Cherrytomaat moet Duitsers 'Wasserbombe' laten vergeten

BERLIJN - De vrouw bekijkt het trosje tomaten van voren naar achteren en van boven naar beneden, constateert kennelijk een onregelmatigheid, legt het terug, pakt een ander, keurt dat ook af, en loopt uiteindelijk met het derde trosje naar de weegschaal op de groentenafdeling van deze kleine Berlijnse supermarkt.

CO WELGRAVEN

De zorgvuldige inspectie heeft niks met de herkomst van de tomaten te maken, zegt ze. “Ik doe dat altijd bij groenten en fruit.” De vrouw weet dat de tomaten uit Nederland komen. “Ze zijn heerlijk.” Gewone tomaten koopt ze nooit meer. “Die zijn smakeloos. Bij deze trostomaten proef je tenminste wat.”

De trostomaat, die je overal in Berlijn kunt kopen, is één van de producten waarmee de Nederlandse tuinbouw probeert het vertrouwen van de Duitse consument terug te winnen. Dat vertrouwen kreeg een paar jaar geleden een forse deuk. De Nederlandse tomaat smaakte nergens meer naar, vonden de Duitsers. Een Wasserbombe noemden ze het product.

“De tuinbouw heeft zich te veel op de productie gericht”, zegt Jan Doldersum, werkzaam bij het zaadteelt- en zaadhandelbedrijf Rijk Zwaan. “Er is te weinig aandacht geweest voor bijvoorbeeld smaak. Daarvoor zijn we bestraft.”

Doldersum, afgestudeerd aan de Landbouwuniversiteit in Wageningen, onderzocht vorig jaar op verzoek van de Nederlandse ambassade in Bonn de achtergronden van de dalende afzet van Nederlandse tuinbouwproducten. Hij is nu gestationeerd in Berlijn en moet in opdracht van zijn bedrijf de contacten bevorderen in de lange keten van teelt (Nederland) tot afzet (Duitsland) van tomaat, komkommer, paprika en andere groenten.

Doldersum overlegt met supermarktketens in het oosten van Duitsland, loopt winkels af om van de chefs van de groentenafdelingen te horen wat de wensen zijn, en probeert de boodschap over te brengen dat er de laatste jaren wel wat veranderd is met de Nederlandse tomaat.

De Nederlandse tuinbouw heeft na het ineenstorten van de markt in Duitsland het assortiment vergroot. Niet alleen meer de rechttoe-rechtaan tomaat, maar ook de cherrytomaat (een klein tomaatje), de trostomaat en de vleestomaat. Bovendien is het transport verbeterd. Vroeger werden de tomaten tot een paar keer toe van het ene in het andere kistje gedaan. Als ze eenmaal in de Duitse winkels waren beland, wilden ze nogal eens beurs zijn.

De maatregelen werken, al verwacht Doldersum niet dat de export van tomaten naar Duitsland snel weer het niveau zal halen van de vette jaren 1990, 1991. Toen was ongeveer 55 procent van de Duitse markt in Nederlandse handen. In 1992 begon de neergang: de term Wasserbombe was geboren. Het Nederlands aandeel slonk met enkele procentpunten per jaar.

Vooral Spanje, dat al het voordeel had van lagere prijzen, heeft geprofiteerd van het imago-probleem van de Nederlandse tomaat. Doldersum: “Als een consument op het kistje tomaten 'Canarische eilanden' ziet staan, dan denkt-ie: 'Lekker, zon, warmte'. Daar kunnen wij moeilijk tegen concurreren. Terwijl de productie van tomaten op de Canarische eilanden vrijwel identiek is als bij ons. Sterker nog: ze gebruiken daar vaak zaaizaad uit Nederland.”

De Nederlandse tomaat had niet alleen de naam waterig te zijn, maar werd bovendien geassocieerd met bedenkelijke productiemethoden. Nederlanders hebben de meest effectieve land- en tuinbouw ter wereld, dus ze zullen wel bestrijdingsmiddelen gebruiken, bestralen, of genetische veranderingen toepassen. Duitsers, altijd al bedacht op hun gezondheid, zijn daar uiterst gevoelig voor.

Doldersum: “Winkelchefs weten soms niet dat bestraling van verse groenen en fruit in Nederland bij wet verboden is. Ik probeer uit te leggen dat we een hele milieubewuste teelt hebben. Supermarkten krijgen van ons inzage in het hele productieproces. Van de grond tot de mond, noemen we dat.”

Toch zijn er nog steeds problemen met de tomaat. Een paar weken geleden ontdekten controleurs in het westen van Duitsland kisten met Nederlandse (en ook Belgische) tomaten, die verkocht werden als Duitse tomaten. De winkeliers konden op deze manier hogere prijzen berekenen.

Doldersum: “Het gaat weer wat beter, maar we moeten blijven oppassen. We moeten de Duitse consument steeds informatie geven over onze productiemethoden, open kaart spelen. We moeten niet denken dat we er al zijn.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden