Interview Protesten Hongkong

‘China heeft ook baat bij een onafhankelijk Hongkong’

Kantoor in het financiële centrum van Hongkong. Beeld Reuters

Na heftige protesten in Hongkong is het besluit over een uitleveringswet aan China voorlopig uitgesteld. Wat vindt het internationale zakenleven in de stad van de plannen?

Vanuit zijn kantoor in het zakencentrum van Hongkong heeft Jan Willem Möller de protesten tegen een nieuwe uitleveringswet goed kunnen volgen. De Nederlandse advocaat bij Tanner De Witt, ondanks de naam een echt Hongkongs bedrijf, waarschuwt dat de wetswijziging de positie van de stad als internationaal zakencentrum kan aantasten. Möller, die al zeven jaar in Hongkong woont en werkt, is vooral actief voor bedrijven bij fusies, overnames en nieuwe investeringen.

Wat is het belang van Hongkong als financieel centrum?

“Hongkong is de toegangspoort en de uitgang voor iedereen die zaken wil doen met China. Als financiële hub doen we wereldwijd op een vergelijkbaar niveau mee met New York en Londen. De stad draait op de vrije invoer van kapitaal, goederen en diensten. De haven mag inmiddels zijn ingehaald door steden in China, maar de geldstromen lopen nog altijd via Hongkong. Van hieruit zetten investeerders hun geld uit en halen ze het weer op.

“We hebben een zelfstandige status binnen de Volksrepubliek, met een mini-grondwet. Die situatie is vastgelegd voor een periode van vijftig jaar, sinds de overdracht door Groot-Brittannië in 1997 van Hongkong aan China. Een van de belangrijkste zaken in die zelfstandigheid is het onafhankelijke rechtssysteem. Dat maakt het voor veel partijen interessant om in Hongkong te zitten, wat verder verwijderd van Peking.”

Wat betekent die afstand tot de communistische machthebbers in Peking in de praktijk?

“Er is een grens, we hebben een andere munt en een ander rechtssysteem, op basis van het Engelse. Sinds 1997 is het wel aangepast en de rechters kijken ook naar uitspraken van hun collega’s in landen als Nieuw-Zeeland en Singapore, die een vergelijkbaar rechtssysteem kennen. Hongkong is nog steeds een zeer interessante uitvalsbasis en verrassend genoeg is dat ook zo voor Chinese bedrijven, bijvoorbeeld om eigen vermogen buiten de greep van Peking te houden.”

Wat maakt Hongkong zo aantrekkelijk voor het internationale bedrijfsleven?

“De overheid is heel efficiënt en toegankelijk. Het belastingsysteem is aantrekkelijk en de tarieven zijn laag. Maar het systeem is vooral heel simpel en dat is in China wel anders, een bedrijf oprichten is daar veel ingewikkelder. De laatste jaren is de wetgeving in Hongkong wel wat aangescherpt, vooral als het gaat om het tegengaan van witwassen of terrorisme.

“In internationale vergelijkingen is Hongkong vrijer van corruptie dan China. De overheid hier is schoon, je hebt ook voor heel weinig zaken een vergunning nodig. In China geldt dat veel vaker en dat gaat soms gepaard met het verlenen van gunsten. Ook in de rechtspraak kan je in China problemen krijgen, bijvoorbeeld als je een geschil hebt met een lokale zakenpartner. In Hongkong is de rechterlijke macht van een heel hoog niveau.”

Moeten zakenlieden in Hongkong straks echt bang zijn voor uitlevering aan China?

“Voor het internationale bedrijfsleven, ook de Nederlanders, is dat volgens mij geen reëel gevaar. Het geldt misschien wel voor kleine, lokale ondernemers. Als zij belangen in China hebben, kunnen ze straks daadwerkelijk een risico lopen op uitlevering.

Jan Willem Möller, Nederlandse advocaat bij Tanner De Witt

“Voor de grote ondernemingen gaat het vooral om de onafhankelijke status van Hongkong, maar die erodeert, dat past in het plaatje van een steeds strakkere greep van Peking.

“Iedereen hier voelt en weet: onze onafhankelijke positie geldt maar voor vijftig jaar, we worden steeds meer bij China getrokken. Fysiek gebeurt dat door de bouw van een lange brug, symbolisch gebeurt het met wetgeving. Hongkong is straks gewoon China, dat gaat sneller dan we allemaal gehoopt hadden. Mensen maken zich zorgen dat Peking steeds meer invloed gaat uitoefenen.”

Voor het stadsbestuur moet het economische belang toch duidelijk zijn. Kan het zakenleven invloed uitoefenen op de besluitvorming?

“We hebben regelmatig contact met het stadsbestuur. Daar zit bijvoorbeeld de Amerikaanse Kamer van Koophandel bij, die heel uitgesproken is, en ook de Nederlandse waar ik bestuurder van ben. De leiding van Hongkong luistert dan wel, maar we oefenen geen concrete invloed uit.

“De hoogste bestuurder, Carrie Lam, hield tot nu toe haar poot stijf. Maar met de heftige protesten van de afgelopen dagen zou het kunnen dat er toch een verandering komt. Misschien verdwijnt het voorstel wel in een la.

“Peking heeft natuurlijk zelf ook baat bij het huidige systeem. Hongkong is economisch enorm belangrijk voor China, ze hebben er niets aan als bedrijven hier wegtrekken.”

Lees ook: 

‘We blijven vechten voor onze vrijheden’

Ruim zeventig mensen zouden gewond zijn geraakt bij protesten in Hongkong. Het parlementsdebat over de nieuwe uitleveringswet met China moest worden uitgesteld. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden