'Chess' blijkt een verkeerde keuze

Tournee t/m januari 1995. Met binnenkort o.a. 30/9 en 1/10 Carré, Amsterdam, 8/10 Gooiland, Hilversum, 11-12/10 Agnietenhof, Tiel en 20-21/10 Zuidplein, Rotterdam.

De musicalafdeling van het Ballet van Vlaanderen begint aan zijn tiende seizoen. Na een aantal mooie bewerkingen en eigen produkties, was het musicalgezelschap de laatste jaren niet meer zo gelukkig in zijn repertoirekeuze. Het succes van de Vlaamse versie van 'De Man van La Mancha' was grotendeels te danken aan de gastrol van Ramses Shaffy. Met zwakke produkties als 'Hello Dolly' en de recente heropvoering van 'Jesus Christ Superstar' toonde het gezelschap aan dat grote musicaltalenten binnen de eigen gelederen ontbreken. Maar ook dat men binnen het creative team van het Koninklijk Ballet klaarblijkelijk onvoldoende beseft, dat op een aantal van zulke klassieke musicals inmiddels toch heus een houdbaarheidsdatum zit geplakt.

Hoewel 'Chess' pas begin jaren tachtig werd geschreven, is ook die musical nogal gedateerd. Centraal staat het wereldkampioenschap schaken tussen een Rus en een Amerikaan, voor wie Anatoly Karpov en Bobby Fischer enigszins model stonden. Behalve op de strijd tussen deze twee botsende karakters en culturen, die elkaar in en buiten de speelzaal bestrijden, legt de musical de nadruk op de toenmalige Oost-West-problematiek. Het leidt al met al tot het stereotiepe beeld van de moderne, schreeuwerige en zelfzuchtige Amerikaan versus de saaie Rus, die hotelkamers afluistert, de hele dag wodka drinkt en mensen chanteert met in strafkampen verblijvende familieleden.

Nu wordt deze met enige humor geaccentueerde vertekening, zo zwart-wit als het schaakspel zelf, gelukkig al snel overschaduwd door een driehoeksverhouding. De secondante èn geliefde van de Amerikaan, laat zich schaken door de Rus, wat aanleiding geeft tot talloze verwikkelingen. Zulke intriges zouden de musical moeten doen bruisen en dat gebeurt weinig.

'Chess' werd geschreven door Tim Rice. Musicals van deze Engelse tekstdichter als 'Evita' en 'Jesus Christ Superstar', dankten hun grootste succes aan de ijzersterke composities van 'Mister Musical' Andrew Lloyd Webber. De muziek van 'Chess' is van Benny Andersson en Björn Ulvaeus, bekend van Abba. De musical leverde hen twee succesnummers op: 'One Night in Bangkok' en 'I know him so well'. Anno 1994 kan alleen dat laatste nummer, door Cyrano-auteur Koen van Dijk vertaald als 'Ik ken hem pas nu', mij nog bekoren. Het is dodelijk voor zo'n bijna geheel doorgecomponeerd produkt, dat al die andere, wat fantasieloze Abba-achtige deuntjes geen indruk nalaten.

Dat laatste geldt eigenlijk voor de hele produktie. Voorzover niet hinderlijk overstemd door het orkest, vind ik de vertaling van Koen van Dijk weinig verrassend. Dat geldt ook voor het spel van de cast van in totaal 25 personen. Zelfs de drie hoofdrollen zijn wat betreft hun zangprestaties nogal vlak, al geldt dat in mindere mate voor Hilde Norga en Hans Peter Janssens (de Rus) dan voor Addo Kruizinga (de Amerikaan), die zichzelf soms overschreeuwt. Als de vrouw die beiden aan zich bindt, eist Norga gaandeweg de produktie met recht de hoofdrol voor zich op. En voor de grote aandacht die is uitgegaan naar de vormgeving - de enscenering en de bewust sobere decoratie - verdient de musicalafdeling van het Ballet van Vlaanderen de lof die haar al jaren toekomt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden