China kan ook zonder Russisch gas

De Yamal LNG-fabriek die nu gebouwd wordt aan de Siberische noordkust en die het Russische gas vloeibaar moet maken. Beeld Sergei Fadeichev/TASS

Met een kostbare gasleiding van Siberië naar China willen de Russen Europa kunnen dreigen met een andere, grotere afnemer. Maar het miljardenproject vlot niet echt.

Na meer dan tien jaar van moeizame onderhandelingen lijkt de aanleg van een nieuwe, westelijke gaspijpleiding van Rusland naar China, via het Altajgebergte, voorlopig van de baan. Topman Aleksej Miller van het Russische gasbedrijf Gazprom zweeg erover in alle talen tijdens de aandeelhoudersvergadering, en dat is veelzeggend.

'Kracht van Siberië-2' luidde de werknaam van het project, dat voorzag in de levering van Russisch gas uit West-Siberië aan China. De plannen leken vooral politiek geïnspireerd en bedoeld om Europese partners onder druk te kunnen zetten. Dat gas zou moeten komen uit dezelfde velden die nu Europese afnemers voorzien.

Rusland zou, als de pijpleiding er daadwerkelijk zou komen, in theorie zo nodig de knop om kunnen draaien en gas gaan leveren aan China in plaats van aan Europa.

Volgens president Poetin zouden de plannen Rusland de mogelijkheid geven beter in te spelen op de toekomstige ontwikkelingen op de gasmarkt. Zwak punt in die redenering is dat China van Rusland nooit de hoeveelheid gas zal afnemen die Gazprom nu aan Europa levert.

Anonieme bronnen meldden eerder aan het persbureau Reuters dat Chinees-Russische onderhandelingen over de Altajroute waren vastgelopen. De Chinezen zien er de noodzaak niet van in. China heeft in de huidige situatie voldoende aan de eigen gasproductie, aangevuld met leveranties uit onder meer Turkmenistan en Myanmar. Russisch gas is vooral een mooie reserve-optie.

Ook de realisering van de oostelijker gelegen pijpleiding 'Kracht van Siberië' blijft met vraagtekens omgeven. Volgens een in 2014 getekend miljardencontract zal Gazprom via de leiding gedurende dertig jaar jaarlijks 38 miljard kubieke meter gas leveren aan China. Tegenover de aandeelhouders noemde Miller de 'Kracht van Siberië', waarmee zo'n 15 miljard dollar is gemoeid, 'de spil van onze strategie in het oosten van Rusland en Oost-Azië'.

Volgens de topman is meer dan 800 kilometer pijpleiding inmiddels gereed, maar wanneer het eerste Russische gas naar China kan gaan stromen blijft onduidelijk. De exploitatie van de twee gasvelden in Jakoetië en de provincie Irkoetsk is nog niet begonnen en al meerdere malen uitgesteld. Aanvankelijk was sprake van 2018, maar het ziet er nu naar uit dat de pijpleiding niet eerder dan in het begin van de jaren twintig operationeel zal zijn.

Perspectiefrijke markt

De komende dagen zal een nieuwe overeenkomst met de Chinezen worden getekend over het begin van de leveringen, verzekerde Miller. Ook zouden afspraken over de levering van gas aan China via een pijpleiding vanaf het eiland Sachalin in het Verre Oosten nagenoeg rond zijn. De "Kracht van Siberië", aldus Miller, "moet de sociaal-economische ontwikkeling van het Verre Oosten en van Oost-Siberië versnellen. Het opent voor ons ook de deuren naar de gasmarkten van China, de meest perspectiefrijke buitenlandse markt voor Rusland."

Over dat laatste bestaat bij veel specialisten de nodige twijfel. Hoeveel China volgens het contract zal betalen voor het Siberische gas is nooit bekendgemaakt. De Chinezen betalen zelf niet mee aan de infrastructuur, die soms van de grond af moet worden opgebouwd. Gazprom rekent erop vanaf 2048 winst te kunnen gaan maken, maar die hoop lijkt diffuus.

Volgens Michail Kroetichin van consultancybureau RusEnergy zijn Ruslands Oost-Aziatische gasprojecten in gang gezet onder druk van het Kremlin, ondanks aanvankelijke felle tegenstand binnen Gazprom. "Het gaat om absoluut onrendabele projecten die Rusland alleen maar schade zullen berokkenen", aldus Kroetichin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden