China dreigt en lonkt naar Taiwan

De dreigende toespraak van de Chinese leider Xi was in Taiwan overal te zien. Beeld AFP

Op naar een vreedzame hereniging! Die boodschap heeft de Chinese president Xi in het nieuwe jaar gestuurd aan Taiwan. Maar veel inwoners van dat eiland zijn er niet gerust op.

Xi Jinping koos een symbolisch moment voor een belangrijke boodschap aan het volk van Taiwan. Zeventig jaar nadat het eiland zich in de praktijk afscheidde van China en veertig jaar nadat de regering in Peking de echte vijandelijkheden staakte, herhaalde de Chinese president een op zich bekend standpunt: Taiwan is voor eens en voor altijd onderdeel van China, hereniging is op komst en geweld wordt niet uitgesloten.

Niet dat de Chinese marine snel zal opstomen naar het eiland op 160 kilometer van het vasteland. Daar wordt wel regelmatig voor geoefend, onlangs nog met een soort omsingeling van Taiwan, maar niemand verwacht direct militair ingrijpen. Wat Xi wel doet is duidelijk maken dat het hoe dan ook ooit tot hereniging moet komen, en dat dit onder bestuur van Peking zal gebeuren. Want hereniging van de twee landen is ‘de grote trend van de geschiedenis’.

Spanningen

De relaties tussen Peking en Taipei zijn verslechterd sinds de verkiezing van de Taiwanese president Tsai Ing-wen in 2016. De politica van de Democratische Progressieve Partij (DPP) is voorstander van onafhankelijkheid van het eiland, dat wil zeggen: volgens de DPP is Taiwan in de praktijk al onafhankelijk. Dat lijkt een open deur voor een gebied met een eigen staatshoofd, regelmatige verkiezingen en bovendien een krachtige economie.

Maar Taiwan wordt door slechts zeventien landen in de wereld erkend als onafhankelijke staat en dat aantal is de afgelopen jaren gedaald. De meeste daarvan zijn bovendien kleine en weinig invloedrijke landen; Paraguay en het Vaticaan zijn de belangrijkste bondgenoten die Taiwan nog heeft. Ook hier zit Peking achter. De Chinese overheid wil geen diplomatieke banden aangaan met landen die Taiwan erkennen. De rest van de wereld moet dus kiezen, tussen een land met ruim 23 miljoen mensen of een met meer dan 1,3 miljard inwoners en mogelijke consumenten.

‘Een land, twee systemen’

Xi probeerde in zijn toespraak de Taiwanezen gerust te stellen. Daarvoor greep hij terug op het idee van ‘een land, twee systemen’, dat ook gebruikt wordt om de voormalige Britse kolonie Hongkong te besturen. “Het sociale systeem en de levensstijl van de Taiwanese medeburgers zullen volledig gerespecteerd worden, en hun privébezittingen, religie en legitieme belangen zullen volledig beschermd worden na de vreedzame hereniging, op voorwaarde dat de nationale soevereiniteit, veiligheid en ontwikkeling verzekerd zijn.”

Maar helaas heeft het principe van ‘een land, twee systemen’ de inwoners van Hongkong niet gebracht wat zij ervan verwachtten, toen hun stad in 1997 Chinees werd. Sindsdien heeft Peking de eigen regels die in Hongkong gelden langzaamaan uitgehold en de democratie ondermijnd. Veel Taiwanezen vrezen dat er van hun democratie en vrijheid weinig over zou blijven onder Chinees bestuur. Slechts een kleine minderheid van de bevolking steunt dan ook hereniging op korte termijn, al lijkt de trend de laatste tijd iets meer pro-Peking te zijn.

President Tsai liet in een eigen boodschap, een dag voor die van Xi, al weten dat de onafhankelijkheid van het eiland gerespecteerd moet worden. Maar zij weet ook dat het maar zeer de vraag is of ze herkozen zal worden in 2020. Wellicht maakt een kandidaat die positiever staat tegenover Peking dan meer kans. De Kuomintang, de conservatieve partij die in de eerste decennia Taiwan bestuurde, streeft officieel naar hereniging.

Lees ook: Xi Jinping is rond van buiten, vierkant van binnen

Een telefoontje van de vriendelijk overkomende Chinese president Xi Jinping met zijn Amerikaanse collega Donald Trump was een jaar geleden genoeg: Trump slikte zijn eerdere steun aan Taiwan snel in en schaarde zich gedwee achter het één-Chinabeleid. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden