China's Gouden Eeuw herleeft in Assen

Het vernieuwde Drents Museum opent vandaag met een grote tentoonstelling over de gouden eeuw van China. Objecten van dertien eeuwen oud uit de oude stad Xi'an zijn nu te zien in de door Erick van Egeraat ontworpen nieuwe vleugel.

De straten lopen evenwijdig aan elkaar en vormen een raster van blokken. Vanaf de zevende verdieping van de Grote Wilde Ganzen Pagode is de structuur van Xi'an, in het hart van China, duidelijk te zien. Bij de bouw in 684 na Chr. zag het patroon van de stad aan de voet van deze boeddhistische toren er ongeveer hetzelfde uit; Chang'an, met zijn miljoen inwoners toen de grootste stad van de wereld, was net als het huidige Xi'an in blokken verdeeld. De pagode stak destijds met zijn 64 meter boven alles uit; nu wordt ze in de wijde omtrek omringd door hogere woon- en werkgebouwen van het 7 miljoen inwoners tellende Xi'an.

Meer dan dertien eeuwen staat de pagode hier, bij elk verval hersteld door mensenhanden. Ze werd opgericht in de 'gouden' Tang-periode, het tijdperk van 618 tot 907, waar China met trots op terugkijkt. China maakte onder de Tang-dynastieën een ongekende bloei door, was welvarend en kende een veelkleurige culturele rijkdom en grandeur. Chang'an lag aan het begin van de Zijderoute - niet aan het einde, zoals westerlingen wel veronderstellen - en stond open voor de vele invloeden vanuit de Indiase, Arabische, Perzische en Turkse wereld. Het via de Zijderoute uit India overgewaaide boeddhisme kreeg een stevige voet aan de grond.

Het huidige China, en Xi'an met name, koestert deze gouden tijd. In Xi'an puilen de musea uit van de prachtige voorwerpen uit de Tang-eeuwen. In sommige nieuwe bouwwerken keren de vormen en de kleuren rood, wit en donkergrijs uit het verleden terug. Xi'an liet in 2005 een park aanleggen, het Tang Paradijs Park, waar de historie opnieuw beleefd kan worden. Gebouwen in Tang-stijl doen er oude tijden herleven. Kitsch en historie gaan er hand in hand. Maar wat kan het die verliefde stelletjes schelen die hier 's avonds bij maanlicht in het verre verleden verpozen.

Terug, met beide benen op de grond zeg maar, in het Drents Museum in Assen herleeft de Tang-dynastie in de door Erick van Egeraat ontworpen vleugel in de tentoonstelling 'De Gouden Eeuw van China'. In vijf sobere witte huizen die vooral recht willen doen aan de lichte, nieuwe museale omgeving, worden zo'n 150 voorwerpen uit de Tang-tijd getoond. De expositie is verdeeld in vijf thema's: de Stad van de Keizer, het Begin van de Zijderoute, de Wereldstad vol Mensen, de Gouden Eeuw van China en Religie en Filosofie.

Een met zorg uitgekozen selectie uit de musea en tempels van Xi'an en omgeving laat zien welke rijkdommen de Tang-periode voortbracht. Aan de succesvolle eerdere tentoonstelling over het Terracottaleger heeft het Drents Museum goede contacten met China overgehouden. Het wist daardoor uniek materiaal uit Xi'an naar Assen te halen. Beeldjes van voluptueuze dames (mollig was in zwang), van paarden met ruiters (het paard was in opkomst), van kamelen, van Hu (de buitenlanders met hun grote neuzen, borstelige wenkbrauwen en ongure trekken), van nederige Tang-dienaren. Wandschilderingen, spiegels, schalen en doosjes uit de paleizen en mausolea van de keizerlijke families, een fraai versierde wierookbol uit de Famentempel, ze zijn allemaal in Assen te zien.

Het aanschouwen van de selectie in Assen brengt de bezichtiging in september van de talloze culturele schatten in Xi'an en omgeving weer in herinnering. Archeologen kunnen er hun hart ophalen, kunnen dagdromen over al dat moois dat nog in de grond en de grafheuvels verscholen moet liggen. En zullen zich wellicht ergeren aan de soms wat nonchalante omgang met de historie aldaar.

Een tocht naar het Qianling Mausoleum 80 kilometer ten westen van Xi'an doet beseffen dat wellicht nog maar een fractie van de spullen uit het verleden boven water is gehaald. Langs de autoweg zijn overal grafheuvels te zien, waar de elite uit de Chinese geschiedenis begraven ligt of heeft gelegen. Veel van die heuvels zijn ten prooi gevallen aan grafrovers, op zoek naar kostbaarheden.

Het Qianling Mausoleum is een gigantisch grafcomplex waar keizer Gaozong (649-683) en zijn vrouw en enige vrouwelijke keizer in de Chinese geschiedenis, Wu Zetian (keizer van 690 tot 705), begraven liggen. Hun graven zijn onaangetast. China heeft nog niet de technische middelen om ze te kunnen ontsluiten, wordt van Chinese zijde gezegd. Het complex is een eerbetoon aan de beeldschone keizerin Wu, een meedogenloze, intelligente, op seks beluste tiran volgens de vele oude verhalen, maar ook een vorstin die de vrouw een belangrijkere rol toedichtte in de samenleving en zorgde voor een periode van verlichting.

Een anderhalve kilometer lange Hemelse Weg leidt van de twee Tepelheuvels (de borsten van Wu voorstellend) naar de grafheuvel waar zij met echtgenoot Gaozong werd begraven. De brede weg is omgeven door grote beelden van met zwaarden bewapende wachters, paarden en struisvogels. Aan het begin van het pad naar de top van de grafheuvel staan 61 stenen buitenlandse diplomaten die destijds bij de begrafenis van Gaozong aanwezig waren in slagorde opgesteld. De beelden zijn stuk voor stuk van hun hoofd ontdaan. Tekenend is dat even achter een van de beelden een man respectloos staat te urineren; geen bewaker die hem tot de orde roept.

In de buurt liggen zeventien kleinere grafheuvels; slechts vijf daarvan zijn door archeologen geopend. Het graf van de op zeventien jarige leeftijd overleden prinses Yong Tai toont met zijn wandschilderingen en grote verscheidenheid aan voorwerpen welke rijkdommen graven kunnen herbergen. De prinses zou volgens de overlevering door oma Wu, de keizerin, zijn vermoord. Volgens het grafschrift stierf zij in het kraambed.

Het boeddhisme kende hoogtijdagen in het begin van de Tang-periode. Even na 840 kwam daar een einde aan met een periode van vervolging van boeddhisten. Zo'n 110 kilometer ten westen van Xi'an ligt de Famentempel uit de Tang-tijd. In 1981 stortte na hevig noodweer de pagode van deze tempel in. Zes jaar later werden hier onder de puinhopen ondergrondse schatkamers aangetroffen met prachtige voorwerpen uit de Tang-periode. Daaronder bevonden zich, in doosjes bewaard, de vingerkootjes van Boeddha zelf, althans zo wordt beweerd. De kootjes en de relieken zijn nu een toeristische trekpleister van betekenis en worden door monniken bewaakt in een ondergronds museum. Bezoekers kunnen één voor één in ruil voor wat bankbiljetten een buiging maken voor het altaar met de kootjes. De monnik/bewaarder slaat dan luid op een gong. Voorwerpen uit de Famen-tempel zijn nu ook in Assen te zien.

De vondst van de schatten heeft de Famentempel geen windeieren gelegd. Een investeerder uit Taiwan zag brood in de kootjes en relieken. Hij liet er in 2009 een gigantisch tempelcomplex annex attractiepark bijbouwen, dat berekend is op miljoenen bezoekers per jaar. Nu rijden er elektrische treintjes en wagentjes over een brede betonnen baan van de tempel naar een maar liefst 145 meter hoog boeddhamonument. Uit luidsprekers klinkt voortdurend mantramuziek, de verschillende restaurants en winkels lonken naar hun klanten. "Het eerste jaar trokken we 1,23 miljoen bezoekers", vertelt de directeur van de Famentempel vol trots. Elk jaar zullen het er meer worden. Het grote China gaat op eigen wijze groots om met zijn schatten.

De Gouden Eeuw van China, tentoonstelling van 17 november tot en met 15 april 2012. Gelijknamige publicatie van uitgeverij W Books: 24,95 euro. Openingstijden 11 tot 17 uur. Maandag gesloten. Info: www.drentsmuseum.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden