China roept zelfverbranding in Tibet uit tot een misdaad

Alleen al in één provincie 70 betrokkenen vervolgd

Een Chinese rechtbank in Huangnan, provincie Qinghai, veroordeelde gisteren de 27-jarige Tibetaan Phagpa tot dertien jaar cel wegens moord en separatisme. Hij zou een monnik hebben aangezet tot zelfverbranding. De 60-jarige herder Gyadehor kreeg vier jaar omdat hij nabestaanden van een zelfverbrander in november als troost geld had gegeven.

Honderd Tibetanen hebben zich sinds 2009 in brand gestoken. Zij eisten meer religieuze vrijheid, behoud van de Tibetaanse taal, en de terugkeer van hun leider, de dalai lama. Om de reeks zelfdodingen te stoppen, heeft de Chinese overheid in december nieuw beleid geïntroduceerd, waarmee ze zelfverbrandingen tot misdaad heeft verklaard. China gaat iedereen die mee-organiseert, aanzet of helpt bij een zelfverbranding, vervolgen voor moord.

In Qinghai zijn op basis van de nieuwe wet al zeventig Tibetanen gearresteerd. En eind januari werden twee neven in Aba, provincie Sichuan, veroordeeld tot respectievelijk tien jaar en de dood, voor gelijksoortige feiten. De golf van arrestaties toont dat de nieuwe partijchef Xi Jinping zich aangaande Tibet niet soepeler gaat opstellen.

Een diepe kloof scheidt de belevingswereld van de diepgelovige Tibetanen en de communistische bestuurders. Veel Tibetanen spreken van helden, waar het regime de zelfverbranders afschildert als criminelen, alcoholisten en misleide werklozen. Een ander verschil: Tibetanen vinden het belangrijk een dode naar huis te brengen, waarop een lama de gunstigste dag voor een begrafenis bepaalt. Er zijn berichten dat Chinese agenten zelfverbranders die nog leven doodschieten en hun lichaam in beslag nemen, of de familie opdragen het direct te cremeren.

In de praktijk proberen Tibetaanse omstanders de Chinese politie weg te houden bij een zelfverbrander, ook als zij niet bij de voorbereiding betrokken zijn geweest. In de nieuwe campagne worden ook deze omstanders vervolgd voor moord. Het overkwam eind januari zes Tibetanen in Gannan, provincie Gansu. Zij zijn veroordeeld tot drie tot twaalf jaar cel.

Vaak zou het bij de zelfverbrandingen volgens Tibetaanse bronnen gaan om individuele acties. Maar Peking ziet de 'dalai lama-kliek' in India en het Westen als brein achter georganiseerde acties. De zware vonnissen hebben ook als doel om complotten 'aan te tonen'. "We hopen dat de internationale gemeenschap ziet wat voor kwaadaardige methoden de dalai-kliek gebruikt en hun misdaden veroordeelt", aldus het ministerie van buitenlandse zaken.

Tibetaans premier in ballingschap Lobsang Sangay betreurt de 'schijnprocessen'. "Want repressie is nou juist de oorzaak van de zelfverbrandingen." Sangay heeft de Tibetanen gevraagd Nieuwjaar, dat op maandag valt, niet te vieren uit respect voor de overleden zelfverbranders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden