China lokt Taiwanese start-ups om politieke invloed uit te kunnen oefenen

Hsu Weichiang wil met zijn app de wereld verbeteren. Beeld Leen Vervaeke

De ambitie van Hsu Weichiang is simpel: hij wil de wereld veranderen. De 30-jarige ondernemer, met zijn zalmroze tweedjasje en zijn dandyachtige uitstraling, zegt het zonder blikken of blozen. Stap één van zijn plan is zijn startup naar de beurs te brengen, stap twee is alles ter wereld met internet te verbinden. “Mijn bedrijf heet niet voor niets SmartAll”, zegt hij. “Ik wil álles in de wereld intelligent maken.”

Hsu is geboren in Taiwan, of de ‘Republiek China’, maar zijn startup heeft hij opgericht in Peking, in de Volksrepubliek die zijn eiland als afvallige provincie ziet. Met zijn torenhoge ambities kwam hij als vanzelf op het vasteland terecht: een markt van 1,4 miljard consumenten, een poel van gretige investeerders, en eindeloos veel ingenieurs en IT’ers. Bovendien bleek Peking heel wat over te hebben voor Taiwanese starters.

De jonge Hsu kreeg een plekje aangeboden bij V-Startup, een broedplaats voor Taiwanese startups in de Pekingse techwijk Zhongguancun. Op de onderste etage van een glazen kantoorgebouw vol techbedrijfjes kreeg hij een half jaar lang een gratis kantoor, professionele begeleiding en ontmoetingen met investeerders. Zijn uitvinding, een app die in een oogopslag winkelproducten kan herkennen en afrekenen, wordt nu uitgetest in een kassaloze supermarkt.

Verleiding

Zoals Hsu aan den lijve ondervond, probeert Peking steeds meer Taiwanese startups aan te trekken. Jonge ondernemers van het de facto onafhankelijke eiland krijgen op het Chinese vasteland uitgebreide ondersteuning aangeboden, en soms zelfs forse startkapitalen en subsidies. Begin 2018 werd een pakket met 31 gunstmaatregelen voor Taiwanezen uitgevaardigd, en sinds kort kunnen ze zelfs een Chinese ID-kaart krijgen, met recht op onderwijs en sociale zekerheid.

De Chinese verleidingstactieken lijken hun effect niet te missen. Volgens het Chinese ministerie van handel werden dit jaar 3265 Taiwanese investeringsprojecten goedgekeurd, 30 procent meer dan een jaar eerder. Minstens 1900 Taiwanese startups meldden zich in de eerste helft van dit jaar bij Chinese broedplaatsen. En in de eerste tien dagen na de bekendmaking kregen al 22.000 Taiwanezen een Chinese ID-kaart.

Maar de lokkertjes wekken ook controverse, want ze maken deel uit van een bredere strategie. Sinds 2016, toen in Taiwan president Tsai Ing- Wen aan de macht kwam die weigerde de geijkte formules van onderdanigheid aan China uit te spreken, zijn de spanningen tussen Taipei en het ‘moederland’ flink opgelopen. Peking probeert Taiwan weer in de pas te doen lopen met een mix van verleidingen en dreigementen. De voordelen voor de Taiwanese startups dienen een politiek doel.

Zheng Boyu: “Ik denk dat ons werk hier de beste reclame is voor de hereniging van Taiwan en het vasteland.” Beeld Leen Vervaeke

Nu dit weekeinde verkiezingen plaatsvinden in Taiwan, moet blijken of die Chinese strategie zijn vruchten afwerpt. Hoewel het om lokale verkiezingen gaat, vormen ze ook een eerste evaluatiemoment voor president Tsai, en voor haar afstandelijke China-beleid. Als haar Democratische Progressieve Partij (DPP) verliest, kan dat grote gevolgen hebben voor de Chinees-Taiwanese verhoudingen, en – gezien de Amerikaanse band met Taiwan – voor de wereldpolitiek.

Terwijl Tsai’s autonomere koers in 2016 nog door veel Taiwanezen toegejuicht werd, begint de twijfel tegenwoordig weer toe te nemen. De druk van Peking op het eiland is enorm: China heeft zijn militaire aanwezigheid in de Straat van Taiwan opgedreven, en voer zelfs met een vliegdekschip langs Taiwan. Peking probeert Taipei ook te isoleren door diplomatieke bondgenoten af te snoepen. Nadat vijf landen zich achter Peking schaarden, is Taiwan nog maar door zeventien landen erkend.

Politieke doeleinden

Omdat zo’n harde aanpak ook tot Taiwanese afkeer voor het bewind in Peking kan leiden, voert China tegelijk een economisch charmeoffensief. Een hele rits voorkeursbehandelingen moet de Taiwanezen naar het vasteland lokken en duidelijk maken dat zij niet zonder de Chinese economie kunnen. En, zonder het luidop te zeggen, moet het hen ook overtuigen dat hereniging tussen Taiwan en het ‘moederland’ op termijn de enige optie is.

“Ik denk dat dit soort jongerenwerk steeds belangrijker wordt”, zegt Zheng Boyu, algemeen manager van V-Startup, waar Hsu Weichiang zijn app lanceerde. “Als jongeren van Taiwan en het vasteland betere relaties krijgen, zal er automatisch meer integratie zijn. Wanneer je collega’s en vrienden allemaal vastelanders zijn, zal je natuurlijk een beter oordeel hebben over het vasteland. Dan zul je willen vermijden dat de Chinees-Taiwanese verhoudingen extreme vormen aannemen.”

Zheng Boyu maakt er niet bepaald een geheim van: natuurlijk is de economische verleidingsdans ook bedoeld voor politieke doeleinden. “Ik kan niet voor elke Taiwanees hier spreken, maar ik denk dat hun werk hier de beste reclame is voor de hereniging van Taiwan en het vasteland. Als zij naar Taiwan teruggaan, zullen ze meer mensen overtuigen om naar het vasteland te komen. Zo zullen er uiteindelijk ook meer mensen akkoord gaan met hereniging.”

Ondernemer Hsu Weichiang, die aan de overkant van de tafel zit, kijkt er wat ongemakkelijk bij. Hij spreekt zich liever niet uit over politiek. Een paar maanden geleden kwam een Taiwanese startup-ondernemer zwaar in de problemen, nadat hij zich negatief had uitgelaten over het vasteland. De man, die een subsidie van 25.000 euro en een gratis appartement had gekregen, moest in de Chinese media uitgebreid door het stof.

“Natuurlijk is de politiek hier anders, maar dat maakt me niet uit”, zegt Hsu. “Ik geef alleen om mijn bedrijf. In Taiwan denken mensen bij een startup aan een klein winkeltje, hier denken ze aan een groot bedrijf dat de wereld verovert. Ik ben ambitieus, ik wil me hier ontwikkelen. En als mijn vrienden me vragen wat ik van China denk, dan zeg ik: ze hebben een grote markt, en het grote geld.” 

Lees ook: President van Taiwan haalt uit naar China

De spanning tussen China en Taiwan loopt op. De Taiwanese president eist dat Peking stopt met provoceren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden