China laat critici 'verdwijnen'

Peking wil herinnering aan drama op Plein van de Hemelse Vrede zoveel mogelijk uitwissen

Er is nog bijna een maand te gaan voor het 25-jarig 'jubileum' van het drama op het Plein van de Hemelse Vrede, waar de Chinese autoriteiten op 4 juni 1989 met dodelijk geweld optraden tegen demonstranten. Maar nu al worden prominente critici van het bewind opgepakt, om te voorkomen dat ze gaan herdenken wat de leiding van het land nog altijd wil verzwijgen. Gisteren werd de prominente burgerrechten-advocaat Pu Zhiqiang gearresteerd, nadat hij dit weekeinde een informeel 'Tiananmen-seminar' had bijgewoond.

Pu is volgens de politie van Peking vastgezet wegens 'het verstoren van de orde'. Hij kan op grond daarvan dertig dagen in detentie worden gehouden, zodat hij de vierde juni nog vast zit. Pu heeft veel bekende dissidenten als raadsman bijstaan, onder wie kunstenaar Ai Weiwei en activisten van de 'Beweging van Nieuwe Burgers', die ijvert voor openheid over de bezittingen van de leiders van de Communistische Partij. Pu nam in 1989 deel aan de protesten en was getuige van het bloedige optreden van het leger. Hij heeft publiekelijk gezworen elk jaar op 4 juni terug te keren naar het plein.

Pu is de vijfde deelnemer van het seminar die door de autoriteiten wordt aangepakt - de meeste van hen zijn 'verdwenen', zegt mensenrechtenactivitist Hue Ze. Dat geldt ook voor de kritische journalist Gao Yu, van wie sinds vorige week niets meer is vernomen. De Duitse omroep Deutsche Welle, waarvoor ze werkt, slaagt er niet in contact met haar te krijgen. De zeventigjarige Gao staat erom bekend geen blad voor de mond te nemen, bovendien heeft ze een lange geschiedenis van conflicten met de autoriteiten. Op 3 juni 1989 werd ze gearresteerd en 450 dagen vastgehouden, in 1994 volgde een gevangenisstraf wegens onverbloemde publicaties in een Hongkongs tijdschrift. Ze kreeg in 1997 een onderscheiding van Unesco, waarna het bewind haar 'crimineel' noemde en dreigde het lidmaatschap van Unesco op te zeggen.

Het monddood maken van kritische stemmen aan de vooravond van 4 juni illustreert hoezeer de leiding in Peking het taboe op de geschiedenis wil handhaven. Het Chinese 'Wikipedia' (Baike) geeft geen enkele vermelding voor het jaar 1989, in het onderwijs ontbreekt het Tiananmen-drama geheel en regeringsvertegenwoordigers refereren er nooit aan.

Alleen in Hongkong - de voormalige Britse kolonie die in 1997 terugkeerde onder gezag van Peking, maar een eigen politiek mag voeren - kan er vrij over worden gesproken. Daar vindt elk jaar een herdenking plaats en daar is sinds vorige week ook een Tiananmen-museum geopend. Initiatiefnemer Lee Cheuk-yan, die overigens wel tegenwerking ondervindt van andere huurders in het gebouw waar het museum is ondergebracht, wil 'het ware verhaal' vertellen. "Dat is wat de burgers van Peking ons 25 jaar geleden, direct na het bloedbad, vroegen te doen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden