Chef rijkswacht stapt op na ontsnapping Dutroux

Van onze correspondent BRUSSEL - Rijkswachter-commandant Willy Deridder heeft gehoor gegeven aan de oproep van de Belgische regering en ontslag genomen. In de top van justitie en politie bestaat echter weinig bereidheid zijn voorbeeld te volgen.

Deridder vindt dat hijzelf geen enkele fout heeft gemaakt, maar stapt op om het vertrouwen in justitie en politie te helpen herstellen. Het was Deridders rijkswacht die vorige week donderdag Marc Dutroux liet ontsnappen uit het paleis van justitie in Neufchateau, een blunder, die heel België op zijn kop zette.

Nadat de ministers van justitie en binnenlandse zaken hun ontslag hadden ingediend drongen de regeringspartijen er bij de verantwoordelijken bij gerecht en politie op aan hetzelfde te doen. In een debat over de zaak gisteren prees premier Jean-Luc Dehaene Deridder en zei dat hij in andere functies het land nog grote diensten kan bewijzen.

Het ontslag van Deridder was een van de weinige concrete zaken die Dehaene de Kamer gisteren meldde. Dit tot woede van de oppositie. Vooral de Vlaamse liberalen verweten Dehaene in gebreke te blijven bij het hervormen van justitie en politie. De moties van wantrouwen die door de oppositie waren ingediend werden alle verworpen. Christendemocraten en socialisten steunden hun regering. De hele oppositie stemde voor de moties, met uitzondering van de Vlaamse liberaal Marc Verwilghen.

Verwilghen werd de populairste politicus van België door zijn optreden als voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie in de zaak-Dutroux. Hij wierp zich gisteren op als de enige echte neutrale wegbereider voor een samenwerking van parlement en regering bij het hervormen van justitie en politie. Maar ook Verwilghen stelde wat bitter vast dat Dutroux met zijn vluchtpoging meer in beweging had gekregen dan hijzelf met zijn hele onderzoekscommissie. De ontsnapping van Dutroux lijkt hetzelfde effect te krijgen als de zedenzaak zelf; de herstructurering van politie en justitie schiet omhoog op de politieke agenda.

Het grootste probleem waarmee België worstelt is de grote verscheidenheid aan politiediensten, die allemaal onder verschillende autoriteiten vallen. Bij verscheidene grote misdaad-affaires bleek iedere keer de samenwerking tussen die politiediensten ver te zoeken. En of het nu de parlementaire onderzoekscommissies naar de Bende van Nijvel waren of de commissie-Dutroux, belangrijkste conclusie was steeds dat België het best één politiedienst kon hebben.

- Vervolg op pagina 5

Dehaene komt sterker uit zaak-Dutroux VERVOLG VAN PAGINA 1

In het geval van de commissie-Dutroux onderschreven alle Kamerfracties die conclusie. Maar toen er voorstellen moesten worden uitgewerkt ontstond er onenigheid in de regering, vooral omdat de Waalse socialisten hun burgemeesters niet hun gemeentepolitie willen afnemen. De oppositie verweet Dehaene dan ook dat hij opriep mee te werken aan de hervorming van politie en gerecht maar geen consensus wist te bereiken binnen zijn eigen coalitie.

Ook de oproep van de regering-Dehaene aan de verantwoordelijken binnen justitie en politie om net als de twee ministers en rijkswacht-commandant Deridder hun functie op te geven was volgens de oppositie weinig geloofwaardig. Als Dehaene dit meent waarom heeft hij vorig jaar dan in vliegende haast de herbenoeming van Melchior Wathelet bij het Europees Hof van Justitie geregeld?, klonk het op de oppositiebanken.

Wathelet, oud-minister van justitie, was zes jaar geleden verantwoordelijk voor de vervroegde vrijlating van Dutroux. Bovendien heeft hij niets gedaan om de justitie te verbeteren. Ondanks de verwijten van de oppositie lijkt ook de ontsnappingsblunder terecht te komen in die merkwaardige kronkel die alleen in de Belgische politiek te vinden is. Wat aanvankelijk een doodsklap lijkt voor een regering wordt aangegrepen om een ongekende dadendrang ten toon te spreiden, waardoor niet de regering maar de oppositie in verlegenheid geraakt.

Het snelle aftreden van twee jonge en alom geprezen ministers was de start van dat scenario. De terugkeer van Louis Tobback op binnenlandse zaken maakte de zaak rond. Want Tobback is, mèt Dehaene, absolute meester in dit spel. Dat bij justitie en politie alleen Deridder, bekend als een progressieve hervormer, tot aftreden bereid bleek is voor Dehaene misschien een tegenvaller. Andere hooggeplaatsten zeggen de uitkomst af te wachten van het onderzoek naar de ontsnapping. Maar zelfs hangende dat onderzoek is de positie van Dehaene eerder versterkt dan verzwakt. De premier kon daarom een groot deel van zijn verklaring in de Kamer wijden aan het komende weekeinde, als België met tien andere EU-staten de toegangskaart krijgt voor de Europese muntunie, en aan de plannen voor het scheppen van nieuwe banen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden