Expansie

'China plaatst zwaar geschut op omstreden Spratly-eilanden'

Buurlanden uiten kritiek op wat Chinese militaire opschaling in de Zuid-Chinese Zee lijkt Beeld AP

China lijkt alle zeven eilandjes die het heeft opgespoten in de Zuid-Chinese Zee te hebben uitgerust met zwaar militair geschut. Dat blijkt uit een onderzoek van een Amerikaanse denktank. Van kritiek wil Beijing niets weten.

Op luchtfoto's van denktank Asia Maritime Transparency Initiative (AMTI) valt te zien hoe de kunstmatige eilanden in de omstreden Spratly-archipel in een paar maanden tijd zijn volgebouwd met wat, volgens de dentank, luchtafweergeschut en een wapensysteem voor de korte afstand lijkt te zijn.

Met die bewapening van de archipel lijkt president Xi Jinping een belofte te breken. Tijdens een bezoek aan de VS zei hij vorig jaar de Zuid-Chinese Zee juist niet te willen militariseren. "Het laat zien dat Beijing de bescherming van zijn kunstmatige eilanden in het geval van een onvoorzien gewapend conflict in de Zuid-Chinese Zee serieus neemt", schrijft de denktank in het rapport.

De Spratly-eilanden, die vooral bestaan uit riffen en rotsen, zijn een belangrijk onderdeel van de decenniaoude claim die China legt op de Zuid-Chinese Zee. Beijing vindt dat het recht heeft op de vis- en olierijke wateren omdat Chinese vissers er honderden jaren geleden al zouden komen. Ook Vietnam, Brunei, de Filippijnen, Maleisië en Taiwan eisen stukken op van de Zuid-Chinese Zee, waar vrachtschepen jaarlijks voor vijf biljoen euro aan goederen vervoeren.

Om zijn zeeclaim kracht bij te zetten, spuit China sinds een jaar kleine eilanden in het gebied op met zand, en rust die uit met landingsbanen. Nu lijkt daar zwaar defensief geschut bij te zijn gekomen.

Argusogen

De Verenigde Staten - die vrezen voor een nog groter Chinees overwicht in de regio en een belang hebben in de kostbare vaarroute - bekijken de Chinese expansiedrift met argusogen. Naast verbale kritiek uit Amerika zijn ongenoegen over de situatie in de Zuid-Chinese zee door van tijd tot tijd marineschepen dicht langs de door China geclaimde eilandengroep te laten varen. Tot grote ergernis van Beijing.

Experts denken dat China met het bewapenen van de eilanden de Zuid-Chinese Zee verder transformeert in een geopolitiek mijnenveld. "Dit is militarisatie", zei AMTI-directeur Greg Poling tegen Reuters. "De Chinezen kunnen stellen dat dit enkel voor defensieve doeleinden is, maar als je een gigantisch luchtafweerkanon bouwt, dan ben je je aan het voorbereiden op een toekomstig conflict."

Volgens de denktank vormt het nieuwe materieel van China in het gebied onderdeel van een soort defensieve paraplu. Dat er nu afweergeschut lijkt te worden geïnstalleerd duidt er op dat de eilandbases bijna klaar zijn voor militair gebruik, zei Zuid-Chinese Zee-expert Ian Storey tegen The Guardian.

"Het is vanaf het begin al overduidelijk dat het voornaamste doel van deze kunstmatige eilanden strategisch is", zei Storey. "China wil zijn militaire macht tonen in het hart van de regio en zijn territoriale en juridische claims in de Zuid-Chinese Zee afdwingen."

Beeld REUTERS

Katapult

Buurlanden uiten kritiek op China's vermoedelijke militaire uitbreiding op de Spratly-eilanden. De Australische minister van Buitenlandse Zaken, Julie Bishop, beschuldigde het land ervan een "klimaat van spanning en wantrouwen" te creëren in de Zuid-Chinese Zee.

De Filippijnse minister van Defensie reageerde dat zijn regering het rapport nader aan het bestuderen is, maar dat als de inhoud blijkt te kloppen "dat een grote zorg is voor ons en de internationale gemeenschap die de Zuid-Chinese Zee gebruikt voor handel".

China stelt dat de nieuwe installaties vooral voor 'burgerlijk' gebruik zijn. "Dat China noodzakelijke territoriale defensieve installaties bouwt op zijn eigen territorium is volstrekt normaal", zei een woordvoerder van de regering. "Als het bouwen van gewone en defensieve installaties door China op zijn eigen eilanden gezien wordt als militarisering, wat is het varen van vloten in de Zuid-Chinese Zee (zoals de VS dat doen, red.) dan wel niet?"

De militaire opschaling op de Spratly-eilanden beschreef het Chinese ministerie van defensie op zijn website als "noodzakelijk voor verdediging en zelfbescherming en rechtmatig". "Als iemand aan je voordeur komt en zijn macht probeert te tonen", schreef het ministerie in de online verklaring, "dan maak je je katapult toch klaar?"

Donald Trump heeft nog niet gereageerd op het onderzoeksrapport, maar veroordeelde eerder al het 'gedrag' van China in grote zee waar het land grotendeels aan grenst. De aanstaand president van de VS wil een harder beleid ten opzichte van China voeren ten opzichte van zijn voorganger.

Internationaal arbitragehof

De Filippijnen daagden China in 2013 voor een internationaal arbitragehof in Den Haag vanwege zijn claim in de Zuid-Chinese Zee. Eerder dit jaar volgde de uitspraak, waarin het hof stelde dat de Chinezen, anders dan ze zelf stellen, 'geen historische rechten' hebben op de wateren. Volgens het arbitragehof handelt China illegaal als het Filippijnse vissersboten tegenhoudt bij het Scarboroughrif voor de kust van de Filippijnen. Maar de Chinese regering wees het oordeel, zoals verwacht, meteen hard van de hand. "Deze uitspraak is nietig en niet bindend", aldus de Chinese machthebbers in een verklaring destijds. "China accepteert noch erkent deze uitspraak."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden