Chavez keert 'lafbekken' de rug toe

Terugtrekking van Venezuela uit mensenrechtencommissie toont anti-Washingtonsfeer in Latijns-Amerika

Venezuela heeft het gehad met de bemoeienis van de 'imperialistische' Interamerikaanse Mensenrechtencommissie (CIDH), en zegt per direct zijn lidmaatschap op.

Directe aanleiding voor het Venezolaanse besluit is een oordeel van het aan de CIDH gekoppelde Mensenrechtenhof. Het land zou de rechten hebben geschonden van Raúl Díaz, die zes jaar in embarmelijke omstandigheden gevangenzat voor het plegen van bomaanslagen. Díaz zegt onschuldig te zijn en vluchtte tijdens verlof naar de Verenigde Staten.

Het gisteren aangekondigde besluit is illustratief voor de anti-Washingtonsfeer in Latijns-Amerika. De commissie krijgt steeds vaker kritiek te verduren. "De CIDH moet meer schendingen die in de Verenigde Staten zijn gepleegd onderzoeken, anders kan zij beter verdwijnen", zei de Boliviaanse president Evo Morales in juni. De Ecuadoriaanse president Rafael Correa noemde de commissie "een van de laatste overblijfselen van het neoliberalisme in de regio".

De terugtrekking van Venezuela komt niet onverwacht. Tijdens de jaarvergadering in juni van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) - waarvan de CIDH een onderdeel is - kondigde Venezuela het vertrek al aan en noemde de commissie "een instrument van het (Amerikaans) Imperium, bestaande uit handlangers en lafbekken".

Ironisch genoeg gaan vooral leiders die zichzelf 'links' noemen tekeer tegen de commissie, die het doorgaans juist opneemt voor inheemse volken, vakbonden en journalisten. Gaf de CIDH in de jaren zeventig vooral de rechtse dictaturen ervanlangs, nu gaan de reprimandes ook naar 'progressieve' leiders. In het laatste jaarverslag staan naast het rechtse Colombia en Honduras ook de 'socialistische' landen Venezuela en Cuba op de zwarte lijst.

Vorig jaar haalde de mensenrechtencommissie zich bovendien de woede van Brazilië op de hals door een streep te trekken door de bouw van een megadam in de Amazone, na een aanklacht van inheemse groepen. Begin dit jaar werd Ecuador berispt om een miljoenenboete die het oplegde aan een kritische krant.

De meerderheid van de landen in Latijns-Amerika wil weliswaar geen opheffing van de commissie, maar steunt wel een voorstel tot grondige hervorming. Zo wil Ecuador onder meer dat lidstaten invloed moeten hebben op de besluitvorming binnen de CIDH.

Mensenrechtenorganisaties reageren bezorgd. De voorgestelde maatregelen zullen volgens hen leiden tot 'politisering' van de CIDH en zijn mogelijk bedoeld om de commissie monddood te maken. "Bepaalde regeringen proberen greep te krijgen op de CIDH om het daarmee te verzwakken", zei José Miguel Vivanco van Human Rights Watch.

De kritiek op CIDH heeft ook te maken met de aversie van radicale leiders in Latijns-Amerika jegens de OAS. De organisatie wordt gezien als een verlengstuk van het 'Yankee Imperialisme', dat tot doel heeft Latijns-Amerika te degraderen tot exclusieve achtertuin van de VS. In 1962 werd, onder druk van de Amerikanen lidstaat Cuba geschorst wegens schending van de mensenrechten terwijl rechtse dictaturen, die duizenden mensen over de kling joegen, gewoon lid mochten blijven.

Sinds de jaren zeventig en zeker in het afgelopen decennium is de OAS onafhankelijker geworden van de VS. Zo werd in 2005 voor het eerst een secretaris-generaal gekozen die niet de voorkeur had van Washington: de Chileense socialist José Miguel Insulza.

Toch beschouwen linkse leiders de OAS nog steeds als 'het Amerikaanse Ministerie van Koloniën', zoals Fidel Castro het ooit verwoordde. In 2009 liet de OAS Cuba weer toe, maar Castro bedankte voor de eer. Anno 2012 'heeft de OAS twee mogelijkheden', zei de Boliviaanse leider Evo Morales afgelopen zomer: 'Of hij sterft in dienst van het Imperium, of hij herleeft in dienst van de volken van de Amerika's".

Mensenrechten
De Interamerikaanse Mensenrechtencommissie en het Interamerikaanse Hof voor de Mensenrechten, beide in het Spaans afgekort met CIDH, zijn de belangrijkste juridische instanties op het westelijk halfrond op het gebied van mensenrechten.

Ze zijn bedoeld om de Amerikaanse Mensenrechtenconventie (CADH) te handhaven, vergelijkbaar met ons Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Het idee achter de conventie, die in 1969 is opgesteld, was om de mensenrechtenpositie op het westelijk halfrond te verbeteren. Met uitzondering van Canada, de Verenigde Staten, Belize, Guyana en Cuba hebben alle leden van de OAS de CADH geratificeerd.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden