Chili / Bachelet verenigt emotie met rede

’Het is tijd voor vrouwen, voor het geluk van mannen en vrouwen’, zei Michelle Bachelet aan de vooravond van haar vermoedelijke overwinning in de Chileense presidentsverkiezingen.

Onder de noemer ’continuïteit met verandering’ stevent Bachelet morgen volgens de peilingen af op een absolute meerderheid. Daarbij laat ze haar rivaal Sebastián Piñera, die bij de eerste ronde in december als tweede eindigde, met zeker vijf procent achter zich.

De linkse politica dankt dit succes aan haar uitstraling, politieke verleden en een heldere campagne. De verdeeldheid van haar tegenstanders kreeg ze cadeau. Piñera ontving met zijn rechtse Nationale Renovatie RN weliswaar de electorale steun van de nog rechtsere Onafhankelijke Vrijheidsunie UDI. Maar van enige coördinatie van politieke ideeën was niet veel te merken.

Daarnaast is de voorsprong van Bachelet ontegenzeggelijk een verdienste van de huidige president en partijgenoot Ricardo Lagos. Die overwon de afgelopen vijf jaar met links praten maar liberaal regeren de aanvankelijke scepsis van de conservatieve Chilenen. Met een jaarlijkse economische groei van bijna zes procent en een verdubbeling van de export kan Lagos rekenen op steun van 70 procent van het volk.

De vermoedelijke winst van Bachelet tekent het succes van een bijzondere politieke formule, genaamd Concertación de Partidos por la Democracia. Dit verbond van socialisten en christen-democraten ontstond aan het einde van de dictatuur van Augusto Pinochet tussen 1973 tot 1990. Doel was de stabiliteit te vergroten van de toen nog fragiele democratie en een front te vormen tegenover de rechtse conservatieven. De militairen beheersten achter de schermen de politiek. Generaals deden in hun tank nog wel eens een rondje om het congres en als Pinochet –toen nog ’senator voor het leven’– sprak, was iedereen stil.

De Concertación is al sinds 1990 onafgebroken aan de macht. Daarmee toont Chili zich niet alleen economisch maar ook politiek een baken van stabiliteit in een steeds roeriger continent. Terwijl in de rest van Latijns-Amerika traditionele politieke partijen van de kaart worden geveegd of kiezers zich overgeven aan luidruchtige praatjesmakers, lijkt in Chili alles te blijven zoals het was. Niet alleen de oude partijen houden stand, zelfs de regerende coalitie gaat door alsof er niks verandert in de wereld.

Toch weten de Chilenen zelf van deze schijnbaar saaie ’voortzetting van hetzelfde’ iedere keer weer een doorbraak te maken. Zo was Lagos in 2000 de eerste socialistische president sinds Salvador Allende, die in 1973 bij de staatsgreep van Pinochet om het leven kwam. Voor veel Chilenen was dit een emotionele revanche op de geschiedenis, voor de rest van de wereld een bewijs hoe volwassen de Chileense democratie in minder dan een decennium was geworden.

Ook Bachelet belichaamt een doorbraak. Als ze morgen wint wordt ze de eerste gekozen vrouwelijke president van Zuid-Amerika. Zeker voor Chili, een oerconservatief land waar echtscheiding nog maar sinds kort is toegestaan, de morning-afterpil al jaren tot felle debatten leidt en de katholieke kerk de standpunten bepaalt, is dat een revolutie.

Zelf blijft ze er nuchter onder. „Uiteindelijk gaat iemand in de politiek om de wereld te verbeteren”, zei ze tijdens haar campagne. „Zo’n wens komt eerder voort uit emotie dan uit de reden. Het verenigen van die twee is voor vrouwen iets heel normaals.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden