China geeft eigen kijk op ’Vreedzame Bevrijding’

Bij dit beeld uit de expositie in Peking staat de tekst dat ¿Democratische Hervormingen 1 miljoen Tibetaanse lijfeigenen bevrijdden van onmenselijke uitbuiting¿ en dat dit gevierd werd met een vreugdevuur. (FOTO KAREN MEIRIK)

In Peking is er een tentoonstelling over hoeveel goeds de Chinese bezetting de Tibetanen heeft gebracht. „Dit raakt me diep.”

Een vrouw in afgedragen kleren die in draden om haar lijf hangen, heft de handen in machteloosheid. In de modder ligt een baby in lompen. Hij is vuil en krijst, maar niemand kijkt naar hem om. Op maar een paar meter afstand staat een groot Tibetaans huis, waar in zijde geklede edelen van hun kopjes thee nippen.

Met open monden schuifelen de bezoekers van de expositie ’50 jaar democratie in Tibet’ langs dit tableau met wassen beelden. ’Voor 1959 was de Tibetaanse samenleving donker en wreed’ staat er te lezen. ’Onder de theocratische heerschappij van feodale horigheid, leden gewone mensen onder politieke en spirituele onderdrukking.’

Wang, een vrouw van middelbare leeftijd, is aangedaan. „Als ik zie hoe die lijfeigenen werden behandeld, vergeleken met de rijke klasse, dat raakt me diep”, zegt ze.

De eerste tentoonstellingszaal heeft als thema de ’Vreedzame Bevrijding van Tibet’ in 1951. Er zijn foto’s van vriendelijke soldaten uit het Volksbevrijdingsleger, die de voormalige lijfeigenen helpen om hun leven te verbeteren. Maar in de volgende zaal, het ’Neerslaan van de Gewapende rebellie’ in 1959, leggen de rondleidsters uit dat echte democratie pas kon komen in 1959. Toen begon een twee jaar durende strijd van het Volksbevrijdingsleger tegen Tibetaanse rebellen.

In deze tweede ruimte hangt informatie die de veertiende dalai lama als een despotisch vorst neerzet. Een tabel vermeldt dat hij ’meer dan 10.000 soorten zijde, bont en wol bezat. Meer dan honderd mantels geborduurd met parels en diamanten, ruim 80.000 kilo goud, 47,5 miljoen kilo zilver en tienduizenden parels, jade stukken en diamanten.’

De laatste ruimte van de expositie gaat over de ’Samenzwering tussen de dalai-kliek en de Westerse Anti-China Krachten’. Hier nemen beelden van de rellen van vorig jaar, en de verslaggeving daarover in de westerse media, een centrale plek in.

„Ik heb nu zoveel meer geleerd over de dalai en zijn verraad tegen de Chinese overheid”, zegt een verontwaardigde mevrouw Wang. De gepensioneerde Ren Dengquan zegt: „Onze overheid voerde een goede en gematigde politiek voor de Tibetanen. Maar de dalai accepteerde deze vriendelijkheid niet en heeft zijn volk verraden.” Ze spugen de naam dalai bijna uit.

Bijna alle bezoekers zijn Han-Chinezen op leeftijd. Jiaxi, een jongeman met Tibetaans uiterlijk, staart naar de foto’s van de rellen in Llhasa. Hij herinnert ze zich als de dag van gisteren. „Het eerste dat ik deed, nadat ik het nieuws hoorde, was mijn vader bellen.” Jiaxi had reden tot bezorgdheid. Zijn Tibetaanse moeder zat bij hem in Peking, maar zijn Han-Chinese vader was in Qinghai, waar hij werkt voor het Volksbevrijdingsleger. En nadat de rellen in Lhasa begonnen, verspreidden ze zich binnen een dag naar de Tibetaanse gebieden in de provincies Qinghai, Gansu en Sichuan.

Volgens Jiaxi is er normaliter een goede verstandhouding tussen beide bevolkingsgroepen, en waren de rellen uitzonderlijk. Maar een gemengd huwelijk, zoals tussen zijn ouders, is nog altijd ongewoon.

Jiaxi vertelt zijn verhaal in een lokaal restaurant. Weg van de geüniformeerde bewakers en politie in burger bij de tentoonstelling. Alles wat met Tibet te maken heeft, ligt gevoelig. Bij toegangswegen naar de Tibetaanse gebieden staan politieposten en ook veel websites over Tibet zijn geblokkeerd.

Jiaxi volgt een zangstudie in Peking. Hij wil met zijn muziek de Han-Chinezen meer begrip bijbrengen voor de Tibetaanse cultuur. Maar wat hij vertelt, lijkt zo uit een toeristenfolder te komen. „Tibetanen kunnen allemaal goed zingen en dansen. In onze muziek prijzen we de mooie dingen van het leven. We zijn vriendelijk en werken hard. We eten veel vlees, maar worden niet dik. Dankzij onze yakboter-thee.” Dan zingt hij een Tibetaans welkomstlied. In het restaurant vallen de gesprekken stil.

(Trouw)
De dalai lama arriveert in India, op 18 april 1959. (FOTO AP)Beeld ASSOCIATED PRESS
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden