Chazia Mourali

Chazia Mourali (Parijs, 1963) is journaliste en presentatrice. Ze werkte voor AT5, IKON, Teleac en NCRV, maar brak pas echt door toen zij ruim twee jaar geleden door RTL4 werd gevraagd de Nederlandse variant van het BBC-programma 'The Weakest Link' te presenteren. De Zwakste Schakel, waarin Mourali de rol van strenge schooljuf speelt, is volgens de spelleiding bedoeld voor 'mensen met een snelle geest en een dikke huid'.

1.Gij zult de here uw god aanbidden en hem liefhebben met geheel uw hart, geheel uw ziel en met al uw krachten

,,Ze zullen het vast niet zo gezegd hebben, maar volgens mijn ouders was godsdienst opium voor het volk. Een zoethouder. Mijn moeder is daar later op teruggekomen -ze heeft er zelfs eens op aangedrongen dat ik mij zou laten dopen- maar toen ik klein was, moest ze er niets van hebben. En ik, ik wilde er van de weeromstuit alles van weten. De ouders van een paar van mijn vriendinnetjes waren Rozenkruisers. Ik ben zelfs eens mee geweest naar zo'n tempel. Het leek mij prachtig om daar bij te horen. Om op alle ingewikkelde vragen in dit leven een duidelijk antwoord te krijgen. Ik heb dat verlangen naar houvast en zekerheden nog steeds, maar ik kan niet meer geloven dat één bepaalde club het bij het juiste eind heeft. Het ziet er van de buitenkant vaak prachtig uit, maar overal spelen machtsconflicten, intriges en verraad. De zelfgenoegzaamheid van de meeste gelovigen-er is maar één waarheid en dat is de onze-komt uiteindelijk toch op enorme domheid neer. Ik leef volgens mijn eigen mores, maar die stel ik elke keer opnieuw ter discussie. Ik hou ervan met vrienden stevige, existentiële gesprekken te voeren over zaken die we zo langzamerhand als vanzelfsprekend hadden aangenomen. Dat is verwarrend, maar ook goed. Ik geloof dat twijfel en wijsheid hand in hand gaan.''

2.Gij zult de naam van de heer uw god niet zonder eerbied gebruiken

,,Ik let er bij De Zwakste Schakel op dat ik nooit ordinair ga schelden. Ik zeg, bijvoorbeeld, kapoen in plaats van klootzak. Dat vind ik nog altijd een briljant woord: kapoen! Dat woord is zo archaïsch, niemand gebruikt het meer. En tegelijkertijd is het, in al zijn keurigheid, veel vernietigender dan klootzak. Ik vind het enig om dit soort beledigingen te verzamelen-ik heb altijd een aantekeningenboekje bij me. Tijdens een uitzending creëer ik de momenten waarop ik die uitdrukkingen kan gebruiken. Vooral de mensen die de knipoog van het programma niet begrijpen-en zichzelf veel te serieus nemen-krijgen er van langs. Het is namelijk een satire op een quiz. Als in een normale quiz een kandidaat op de vraag 'Wat is de hoofdstad van Frankrijk' als antwoord 'Ehh... Londen?' geeft, slaat de quizmaster onmiddellijk een arm om hem heen. 'Het is thuis veel makkelijker,' piept zo iemand dan nog, waarop de spelleider begripvol knikt. Ik zou in zo'n geval zeggen: 'Is het thuis gemakkelijker? Ga dan gauw naar huis.' Met die conventies wil ik spelen. Dat is het spel. Weet je wie de beste kandidaten zijn? Nichten. Die zien de theatrale kant van het geheel. Die snappen het verschil tussen een spitse opmerking en een belediging. Ik vind het heerlijk om die gemene rol te spelen, om over een bepaalde grens te gaan. Nee, niet straffeloos. Niets in dit leven is zonder straf. Mijn straf is onbegrip. De meeste mensen ontdekken dat ik in werkelijkheid veel aardiger ben, maar er zijn er die werkelijk geloven dat ik een bitch ben. Ik ben op straat wel eens nageroepen: 'Wat denk je wel niet!' Zo'n beetje als de schurk uit het toneelstuk die bij de achteruitgang door onnozele toeschouwers wordt opgewacht.''

3.Gij zult de dag des heren heiligen

,,Ik ben gelegenheidskatholiek. Ik heb een huis in de Voerstreek, in België. Als ik daar ben, neem ik deel aan het katholieke, sociale leven. Ik word gevraagd voor doop- en communiefeesten van de buren en op zondag ga ik meestal een kaarsje branden in de oude abdij vlakbij mijn huis. Laatst bezocht ik, op een eiland in de buurt van Lugano, een prachtig kerkje, super-barok, met veel goud en rood fluweel. Er zijn mensen die het kitsch noemen, maar ik krijg er tranen van in mijn ogen. Wat mij zo ontroert? Ik weet het niet... de schoonheid, de verstilling. Die stilte ontbreekt soms in mijn leven. Zo'n katholieke kerk binnengaan, even zitten, kijken en tot rust komen; dat is voor mij een vorm van hygiëne. Ja, er zit ook een religieuze kant aan; er gaat iets troostends van uit. Al moet ik je zeggen dat ik mij minder vaak dan vroeger voel 'opgenomen in een groter geheel'. Ik put mijn troost uit literatuur. Literatuur is voor mij een soort ideologie, of een religie. Zo las ik deze zomer een boek van Cesare Pavese waarin hij één van zijn personages over iemand die heel rijk is laat opmerken 'maar hij houdt niet van de geur van aarde'. En ik herkende het meteen: je hebt mensen die heel narcistisch zijn-ego, ego, ego-die alleen maar gelukkig kunnen worden van bezit, of een maatschappelijke status en je hebt mensen die van de geur van aarde houden. Ja, ik wil zo iemand zijn. Ik kan van een mooi landschap genieten, of een flakkerend kaarsje in de kerk. Ik wil de geur van aarde nooit verliezen.''

4.Eer uw vader en uw moeder

,,Ik ben, zoals de meeste kinderen, heel loyaal. Maar ik ben ook goed in het conflict. Een dramaturg heeft mij ooit geleerd dat conflict, in het theater, contact betekent. Als je altijd maar langs elkaar heen leeft, is het aan de oppervlakte misschien wel gezellig maar kom je nooit tot de kern der dingen. Het grootste conflict met je ouders heeft te maken met wat je van hen verinnerlijkt; op een dag kom je erachter dat je precies die dingen doet waar je je bij je ouders het meest aan hebt geërgerd. Volgens mij komt de waardering, die zoveel kinderen op latere leeftijd voor hun ouders aan de dag leggen, voort uit het feit dat ze hebben geleerd zichzelf te waarderen.

Ik heb er een handje van om te pas en te onpas met mijn veeleisende vader op de proppen te komen. Tunesiër met geldingsdrang, heel erg ambitieus, hoge verwachtingen van zijn dochter enzovoort. Tot een vriend opmerkte: 'Het is maar goed dat hij zo veeleisend was, nu heb je tenminste iets bereikt.' Het was heel goed dat hij dat tegen mij zei. Ik neig er naar mij tekortgedaan te voelen, maar ik zie ook in dat de manier waarop mijn vader mij heeft opgevoed een stimulans is geweest. Als ik kinderen krijg-en wie weet?-zal ik hen niet alleen aanmoedigen het beste uit henzelf naar boven te halen, maar ik zal ze daar ook in waarderen. Ik zal zeggen: ik ben trots op jullie. Dat is iets wat mijn vader niet over zijn lippen kreeg. Dat conflict heb ik dus opgezocht. Ik had weg kunnen gaan. Ik had kunnen denken: val maar dood. Maar ik heb gekozen voor een knokpartij, met als inzet het contact te verbeteren. En het is me gelukt, ik heb het eruit gekregen. Ja, natuurlijk ben ik wel eens verdrietig geweest als ik weer eens voor niets had gewacht op een aai over mijn bol. Maar er komt natuurlijk ook een moment waarop je 'andere ouders' kiest. Ken je dat fantastische boek van Lillian Rubin, Het onverwoestbare kind? Dat gaat over adopteerbaarheid als strategie. Nou, ik ben zeer adopteerbaar. Zo heb ik sinds mijn zeventiende een heel goed contact met mijn docente literatuur. Zij is altijd heel trots op mij geweest, gaf me de complimenten die ik op andere plekken niet kreeg. Denk nu niet dat ik altijd gepamperd wil worden-dat leidt uiteindelijk ook alleen maar tot grote kwetsbaarheid, omdat je dan niet meer in de gaten hebt dat je slechts één klein schakeltje in een hele grote samenleving bent; dat er ook nog andere mensen zijn die iets hebben meegemaakt en die allemaal genoegdoening willen.

Maar ach, dat gezeur over vroeger... ik vind dat we in een tijd leven waarin voortdurend met allerlei therapeutische waarheden wordt gezwaaid. Het lijkt wel alsof iedereen in therapie is. Zoveel gekrenkte ego's, dat schiet toch helemaal niet op?''

5.Gij zult niet doden

,,Als iemand totaal onrechtvaardig is, jou niet ziet of hoort, er op uit is je te kwetsen, klein te krijgen of te vernietigen-of ik zulke mensen ken? O, zoveel! Natuurlijk. Nou goed, deze mensen dus, die voor honderd procent uit ego bestaan, zal ik misschien niet dood wensen, maar de griep gun ik hen van harte. Griep met complicaties.''

6.Gij zult geen onkuisheid doen

,,Een van mijn vrienden zei onlangs dat Kant heeft geschreven: mensen gebruiken elkaar altijd, maar dat is niet erg zolang het contact centraal staat. In die definitie kan ik mij heel goed vinden. Ik vind het prachtig als mensen seksueel vrij zijn. Seksuele vrijheid heeft voor mij te maken met vitaliteit, met levenslust. In iedere nieuwe ontmoeting een manier zien om niet alleen die persoon, maar het hele leven te omhelzen. Maar zodra je anderen, met jouw gedrag, ongelukkig maakt, moet je ophouden.

Als ik vrij ben omarm ik het leven, maar zodra ik mij aan iemand heb gebonden, geef ik mezelf voor honderd procent. In relaties ben ik zo monogaam als de pest. Ik ken mensen, vooral in de homoseksuele wereld, die er van alles naast kunnen hebben. Dat zou mij niet liggen. Als ik een man had die rondscharrelde, zou ik daar erg ongelukkig van worden. De Bridget Maasland-benadering van de kwestie is, geloof ik, niet helemaal de mijne. Die liet in haar programma 'Neuken doe je zo' een prostituee uitleggen hoe je, eventueel met behulp van allerlei hulpstukken, zo efficiënt mogelijk ter zake kunt komen. Alsof het een cursus auto-onderhoud is. Maar het is toch veel gecompliceerder? Veel mooier ook? Eros en Thanatos, de erotiek en de dood. Een van de grote problemen van de mens is de eindigheid van het lichaam in ruimte en tijd; waar mijn lichaam ophoudt, begint niet iemand anders en straks is dit alles wormenvoer. Onaangename gedachte, maar het is niet anders. Erotiek is het moment waarop discontinuïteit, dat opgesloten zijn in je eigen lichaam, wordt opgeheven. Het is het moment waarop er, heel even, een fusie is met een ander wezen... dat is toch veel geheimzinniger, gevaarlijker, interessanter en poëtischer dan 'Neuken doe je zo'?''

7.Gij zult niet stelen

,,Ik schijn te vaak te citeren. Dat heeft misschien iets met mijn Franse achtergrond te maken; in Frankrijk doen ze dat voortdurend. Hier denken ze meteen dat je citeert om te imponeren. Ah gossie, onze presentatrice wil ook even laten weten dat ze wel eens van Kant heeft gehoord! Ik heb wel honderd keer te horen gekregen dat ik zoiets niet moet doen. 'Laat die naam nou weg,' zeggen ze dan, 'straks denken ze nog dat je elitair bent.' Elitair! Je kunt in Holland nog beter twintig soorten geslachtziekte hebben dan dat je voor elitair wordt uitgemaakt. En niemand lijkt in de gaten te hebben dat ik juist heel keurig en bescheiden wil zijn. Ik zeg tegen jou dat ik de opmerking die ik eerder maakte over 'elkaar gebruiken' niet van mezelf is. Ik heb het van een vriend gehoord en hij heeft mij verteld dat meneer Kant ooit zoiets heeft beweerd. Waarmee ik wil zeggen: denk niet dat ik dat zelf allemaal heb verzonnen. Zo briljant ben ik niet. Ik geef credits. Maar nee, ze hebben liever dat je steelt; dat je doet alsof het allemaal uit je eigen brein is ontsproten. Ja, natuurlijk trek ik mij daar iets van aan! Ik ben toch niet asociaal? Ik wil graag dat mijn gedachten overkomen. In dit gesprek ben ik er gaandeweg achtergekomen dat ik sommige 'waarheden' uit de literatuur haal in plaats van uit de tien geboden zoals ze in de bijbel staan geformuleerd. 'Houden van de geur van aarde.' 'Zo lang het contact centraal staat, mag je elkaar gebruiken.' Die richtlijnen wil ik delen met de lezers van dit interview. Maar als die lezer gaat denken 'Wat zit dat mens toch weer elitair te doen?' dan zeg ik: vergeet Pavese, vergeet Kant. Laten we dan maar doen alsof ik het zelf heb bedacht, want het zijn interessante gedachten en het zou zonde zijn als ze verloren gingen.''

8.Gij zult tegen uw naaste niet vals getuigen

,,Ja, ik ben schichtiger geworden. Ik heb geleerd dat ik niet alles hoef te vertellen-al betekent dat niet dat ik nu voortdurend lieg. Laatst kwam er, op een of ander feestje, een mevrouw naar mij toe die zei: 'Hallo, ik ben van uitgeverij zus en zo, heb jij ooit last gehad van bindingsangst?' Ze zei dat ze zoiets uit een interview of een column had opgepikt en dat ze overwoog een boekje met mij te maken. Later bleek dat deze juffrouw gewoon een journaliste van een roddelblad was, maar goed... Ik vind dat ik op zo'n moment mag zeggen: 'Voor zover ik het weet, ben jij niet mijn beste vriendin, dus als je het niet erg vind hou ik dit nog even voor mezelf.' Dat is mijn goed recht. Sterker nog: ik vind het noodzakelijk dat ik mijn bron bewaak. Het is zoals Arabieren over fotografie denken: diefstal van de ziel. Als ik te veel prijsgeef, is er straks niets meer van mij over.''

9.Gij zult geen onkuisheid begeren

,,Eén aspect van onkuisheid vind ik heel interessant en dat is de verleiding. Verleiden is iets anders dan versieren. Versieren gaat over: hoe kom ik zo snel mogelijk tot de daad? Verleiden is een kunst. Als iemand er goed in is, als hij hoffelijk en charmant is, kan ik daar wel van genieten. Ik laat mij graag betoveren. Maar ja, zoals Oscar Wilde ooit zei: het vervelende van romances is dat ze altijd zo ongelooflijk onromantisch eindigen. Je voelt het vaak wel aankomen. Hoe professioneler iemand het spel der verleiding speelt, hoe rampzaliger het gaat aflopen. Of ik daarom op jonge jongens val? Zeg, hallo! Die roddelbladjournaliste leest mee hoor... maar je hebt wel gelijk: jonge mensen kunnen die ene kleine verspreking niet voorkomen, die liegen één keer te veel om indruk te maken. Ze zijn kwetsbaar, puur. Ze hebben nog geen maskers opgezet, geen schermen neergelaten. Bij jonge mensen voel je het hart nog slaan.''

10.Gij zult niet begeren wat uw naaste toebehoort

,,Ik ben jaloers op mensen die zo vanzelfsprekend lijken samen te vallen met het leven. Vroeger waren dat de Gooise meisjes uit mijn klas. Die zaten nergens mee, dacht ik. Ik weet inmiddels wel hoeveel neuroses er achter ieder mens schuil kunnen gaan, maar toch... ik zou af willen van het gevoel dat ik mij steeds weer moet verantwoorden. Dat ze mij accepteren zoals ik ben, nee, sterker nog: dat ze van mij houden. Ik wil erbij horen en tegelijkertijd mijn oorspronkelijkheid bewaren. Mezelf blijven. Het buitenstaanderschap ligt altijd op de loer. Ik moet nog vaak denken aan het meisje met die moeilijke naam. De naam die een leraar op school weigerde uit te spreken. En aan de kameraadjes uit haar klas, die het niet voor haar wilden opnemen. Heb je enig idee hoe wreed dat is? Als je diezelfde naam, jaren later, in koeienletters in De Telegraaf ziet staan-hoe oppervlakkig dat ook klinkt-dan heelt dat wel degelijk. En ik ben er op eigen kracht gekomen. Laatst zag ik mijzelf in een rijtje 'power-vrouwen' staan, samen met Madonna en Geena Davis. Op zo'n moment denk ik: het is misschien niet de makkelijkste weg geweest, maar ik ben er wel gekomen. Iemand-in dit geval de journaliste van een tijdschrift-heeft gezien waar ik mee bezig ben. Niet dat het mijn ambitie is geweest. Ik heb nooit gezegd: op een dag wil in één adem genoemd worden met Madonna, maar het geeft wel een gevoel van erkenning als ik mijzelf in zo'n rijtje zie staan. Hoe mooi het ook klinkt: ik heb niet genoeg aan de geur van aarde, ik wil ook een zo goed mogelijke verstandhouding met de ander hebben. Ik wil meedoen, ik wil speler èn beschouwer zijn. In Holland èn in België wonen. Al zou het mij niets verbazen als ik langzaam maar zeker naar de Voerstreek op zou schuiven. Ik heb daar de hele zomer in mijn huis gewerkt-het wordt echt heel mooi. Ja, precies: onthechten. Wat leuk dat je dat zegt. Daar denk ik de laatste tijd steeds vaker over na. Onthechten is mijn nieuwe toverwoord.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden