China's geld verdringt VS in Pakistan

De nieuwe zijderoutes over land en over zee Beeld Sander Soewargana, Trouw

Peking investeert miljarden in een 'handelscorridor' naar de Indische Oceaan. Aan Pakistan is al 50 miljard toegezegd. De Verenigde Staten kijken met argusogen toe. In eigen land klinkt de kritiek dat Pakistan zich opnieuw laat koloniseren. 

Toen twee jonge Chinezen onlangs in de Pakistaanse stad Quetta werden ontvoerd door gewapende mannen verkleed als politiemensen, groeide al snel het vermoeden dat Islamitische Staat erachter zat. De Pakistaanse autoriteiten lieten er dan ook geen gras over groeien. Militairen vielen posities van de terreurbeweging aan, in de hoop de twee gekidnapte Chinezen te bevrijden. Maar tevergeefs. IS eiste vorige week de verantwoordelijkheid voor de actie op en stuurde journalisten een korte video waarop de bebloede lijken van de twee slachtoffers te zien waren.

De Pakistaanse regering kwam daarop met de verklaring dat de 24-jarige Lee Zing Yang en de 26-jarige Meng Li Si waren gearriveerd op een zakenvisum, maar dat ze zich schuldig hadden gemaakt aan illegale evangelisatie. "Onder de dekmantel dat ze Urdu wilden leren, waren ze in werkelijkheid aan het preken."

Het was voor de machthebbers in Peking een pijnlijke herinnering aan de risico's van hun economische en strategische expansie in Pakistan. Want terwijl de invloed van Pakistans oude beschermheer Amerika de laatste jaren geleidelijk afneemt, verovert China juist in hoog tempo meer macht in het armere islamitische buurland.

Peking heeft Islamabad al voor minstens 50 miljard euro aan infrastructuur toegezegd en is druk aan het bouwen. De Chinezen leggen wegen, spoorlijnen en glasvezelnetwerken aan, stampen energiecentrales uit de grond en werken aan de uitbreiding van de haven van Gwadar aan de Pakistaanse kust.

Nieuwe Zijderoute

De projecten zijn onderdeel van China's grote 'One Belt One Road'-initiatief, een ambitieus plan om – naar het voorbeeld van de oude Zijderoute – nieuwe handelswegen te ontwikkelen. Zo moet de haven van Gwadar fabrieken in het zuidwesten van China een exportroute geven via de Indische Oceaan. "China was bereid hier te investeren toen niemand het aandurfde", vertelde Khurram Dastgir Khan, de Pakistaanse minister van handel, onlangs aan zakenkrant The Wall Street Journal. "Onze visie is om van Pakistan een regionaal handelscentrum te maken."

Niet iedereen is gelukkig met de Chinese expansie. Pakistans oude militaire bondgenoot Amerika en aartsrivaal India volgen de ingrijpende strategische verschuiving met argusogen. En ook in Pakistan zelf klinkt kritiek. Volgens de critici heeft Peking te weinig oog voor mensenrechten, zijn veel van de miljardendeals ondoorzichtig, en richten de investeringen zich te sterk op infrastructuur en te weinig op andere economische sectoren. Sommigen zijn bang dat Pakistan zichzelf overlaadt met schulden en zich in feite opnieuw laat koloniseren, zoals het gebied ooit werd ingelijfd door de Britse East India Company.

Chinese duikboten

Maar de Chinezen lijken, ondanks alle veiligheidsrisico's, vastbesloten om de aanleg van de handelscorridor naar de Indische Oceaan door te zetten. De route heeft voor hen de charme dat ze hun regionale geostrategische concurrent India omzeilen.

Bovendien is Pakistan uitgegroeid tot de grootste afnemer ter wereld van Chinese wapens. Zo bestelden de Pakistanen vorig jaar nog acht onderzeeboten bij de Chinezen.

Ook de machthebbers in Islamabad lijken voorlopig vooral hun zegeningen te tellen. Het machtige Pakistaanse leger, dat flink profiteert van sommige deals met Peking, heeft een speciale eenheid van 15.000 man opgezet om de Chinese projecten te beveiligen en is bezig de omvang van die eenheid te verdubbelen. Washington houdt er inmiddels serieus rekening mee dat de Pakistanen de Chinezen in de toekomst toestemming geven om bij de nieuwe uitgebreide haven van Gwadar een Chinese marinebasis aan te leggen.

"Pakistan is heel lang geen onderdeel geweest van de wereld", verklaarde handelsminister Khurram Dastgir Khan laatst in de Financial Times. "We zaten in het duister en beginnen daar nu pas uit te komen. China is onze enige kans."

Washington vraagt meer hulp tegen terreur

Amerikaanse en Chinese delegaties overleggen vandaag in Washington over veiligheid. De belangrijkste gespreksonderwerpen zijn naar verwachting het raket- en kernwapenprogramma van Noord-Korea en de spanning in de Zuid-Chinese Zee. Maar ook de strijd tegen extremisten in landen als Pakistan staat op de agenda.

Amerika heeft sinds zijn interventie in Afghanistan, eind 2001, al zo'n 30 miljard euro in Pakistan gepompt om het land te stabiliseren. Maar met beperkt resultaat. Pakistan wordt nog steeds geteisterd door aanslagen en fungeert ook nog altijd als uitvalsbasis voor de Taliban en Islamitische Staat, die in Afghanistan vechten tegen de VS. Washington hoopt dat de Chinezen, nu hun belangen in Pakistan toenemen, bereid zijn om meer te helpen met de strijd.

Een Pakistaanse marinier bewaakt een volgeladen Chinees schip dat op het punt staat de haven van de Pakistaanse stad Gwadar te verlaten. Beeld AP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden