'China kan nog wat leren van de Nederlandse flexibele arbeidsmarkt'

Interview | Econoom Ontwikkelingsbank: Eenkindpolitiek leidt nu tot tekort aan goed opgeleide werknemers

Wie dacht dat een land met een kleine 1,4 miljard inwoners nooit een tekort aan werknemers zou hebben, heeft het mis. De eenkindpolitiek die de China in de jaren tachtig afkondigde, deed de economie van het land vorig jaar echt pijn, schrijft de Aziatische Ontwikkelingsbank in haar gisteren verschenen vooruitblik op 2016.

Hoofdeconoom Shang-Jin Wei licht toe: "Door dat beleid zijn er nu minder kinderen dan de natuur had bedoeld. Dat was ook de intentie natuurlijk, maar het tij is gekeerd: er komen nu te weinig kinderen de arbeidsmarkt op, terwijl hun ouders wel met pensioen gaan. Dat leidt tot tekorten op de arbeidsmarkt en tot meer mensen die afhankelijk zijn van een uitkering. Daar heeft de Chinese economie last van."

Noem me naïef, maar ik dacht dat China een schier onuitputtelijk aanbod aan werkkrachten had. Hoe groot is het probleem?

"Sinds 2011 beginnen er jaarlijks tussen de 0,3 en 0,4 procent minder jongeren aan hun loopbaan, terwijl de economie nog altijd snel uitdijt. Met 6,5 procent dit jaar, voorzien wij. Zouden alle andere economische omstandigheden hetzelfde blijven, dan schraapt die daling van het werknemersaanbod jaarlijks 0,2 tot 0,4 procent van de groei van het nationaal inkomen."

Is dit alleen een kwestie van een tekort aan mensen? Miljoenen Chinese mijnwerkers en staalarbeiders verliezen dezer dagen hun baan. Speelt hier ook dat de beroepsbevolking niet is opgeleid voor de banen die vrijkomen?

"Deels. Een beter opgeleide en vakkundige beroepsbevolking kan de gevolgen van de krimp verzachten. Maar dat gaat niet vanzelf. Je maakt van een vijftigjarige staalarbeider niet zomaar een IT'er. De Chinese economie groeit snel en om alle werknemers, ook de oudere, in te zetten zijn gerichte herscholingsprogramma's nodig. In twee speeches vorige week zei de Chinese premier Li Keqiang dat de overheid van plan is de kwestie op te pakken."

Niet alle ontslagen werknemers hebben daar vertrouwen in, getuige de toename van het aantal demonstraties en stakingen. China zal niet per ommegaande in Frankrijk veranderen, maar schaadt de arbeidsonrust de groei?

"Dat kan. En als die onrust verder toeneemt, zal de impact groter zijn. Daarom moet de arbeidsmarkt flexibeler. Het is nu zo moeilijk om mensen te ontslaan, dat bedrijven zich wel twee keer bedenken voor ze mensen in dienst nemen. Want ze komen er niet meer vanaf. China moet hervormen; en dan is het Nederlandse systeem van een flexibele arbeidsmarkt met een sterk sociaal vangnet een goed model.

"Weet wel, China heeft grotere veranderingen in goede banen geleid. In de jaren tachtig werkte acht op de tien werknemers voor staatsbedrijven. Die bedrijven zijn gesaneerd - nu werkt acht op de tien werknemers buíten een staatsbedrijf - zonder een piek in de werkloosheid. Dat lukte ook in de jaren negentig, toen China zich openstelde voor de wereldeconomie.

"Er zijn wel twee verschillen met toen: de arbeidsmarkt is, zoals gezegd, veel minder flexibel. En grote verliesmakende staatbedrijven zijn nu veel luidruchtiger en invloedrijker dan in de negentiger jaren."

Nog een verschil: de wereld kijkt mee en wordt zenuwachtig als ze denkt dat het China dit keer niet lukt. Dwingt dat China tot kortetermijnoplossingen die even snel de twijfel wegnemen, maar niet helpen?

"Daar ben ik niet bang voor. Al die aandacht is begrijpelijk, gezien de omvang van de Chinese economie en onze verknoping ermee. En een beetje toezicht op beleidsmakers is misschien zo slecht nog niet."

Waar kunnen ontslagen werknemers heen?

"De dienstensector, de distributie, maar ook in de maakindustrie. Die is in omvang wel minder belangrijk, maar er daar zit veel innovatie. China is een grote drone-fabrikant. De nieuwe middenklasse maakt uitjes, die wil niet alleen een mobieltje, maar ook een camera. De medische industrie floreert en Chinese ICT-bedrijven steken Google, IBM en Apple naar de kroon."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden