Chicago in de greep van bendegeweld

misdaad | Elk moordrecord wordt er verbroken en de politie verkeert in een crisis. Wat gaat er mis in de derde stad van de VS?

Wie na een weekend in Chicago de kranten openslaat kan geheid kijken naar een baaierd aan schietpartijen. Stap twee: spotten of de eigen buurt ook mikpunt was.

Het afgelopen Labor Day-weekend was een record, zelfs voor de derde stad van het land, met 13 doden en 52 gewonden. Augustus was de bloedigste maand in twintig jaar met 90 moorden. Dit jaar vielen al 512 doden, meer dan in heel 2015.

Bovenop die dramatische stijging komt dat de politie met een interne crisis kampt. Onderzoeken legden de slechte behandeling van raciale minderheden onomstotelijk vast. Vorig jaar schoten agenten in de stad van 2,7 miljoen inwoners vijftig burgers dood. Het duurde een jaar eer de politie beelden vrijgaf van de dood van de zwarte Laquan McDonald in 2014: eerst loopt de tiener huppend dwars over straat, even later is hij dood. Pas na het vrijgeven van die beelden werd de witte agent die hem met 16 kogels doorzeefde, in november 2015 voor moord aangeklaagd.

Na de nodige demonstraties en nog meer doden door politiegeweld ontsloeg burgemeester Rahm Emanuel in december de witte korpschef Garry McCarthy. Sinds maart mag de zwarte interim-chef Eddie Johnson de kolen uit het vuur halen. De pijn over en weer is groot: wantrouwen bij de bevolking die voor een derde Afro-Amerikaans is en een knarsend moreel bij de 12.000 agenten van de Chicago Police Department (CPD). Rahm kondigde aan dat er voor juni 1400 tasers, stroomstootwapens, zouden zijn en dat het korps getraind zou worden op gebruik hiervan.

De CPD is jaarlijks miljoenen kwijt om fout gedrag af te kopen. Maar de burgers zijn ook niet allemaal lieverdjes. Zo schoten eind augustus twee zware criminelen (zwarte broers van 22 en 26) die allebei voorwaardelijk vrij waren, bij een bendeaanslag vanuit hun auto wel erg mis: ze doodden een moeder die met haar kind in een wandelwagen liep. Dit incident haalde het nieuws omdat zij de nicht van een beroemde basketballer was.

Korpschef Johnson wond zich daarna op over de "slappe wapenwetten die toelaten dat de groep gewelddadige recidivisten te snel weer vrijkomt". Hoofdaanklager Anita Alvarez werd in maart wegens haar gebrek aan doortastendheid door de kiezers voor straf niet herkozen.

Het grootste deel van het geweld is geconcentreerd in bepaalde minderheidswijken, 85 procent van de daders staat op een lijst van Johnson. Het zijn vooral bendeleden die elkaar overhoop knallen. Maar er zijn ook te veel omstanders die spelend op straat (de zesjarige Tacarra Morris) of in hun eigen huis worden doodgeschoten. Vooral in de grote zwarte South Side en de Latino West Side is het keer op keer raak en overheerst de angst.

De BBC filmde onlangs een rapper van de West Side die huilend vertelt hoe hij koste wat kost zijn wijk uit wil om zijn gezin te beschermen: "Ik heb in Irak gevochten. Dit is niet normaal. Chicago is net een derdewereldland". De mannen in de korte film zijn het eens: nooit eerder zagen ze zoveel inwoners met wapens, onder wie 15- en 16-jarigen, die 'de hele dag rondrijden tot ze iemand vinden om overhoop te knallen'. Zij lopen niet met een klein kaliber wapen zoals vroeger, maar met groter spul: wapens en magazijnen met dertig kogels.

Maar waarom zijn er nou juist in Chicago meer moorden dan in het grotere New York en Los Angeles samen? De wapenwetten zijn er minder streng en buurstaat Indiana levert illegale wapens in overvloed.

Langdurige uitsluiting van zwarten heeft ertoe geleid dat 'het zwarte gezin' uiteengevallen is. Veel alleenstaande moeders doen wat ze kunnen maar toch is het voor veel zwarte jongeren armoede en uitzichtloosheid troef. In Chicago zijn de achterbuurtflats waar bendes heersten gesloopt. Criminelen en ritselaars hebben zich nadien met hun drugs, wapens en gebrek aan perspectief over praktisch de hele South Side verspreid.

Burgemeester Emanuel komt volgende week met een 'strategisch plan van aanpak'. Het inschakelen van de Nationale Garde waarop sommige burgers aandringen, wees hij bij voorbaat van de hand. Korpschef Johnson verzuchtte na het extreem gewelddadige Labor Day-weekend: "Dit is geen politieprobleem, maar een probleem van de hele samenleving".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden