Austin Williams, hoogleraar architectuur aan de Xi'an Jiaotong-Liverpool universiteit in Suzhou, deed onderzoek naar China's eco-steden. Vaak zijn het prestigeprojecten van lokale overheden die er vooral op papier goed uitzien, concludeert hij: "Iedereen wil nu een eco-stad. Het is goede marketing. Als je daarnaast ook nog kunt zeggen dat je een 'sponsstad' bent, levert dat weer meer subsidie op."

Dat betekent niet dat de steden geen enkel positief effect hebben. "Een nieuw gebouw is al snel zuiniger qua energieverbruik dan de bestaande flats", aldus Williams. "Maar dan moet je er wel weer met de auto heenrijden. Er is veel debat over wat duurzaamheid precies is."

Chonqing wordt geen spookstad, daar zorgt de overheid wel voor
Het lijkt erop dat Yuelai leert van eerdere projecten die als mislukt worden beschouwd. Diverse eco-steden kwamen niet af of staan nog altijd leeg. China's grootste eco-stad, een megaproject in de buurt van de noordelijke stad Tianjin en gebouwd voor de huisvesting van 350.000 mensen, is maar voor 10 procent gevuld.

In Chongqing wacht de stadsregering de belangstelling van de bevolking niet af. Proactief verplaatst ze tientallen publieke werkgevers naar het gebied. De lokale staatsmedia zijn al verhuisd, en langs de weg hangen banners met de namen van prestigieuze scholen die zullen volgen.

Williams wijst erop dat leegstand niet per se wijst op mislukking. "Niet eerder in de geschiedenis zijn er op deze manier steden gevormd." En als het ergens lukt om eco-steden te bevolken is het wel in China, waar lokale overheden zo'n scala aan maatregelen tot hun beschikking hebben om het proces te beïnvloeden. Williams: "Alleen in een autoritair politiek systeem kan de regering op die manier een nieuwgebouwde stad vullen."

Daktuinen en parken moeten helpen tegen overstromingen

Groenere steden en eco-projecten moeten helpen de problematische waterverdeling in China te herstellen. Terwijl het noorden van China steeds meer te kampen heeft met droogte, komen in de steden steeds vaker overstromingen voor, vanwege verouderde afvoersystemen.

In Peking overleden in 2012 nog 37 mensen tijdens een plotselinge overstroming. Hoewel sommige experts wijzen op een gebrek aan wetenschappelijk bewijs, wordt het bevorderen van lokale absorptie van regenwater, bijvoorbeeld door het aanleggen van daktuinen en parken, gezien als een belangrijke oplossing voor het overstromingsgevaar. Sinds ook president Xi vorig jaar het concept van de 'sponsstad' omarmde, zijn posters die burgers oproepen 'waterbewust' te zijn door het hele land te zien.

Naast een verstoord ecologisch evenwicht is er ook sprake van ernstige watervervuiling. Zo is vervuild water in China inmiddels een even ernstig probleem als de bekende smog. Het ministerie van milieu maakte vorige maand bekend dat meer dan 80 procent van het geteste grondwater onbruikbaar is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden