China maakt land wat groter

Chinezen bouwen eilanden in betwist gebied in Zuid-Chinese Zee

China bouwt nieuwe eilanden in de Zuid-Chinese Zee. Door zand en beton op levende koraalriffen te spuiten, maken de Chinezen kunstmatige eilanden in het gebied dat behalve door China ook door zes andere landen, waaronder de Filippijnen en Vietnam, wordt geclaimd.

Het is al sinds vorig jaar gaande, maar deze week sloegen de Amerikanen alarm. Op bezoek in Australië noemde admiraal Harry Harris jr. China's ontginning van veelal ondergelopen riffen 'een grote muur van zand' en een potentiële bron voor toenemende regionale spanningen. De VS 'vragen zich serieus af' wat China van plan is met deze uitbreiding van zijn aanwezigheid in de betwiste zee.

Het grensgeschil in de Zuid-Chinese Zee, met als epicentrum de Spratly-eilanden, een vrijwel onbewoonde eilandengroep, mondt soms uit in (militaire) escalatie, zoals onlangs met Vietnam. Vorige week zei China nog zich ernstig zorgen te maken over een bericht uit Manilla waarin de Filippijnen aankondigde een aantal bouwwerken, waaronder een vliegveld, op de betwiste eilanden te gaan repareren.

China's nieuw opgespoten eiland van 4 km2 mag dan een provocatie lijken, vanuit Beijing gezien is het allereerst een inhaalrace. China claimt vrijwel de hele Zuid-Chinese Zee, maar het land loopt achter als het gaat om het aantal bezette eilanden. De Filippijnen hebben negen permanent bemande posten in de zee, Vietnam heeft er acht, China tot nu toe maar zeven.

Om dat tekort in te lopen maakt China sinds vorig jaar gebruik van een nieuwe methode: zelf eilanden erbij maken. Volgens de BBC wordt er op vijf verschillende riffen gebouwd. Naast deze nieuwe projecten, wordt op andere eilanden bijgebouwd. Zo werd er vorige zomer begonnen met de bouw van een schooltje op Woody Island (voor de Chinezen: Yongxing-eiland). Het eiland, 2 km2 groot, had al een haven en een landingsbaan. En op Fiery Cross-eiland is een tweede landingsbaan in aanbouw.

De VS noemen China's activiteiten een 'grote zorg' voor de Aziatische buurlanden, die in militair opzicht niet tegen China zijn opgewassen. Maar dat gaat voorbij aan wat China's opkomst in het gebied voor Amerika zelf betekent. Naast de enorme economische belangen - vijf miljard dollar aan handel doorkruist elk jaar de Zuid-Chinese Zee en in de bodem wachten waarschijnlijk grote hoeveelheden olie en gas - gaat het China namelijk ook om militaire dominantie in de Pacifische regio. Tot nu toe waren de VS de onbetwiste leider op dat vlak en Amerikaanse marineschepen patrouilleren er regelmatig.

Een oplossing voor de grensconflicten stuit op China's verzet om de problemen in multilateraal verband te bespreken, bijvoorbeeld via Asean. In 2013 dienden de Filippijnen een verzoek tot bemiddeling in bij het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag, maar ook aan die zaak weigert China mee te werken. China staat wel open voor het gezamenlijk ontginnen van grondstoffen - een oplossing die verschillende partijen ondersteunen - maar alleen als de andere landen eerst China's soevereiniteit over de gebieden erkennen. Dat weigeren ze.

undefined

Lijn met negen streepjes

Er zijn veel verschillende claims op het grondgebied van de Zuid-Chinese zee, maar alleen China en Taiwan beweren dat vrijwel het hele gebied van hen is. China zegt een lange geschiedenis te hebben van expedities en visserij die duizenden jaren terug zou gaan. In 1953 verscheen op Chinese kaarten voor het eerst de 'lijn met negen streepjes', die het gebied met een grote lus - in de vorm van een 'grote koeientong' - afbakende.

Andere landen in de regio baseren hun rechten voornamelijk op het VN-zeerechtverdrag uit 1994, dat ook door China is ondertekend. Dat stelt dat elk land recht heeft op een exclusieve economische zone van 200 zeemijlen buiten de kust. In dat gebied mag gevist worden en mogen grondstoffen worden gedolven. Hetzelfde geldt voor een zone van 12 zeemijlen rondom een eiland. Maar alleen voor natuurlijke eilanden, niet voor het kunstmatige land dat China momenteel aanlegt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden